This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct
to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct
to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc
publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines
Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
About Google Book Search
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb
at|http://books.qooqle.com/|
"^torx OacaueJ Tclu^
P ATROLOGliE
CURSUS COMPLETUS
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS. INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
IINRM SS. PATRDM, DOGTORDIH SCRIPTORDHQIIE eCGLBSIilSTiOORDIil,
8ITI LATINORUll, 8ITB QRJK30RU1I,
QUI AB jeVO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII III {ANNO 1216) PRO LATINIS BT AD CONCILII FLORENTINl TEMPORA (ANN. 1439) PRO GRjECIS FLORUERUNT.
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUH QUJS BXSTITBRB MONUMENTORUM CATHOLIC^ TRADITIONIS P£R QUINDBCIM PRIORA
BGGLBSLfi SiSGULA,
JDZTA BDITI0NE9 ACCURATI88IMA8 INTBR 88 CUMQUB N0NNULL18 C0DICIBU8 MANUSCRIPTI8 C0LLATA8, PSRQUAM
DILIOBNTKR CA8T1GATA; DI6SBRTATI0NIBU8, G0MMBNTARII8. yARIISQUB LBGTIONIBUS GONTINENTBn ILLUSTRATA;
OMNIBU8 OPBRIDUS P08T AMPLI8SIMA8 BDITI0.NB8 ^MM TRIBUS N0VIS8IMI8 SiBCULIB OBBBNTUR ABSOLUTAa
DBTBCTIS, AUCTA ; INDICIBU8 PA^TICULARIBUS ANALTTICIS, SINOULOS SiVB TOMOS SIYB AUCTORBS ALICU4US
MOMBNTI 8UB8BQUBNTIBU8, DONaTa; CAPITULIS INTRA IPSUM TBXTUM RITB DI8P0SITI8, NBCNON BT
TITUU8 8IN0ULARUM PAOINARUM MAROINBM 8UPBRI0RBM DI8TIN0UBNTIBU8 8UB4BCTAMQUB MATB-
RU M 8I0NIF1CANTIBU8, ADORNATA; OPBRIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRTPHIS, ALIQUA VBRO
AUCTORITATB IN ORDINB AD TRADITI^NBM BCCLB8IASTICAM P0LLBNTIBU8, AMPLIFICATA ;
mraniTiB xt ampuus locuplbtata indicibus auctorum sicut et opbrum» alphabbticis, chbonolooicib,
•TATI8TIGI8, 8TNTHBTIGI8, ANALTTICI8, ANALOOICIS. IN QUODQUB RBLIOIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALB»
UTUROICUM, CANONICUM, DISCIPLINARB, HI8T0RICUM, BT CUNGTA AUA SINB ULLA BXCKPTIONB ; 8BD PRii-
«BRTIM DU0BU8 INDICIBU8 IMMBNSI8 BT GBNBRALIBUS. ALTBRO 8CILICET RERLJM, QUO CONSULTOy
QUIQUID NON 80LUM TALI8 TALI8VB PATER, VBRUM BTIAM UNUSQUISQUB PATRUM, NB UNO QUIDBM
OMISSO, IN QUODLIBBT THBMA 8CRIPSBHIT, UNO INTUITU GONSPICIATOR ; ALTBRO SCRIPTURiC
SACRiC!, BX QUO LBCTORI COMPBRIRB 8IT OBVIUM QUINAM PATRB8 BT IN QUIBU8 OPBRUM
8U0RUM LOCIS 8INQUL08 8INGUL0RUM LIBRORUM 8. 8CRIPTURA VBRSU8, A PRIMO
OBNBSBOS USQUB AD NOVISSIMUM AP0CALTPSI8, COMMBNTATI 8INT.
BinO ACGURAT188IMA, CiBTBRlSQUB 0MNIBU8 VACILB ANTBPONBNDA, 81 PBRPBNDANTUR GHARAOTBRUM NITIDITaS
CMAMTJB QUALITAB, 1NTE0RITA8 TBXTUS, PBIUrBCTJO C0RRBCTI0NI8, OPERUM RBCU80RUM TUM VARIBTA8, TU4
IIUMERU8, FORMA VOLUMINUM PBRQUAM GOMMODA 8IBIQUB IN TOTO PATROLOOIJB DBGUR8U G0N8TANTBR
•IMI^IS, PRBTII BXI0UITA8, PR.fiS8RTlMQUB I8TA GOLLEGTIO, UNA, MBTHODICA BT CHRONOLOOIGA^
SkXCBNTORUM FRAOMBNTORUM 0PU8GUL0RCMQUB HAGTBNU8 UIC ILUG 8PAR80RUM, PRIMUMAUTRM
iMM08TRABIBU0THBGA,BXOPBRIBU8 BT M88. AD 0MNB8 JTTATBS, L0G08» UN0UA8 F0BMA8QUB
PBBTmBNTIBUB MADUNATORUM.
SERIES LATINA,
IN QOA PRODEDNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUB ECCLESIiE LATIN.£
A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM III.
AGGURANTE J.-P. MIGNE,
BIBUOTHECiE CLBRI j^VNIVBRSiE
SITB CUKSUDH COMPLBTORUH IN 8INGUL0S SCIENTI£ BCCLBSIASTIC.€ BAMOS LDITOHB.
PATROLOGIM LATINjE TOMDS LXXVIII.
SANCTUS GREGORIUS MAGNUS.
• PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES,
IN YIA DICTA : AYEHCE DV UAINE. V».
189o
Gbdhy. -* £x lypis PAUL DUPONT. 12, yii dieU BaoHl'Aini«rM. m.il.M.
• • •
• • • <
. •
• • •-•
• • • •
• •
• ••
••• •••
• a
• •
• • I
Sjecvla vi-vii. ANNi m-m.
SANCTI
GREGORn PAPiE
9
COGNOMENTO MAGNI,
OPERA OHIIVIA,
AD HANUSGRIPTOS CODIGES ROMANOS, GALUGOS, ANGUGOS EMENDATA,
ADGTA ET NOTIS IIXUSTRATA,
«reHO ir LABOmC MOtlACHORini OftlMNlS SANCri MDIBDICnt B COHGRBGATIOnB SAlfCTI MADIU :
IDim ■CllOaATIMIIIA QVM VAlISIIf VftODIIT AlflfO Mimn IIBGC?, IfiniC AUTIM AGCUftATlOA
BT AOCnOft »mflf€IT»
AGGURANTB J.-P. hUQJSTEi,
mWklmthmcm Cierl IJBlverMB,
SITB OimSUini COBPLBIOIIini m SINGULOS SCIBflTLe BCCLBSlAfrKUI BANOS BMTOBB.
TOMUS QUARTUS
^■^» 1«-«» « ».•• t,
' •PARisirs
APUO GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MI6NB SUCGE880RI8.
IN VIA DICTA : AVBNVB DU MAIflB, Mt.
1896
SjECULA Vl-VIL ANNl 895-604.
ELENCHUS
OPERUM QU>E IN HOC TOMO LXXVIll CONTINENTUR
SAiNCTUS GREGORIUS MAGNUS.
Q
liB
col.
9
Edttoris Patrologim Monitum.
Prcefatio in librum Sacramentorum. *_. -: «riHr-^^ixi
D. Hugonis Menardi Epistola dedicatoria ad Em. S. R. E. Cardinalem Armand
Joannem, ducem de Richeueu, Parem Francioe. ^" ""
Ejusdem Pr(efalio ad librum Sacramentorum. LiBER Saghamentorum. Appeisdix ad eumdem Librum.
NoT.^- et Observationes in librum Sacramentorum, auctore D. Hugone Menardo,
monacho Benedictino. ScHOLiA in eumdem Librum Sacramentorum a F. Angelo Rogca, Caraerte, Sacrarii
aposlolici Praefecto, conscripta.
Monitum in S. Gregorii Benedictionale.
Benedictiones qu3B in libro Sacramentorura desiderantur, Benedictionum episcopalium Supplementiim aliud. Benedictionale S. Gregorio Magno vindicatum.
Ad Antiphonarium S. Gregorii Pnzfatio.
LiBER Anhphonarius, pcr circulum anni ordinatus.
Observationes prmi(Z ad collectionem Responsoriorumt Antiphonarum, Yersuum^ etc, LiBER Responsaus, sivo Antiphonarius. Hymni a B. Gregorio Papa conscripti.
Appendix ad S. Gregorii Opera liturgica.
Commentarius praevius in Ordinem Romanum. 851
Ordines Romani sexdecim. 937
Romanorum Pontificum antiqui Gatalogi duo. 1405
Index Rerum. 1407
■T3
15
25
239
263
583
601
601 605 6i7
637 641
723
725
849
• •»• •• •••
•■ • • • * • • * <• ••*•*•• • •
*••••• • •
* ••• • •■••••
• • •
• • •
• • • •
• • • •
• •
• • ••.
• •
• • •
: :••-
y
attaatassKi
EDITORIS PATROLOGIiE MONITUM.
In admoniiione bremj tamo prirno hujus editionis operum S. Gregorii magni {Patrologim LKXV) frm- fotita, prwfati sumus fionnullajam excelleniissimae recensioni Benedictinae a nobis addenda fore. Jn hoc Umo habenlur illa addititia^ nempe : primo, BeoedictioDale quoddam beato Pontifici a Kollario in suis Vindobonensibus Analectis vindicalum; secundo, plures {quindecim sciiiceCj OrdiDes RomaQOS quos con» gregavit et elucidationibus illuslravit iusuo Museo llalico doctissimus Mabilionius.
Benedicttni volumtnis prima medietas comprehendebat librum Sacramentorum cum aliis documentis ad iUurgiam spectantibus : secunda vero, Commentaria tn varios Veteris Testamenti libros. Priorum servamus locum^ minime vero posteriorum, qui opportunissime, ut censemus^ cedent vicem rebus addendis. Jstxenimsic constituent^ cum libro Sacramentorum et documentis hunc sequentibus^ ampiissimam et pretiosissimam coileciionem monumentorum quibus servatur traditio sacrorum rituum pristinm Ecclesim ; Commentaria vero ipsa aptius locabuntur ante Paterii Compilationem^ Scripturas quoque etucidantem, in tomo sequentiy vice Tripiicis S, Gregorti VitoB, quam, lectori consulentes, omntbus operibtu sancti Patris prxposuimtis,
Llaudent vofumen Pontificum Romanorum catalogi duo, quorum unus ex Corbeiensi manuscripto sextt ssecuii primum edittis fuit ab dlusti^simo MabiUonio, alter ab Emm, iScheistrato, ex Vaticano codtce beati Pontificis comvo.
PRi^FATlO IN LIBRUM SACRAMENTORUM.
I. Sacrameotorum librum cseteris sancti Gregorii Magni operibus ascensemus. non quod primas ipsius fuerit parens ^superioriobus enim Romanis pontificibus, maximeque Qalasio I, debetur), sed quod summa cura meiiorem iu tormam ipsum sanctus Doctor rede^erit, ut docet Joannes Diaconus, lib. ii, cap. i7. Joaoni consentiunt Walafridus Strabo,de OlOciis divinis^ seu de Rebus £ccl., cap. 2:2, et alii qui de boc argumentoscripserunt plurimi, utiegere est in omnibus quse libro Sacramentorum jam ssepius edito pr»- fixtf snntprsefationibus : neque enini placet jam dicta iterare. Gelasianum Godicem primigenium Romee pu- biicavitprimus, in rebus litiurgicis versatissiQ)uSy JosepbusMaria Tiiomasius, clericus regularis ; Gelasiani Tero Codicis aGregoriano discrimen totum est in Orationum quas collectas Tocamus varietate ac numerOyUti obsenrat noster Mabilionius, de Liturgia Gallicana, lib. ],cap. i, num.5.
II. Porrocum ad iibrum Sacramentoram a sancto Gregorio collectum, correclum, ordinatum, auctum, DOTis tjpis edendum nos accingeremus, quem potissimum tot ex Codicibus aut editis aut manu exaratis,
I <]ui penesnos sunt plurimi, publicandum eligeremus, diu sollicite qusesitum a nobis etmaturo consilio de- liberatum.
i* Se offerebat is quem Angeius Rocca ex yeluslissimo bibliotbecae Vatican» exemplari, ut in pr»fatione testatur^ excudendum curavit, quique in collectione operum sancti Gregorii multoties est recusns. At de Jaudati Codicis anti<}uitate dubios nos fecit, quod observavitllugoMenardus in preefatione sua, nostrse mox subjicienda. Ad Codicis etiam integritatem nonpauca desideran, oniissasque fuisse prsesertim fienedictio- nes, constat ex bis quse in festo saucti Fauli apostoli ieguntur : Praefatio et Benedictio qux superius ; quod
# nimirum argumento est olim fienedictiones in libro Sacramentorumexstitisse, cum tamenin toto volumine ne unam quidem nunc legere iiceat.
20 Jacobi Pamelii Editionem, tomo II Liturgicon EccIesisB Latinse, plurimi factam a veris eruditis, intel- lexeramus tanquam lontibus propiorem, si addimenta parenthesibus vei uncinis inclusa omittantur : eam sic expurgalam aiunt convenire cum duobus vetuslissimis Codicibus olim bibliottiec» RegiudB SueciaB. scriptis sub CaroloMagno, vel Ludovico Fioejus lilio. Coliataest hsec Pamelii Editio cum uno ex laudatis Codicibus, qui nunc in bibliotheca Valicana numero 1275 asservatur; qua ex recensione nobis compertum est cum a Pamelii edito, etiam sepositis omnibus quaeintra parenthesesincluduntur, s»pe discrepare, non in verbis tantum, sed etiam m Coliectis aliisque Orationibus; imo in ofOciis inlegris.
3® ^ancti Eligii Codicem a nostro Hugone Menardo evul^atum, ac notis ol)servationibusque illustratum, maxima apud eruditos auctoritate valere minime nos fugiebat. Et sane perpensis omnibus sequiori lance, Dullum ipsi vei ob antiquitatem, vel ob inlegntatem, prseferendum duximus, lecta quam Editioni susb vir doctissimusprtetixit prasfalione.Ut autem hunc pree caeteris Codicem, ederemus, id nos potissimum movit, qnod Dulli aiteri aptari potuissent Menardianae observationes et not», quas melioribus formis recudere, rei
I tum sacrM tum litterarise non parum intererat. Ex tam copiosae videlicel exquisitarum annotationum sup^ peilectiltsaccessione, plurimuro aut utilitatis autvoluptatis studiosum lectorem percepturum haud dubita*
^ mus. Ut autem faciiius et expeditiusinveniri possintiquandoquidemillas columnispro morenostrosubjicere integrnm non erat, propter nimiam plurimarum proiixitatem), eas seorsim excusas numeris distinguendas censuimus ; etin libro Sacramentorum singula, quse iis notis illustrantur et ornantur, totidem numeris in margine scriptis indicavimus (1)
III. C^uoDiam vero post Uugonem Menardum multi de rebus liturgicis egregie scripserunt, in hisemi- nentissimns cardinalis Joannes Bona, Josephus Maria Tbomasius jam laudatus, Joannes Fronto sanct» Genovefse Farisiensis canonicus regularis, exnoslrisJoannesMabillonms, quiliturgiam veterem Gallicanam pene e teoebris eruit. et Edmondus Alartene, qui de EcclesitB ritibus tria edidit volumina, in quibus quid- quid prsbsertim ad sacramentorum administrationem pertinet diiigenter fuseque pertractat» qasecunqae ex
(i; Id bac nostra editione numeri babentur inter parentheses teiiui inMrtas^ finiT^
Patao^ LXXVlli, {
^9
11 PRiEFATIO IN UBRUM SAGRAMENTORUM. 12
eorum lucabrationibus colligcre licuil a Menardo prsBtermissa, unde argumento proposito nonnihil lucis affulgere posset,eain notulisad columnaj'um calcem ailextisobservare curavimus.
IV. Consuluimusetiam plurimos Codices manu tantum e^aratos, de quibus perpauca hic attingemus et breviter delibabimus.
Codicis Keginse Succiee ante annos octingenlos descripti variantes lectiones omnes, collatione facla cum Pameiii h)dilo coUegimus, undeutriusquedi^crinieu in mullis advertimus. Certe ipso iu hmine Codex. or- dinatioues episcoporum, presb^^terorum et diaconorum exbibel anie iNatahs Chrisii vigiiiam ; quai omnia desunl apud ir^ameiium, ui de caeteris taceamus. liiaratum luisse pro Ecclesia, ubi celeuritt erat sancti Chludoaldi memoria, et quidem in agro t^ari&iensi, inde conjiomubquod m oralione, LtOera no8,qua!Sumus, quee post /^a/erno5/^r dicilur, recitalis nommibus sanctorum Aposlolorum Petri et Pauli alque Andreae. eiddsiiuv : nec non el bvalo Vionysto marlyre tuo atque ponUfice^ cum sociis suis Huslico et tieuUierio et bealo Chlodoalao ; hinc vix dubitamus olim hunc Codicem perlinuisse ad ecclesiam ^ovigenti, vuJgo Sainl- Cloudt prope Parisios.
CumhocregioCodicede antiquitale certare potest Calensis, seu Codex parthenonis beatae Marise de Cahs : hic ad nostram Edilionem propriusaccedit, at contractior est, et pauciora continet lesta.
Superiores omnes aetate vincere videnlur duo Theodericenses, seu monasteru sancli Theoderici non procul a Khemis. Prior notatus b:^, ob iiguras quibus ornatur spectabiiis, scnptus creditur Uctavo sa;culo desinente, vel ineuutenouo, quod iu eohatmeulio erutorum Lcoui papae iii oculorum, tanquam laciuuris non diu anteaperpeti*ati. Sic enim legitur : Benedictio adstynum lacieiidum, etc. Jlissa de inoeatione sanctx Stephani, quando Romani propter invuitam tuierunt oculos domino Leoni papas, Sedit hic ab auuo <9o ad 8ib. Vimautempassus ab a^mulis creditur anno 7ii9. iioc iu Codice pr<emitluutur ordiuationes lecto- ris, etc, subdiaconi,aiacom, presbyteri, episcopi. Sequuntur benedictioue longe plures quam in vulgato He- nedictionali, elin Editione Menardi. Post Orationem specialem exomplogicam seu conlessiouem, et plu- rimas alias, subjicitur Missa de Iransfiguratione. Succedunt Fne/atio, Communicantes, etc. Postea iegitur, nono Kal. Januariiin viytlia de Natali Domxnif etc. Eodem in CoUice ad marginem designantur quie sm- gulis in Missis cani debeaut, ut in Anliphouariu prajsciubitur : exempli gralia, prima Matalis Domini Missa assignatur iln/i:///i. Dominus dixit ad me, Psalm. Ouare tremuerunt, Hesp. iecum principium, Vers. Dixit Dominus, il(/e/. Dommusdixitad me, 0/fer/. Laetentur cceii, Vers. Cantate Domiuo, Communio ia spendoribus.
Alter Codex Theodericensis , notatus 63, ejusdem fere videtursetatis. Scriptus procui dubiofuit ad usum monasterii beatse Mariie Suessionensis ;namibilegitur : MementOyDomme... /amuiarurnqtie tuarumomntscon- gregationis beatx Dei Oenttricis Marxae.sanciorumque con/essorum Medardi et Eiiyti. Tres m parles dividitur, quarum ultima Prdefaliones continet. in utroque Tbeod. plurima) sunt Missa;, ut nunc dici solent, votivai, quae iu Editis non exstant, uide Humtiitate, ae Mtserxcordta^de Ftae, Spe ei Chantaie. Sex habeuturMissde pro Abbate vel Cou^regatione. In Ordine ad beuediceudum abbatem, uiijii de miira, bacuio pastorali, anuulo ; uiliil deuique legitur de pompa quaihauc uodie beuedictioueiu cuiuilaiur. Continuo sequitur Missa pro puero die oblatiouis suai, scilicet juxta regulam sancti lieuedicti, csjelera omitta ut pi'ouxiora. Ex uis duouus Codicibus autiquitate spectati^siiuis liquetnonsemper pro reccutiotibushabeudos uujusmudi sacros iibros. qui aiupliores sunt. iioscodices describi jussit illustrisfrimus b.cclesitti priuceps Carolus Mauricius ie Tellier, Rhemorum arcbiepiscopus et dux, atque ad transmitteudos curavit, cui muita alia debemus.
L.audatis Codicibus aelale quidem iuferior est Gemeticeusis quo usisumus, et elegantia et integritate nulii cedit. In iguoto Angliai monasterio Benedictini ritus in honorem sauclse Dei Genitricis, et sanctorum apo- stolorum i^etri et Pauli constructo exaratusest annomillesimo, aut liquet ex lestorum mobilium tabula; monasterio vero Gemeticensi dono datus a Hoberto prsfati ccenobu Aughcanipriusabbate, tuncLondioensi episcopo, anno 1045, deinde Caniuariensi archiepiscopo, qui sede sua pulsus, cum homa, quo religioiiis causa perrexerat, reverteretur, Gemetici obiit die 2b Mau an. ctrciter lo52. Hociut^odice plurima desunt qu8e in Vulgatis legimus. Sane libri hujus Anglicani magnaprae cseterishabendaratio videtur, quiaEcciesia Augiicana ab ipso sancto Gregorio liturgiam statim sacrosque ritus accepit, cum tardius Ordo Homanus in omni Ecclcsia Gailicanaobtiuuerit, boc est Pipini etCaroli ivlagni temporibus.
Neque tamen omnes illius Codicisautaliorum difTerentias exuibereiutegrumfuit ; alioquin in immensum opus hoc excrevisset. Nam hbruiu Sacramentorum suos in usus ita couciunarunt Occidentaies Ecciesitje, additis etdetractisnonnullis^ ut vix duo Codices antiqui prorsus simiies reperiautur. Plura de hoc argu mento suppeditavitnosterEdmundus Martene, qui libro de autiquis Ecclesiw Hitibus, tom. i, de admiui- stratione sacramenti Ecciesise, etincruenti sacriUcii ceiebratioue piurimos diversarum Ecclesiarum Ordines, seu Hituales hbros exhibet.
V. tjuo loco veieres librum Sacramentorum habuerint, patet ex eburneis, argenteis, imo etiam aureis tabulis quibus in nonnuilis Ecciesiis vesiiebatur. Flodoardus, hb. lu Hist. Eccl. ituem., cap. 9, scribit :
Ltbrum quoque Sacramenturum subeOurtiei^ tabuLxsauro yrdssignitis conluiit. Eumquasi luemoriter addi-
sccre tenebantur olim presbyteri, ut coiligere licet ex burcbardo, iib. xix, cap. 8. iSunc ergo, o /ratres, qui voiuerU sacerdotis noinen kabere, inprimis propter Deum cogitet ut discat ea prx necessartasunt id est
'Fsaiterum, Leciionanum cum Ecangectis, Sacramentorum itbrum, etc. Necimmeritosane, cumhuc ex iibro tota fere Ciiristianae regionis ratiorepetatur. Uincqui pro tide contra hsereticos olim decertarunt, ex solemnibus precibus eo in Codice contentis arguuienta deprompsere, puta in controversiis de incarnatione contra Elipaudum, de cultu ac usu imagmum, ue Curisti corpore in Eucharistia. Vide Meuardi notas ib4 ; etioT. UaicPostcommunio iPerficiant in nobts^ qucesumus, Dontine, tua sacrametUa quod contineni etc., ut in Sabbato quatuor temporum Septembris, laudatur a Gratiauo, Cousecart., dist. c. 34, et a Lan- franco, Guitmundo, et aliis reaiis prieseutise aut impugnatoribus, aut deleusonbus, Unde vero prsesertim Augustinuscontra r^elagianosdivina; graliaj uecessitatem tuetur, uisi ex Orationibus quibus ejusdem auxi- iium Ecclesia semper uobis adesse pustulat ?
Ut autem meritojure urdinem rilumque Homanum quemhiciiberSacramentorum exponit ubique tandem 0btinui3:»e demonsti^tur, saiisest illum conierrecum Missalibus Gotiuco. Erancico, et veteri Gaiucauo quw edidit Aiabiliunius, lib. lu de LiturgiaGallicana, etcum Sacrameutario Gailicauo ejusdem Mabiliouii opera edito Musei ilalici tomc priiuo, ii parte. in bisenim senteutia; obscura; et abjectaj, sermo barbarus, verba corruptissima, Deus bouel quam longe absunt a gravitale et majestatehbri Sacramentorum Gregorio ascri- pti. Et haecde ipso suihciant ; nunc vero de notis et observationibus in ipsum aMeuardo mcubratis, hicque iterum editis breviter iector praemonendus .
YL 1q iis iaudat ssepe \ir eruditus quasdam sancti Ignatii martyris epistoias, quse nanc pro spui^iis
13 J>RiEFATIO IN LIBRUM SAGRAMENTORUM. 14
habentar^qua in re cotninunem suo eevo doclorum pene omnium sententiam secutus est; idem dicendum de supposititiis Roraanorum pontiticum epistolis decretaiibus, ex quibus frequenter adducit testimonia vir muJtarum litterarum. Hhbc autem mutare etcorrigere non pnesumpsimus ; ubi vero manifesto errore praBli potius quam scriptoris quaedam laudata invenimus secus ac debuissent, ea emendare non dubitavimus. Sic pag. t04 legitur : Ecce mersisli ; venisti ad sacerdolem ; Ubi dixii ? Deus, eic. ;quod sic restituimus .• Ergo
meriitti qaid tibi dixttf Deus» pag. 105 prioris Editi babes, de sancto Gelsino martyre, iegendum Geta-
ftMO, utiuuncexstatin hac Editione. Paginaii5, apud Menardum sicprofertur ille locusDeuteronomii vi, 4 : Audif hrael, Dominus Deus tuus est, Nunc auteiUi coi. 363 : Audi^ Israel, Dominus Deus unusest, Teodulplii> Aarelianensis episcopi libellus de Ordine baplismi in notis Menardi cxcusus, pag. ii3etseq., multis mendis scalet. Multo emendatior prodiitcura Jacobi Sirmondi, ex cujus recensione piurima errata correximus. Corrupta vero loca in quae suas Menarduscoujecturas proposuit, aut notas attexuit, relinquere inlacta coacti sumus, ut Menardianam Editionem majori iide exprimeremus. indulgendum autem viro dpcto (^ui in Godicem corruptum incidit ; non raro tamen exconJecturaMenardusquaecorrupta sunt sanat, et genuinam lectionem, quam postea Sirmondusamplexusest, reslituit.
Mernardianis notis eas adjecimus quas Angeius Hocca, Camers apostolici sacrarii prsefectua, in librum Sacramentorum Edit. Valic. scripsit. His succedunt Benedietiones episcopales quae in Codice sancti Eligii desiderantur. Sequitur GregorianusAntipbonarius, quaein Missiscanenda sunt cxiiibens. Tandem librum Responsalem seu Officiaiem, in quo cursus ecclesiasticus, tam pro nocturnis quam pro diurnis horis in ordi- oem digestus continetur, ex veteri Codice Corapendiensi descriptum, subjunximus. ita omnia fere quse ad rem sacram pertinent hiccollecta reperiuntur, excepto duntaxatLectionario ; quem addere non ausi sumus, tum quiaeum sancto Gregorio nemo tribuit, sedpotius iiieronymo et Damaso papsB ; tum quia iam non semei excusus est, nimirura a Jacobo Paraeiio, tora. il Liturgicou, et longe eraendatior a viro clarissimo Slephano Baiuzio. Cseterum hoc in Lectionario tanturaindicantur iectiones, tura ex Apostolo (paucistamen aiiundc ex Veteri Testamento adductis) tura ex Evangelio ; quae fere oranes adhuc eaedera in Missa recitan- tur. Quod vero spectatad evangelicas, easmaxima ex partesuppeditant homilia* in Evangelia, tomo primo
VII. Quamvis ad Mcnardi laudera notae oc observationes ab illo scriptae in librum Sacramentorum satis esse videantur, de illo tamen ac de aliis ejusdem lucubrationibus paucis jam est dicendum.
Nicolaus ilugo Menardus Parisiis, anno i58o, hooesto lo^o natus, a puerili setate pietati simui ac litteris operam dedit. Merooria erat acri atque adcotenaci, ut quseserael legerat, nunquam oblivioni daret. Sicque Latine, Grsece, ac Hebraice brevi facilique negotio doctus, adsacrarura litterarum studium, totum se con- ferre constituit. Nec rainus serio de vita sancte ac pie instituenda cogitaos. cum adhuc adolescens regulae sancti Benedicti sese (i) obstrinxisset in regali sancti Dionysii coenobio, ut qumDeo poilicitus fuerat faciiius prsstaret, annos jamnatus29, strictiori se observantice addixit in monasterio et congregatione sancti Vitoni apud Virodunura die quinta Augusti anno 1614. Inde Parisios missus, in coliegio Cluniacensi rhetoricam multis annis docuit. Fostea in raonasterio sancti Gerraani a Pratis reliquura vitse egit, sacris studiis obser- TaotlHeque regulari liberrimo in otio totusincurabens.Teraporisjacturam prae caeteris deflebat. ilinc recessus et solitudinis amantissimus paucis amicis contentus eratiisque seIectis,quosinter principem locum obtinuit Jacobus Sirmondus e societate Jesu theologus, quo non alius fuit autin litteras,aut inlitteratos propensior. Talium ceDsorum judicio et criterio quidquid elucubrai^et, permittere sohtus erat vir summae in primis modestise.
Pnor ejus fetus fuit Martyrologium, Benedictinum notis illustratum,dequoopere retractando et secundis curis euendo sollicitus erat, quando eum oppressit mors.
Concardiam Regularum auctore sancto Benedicto Anianse abbatc, ex Codice Florlacensi eruit. et notis observationibusque auclam publicavit Parisiisanno 1638.
Quatuor post annis /i6nim Sacramentorum sancti Gregorii in lucem emisit, cum notis seorsim etanimad- versionibus amplissimis.
Anno sequenti, suara de unico Dicnysio Areopag, Atkenarum et PaHsior. episcopo diatribam tacito suo no- mine vulga vit adref^us «/oanms Launoy discussionem Miiletiance responsionis .
Annoi64o, prodiit in publicura opus ejus posthunium, scilicet epLstota sancti Barnabce exantiquaversioney cum doctissimis uotis, inquit Guilleimus (^ave in Scriptorura ecclesiasiicorura liistoria litteraria.
Anno vit® quinquagesimo nono morte pene repentina, et quidem ex animi voto, correptus estdie 20 ja- DQarii, anno i6i4, cum ex alvi doloribus paucis horis decubuisset.
(1) Monachum induitdie Dominica 3 Februariiann. i608, et professionem emisit die iO Septembris ann. i612.
D. HUGONIS MENARDI EPISTOLA DEDIGATORIA
AD EMINENTISSIMUM S. R. E. CARDINALEM ARMANDUM JOANNEM, DUCEM DE RIGHEUEU, ET
PAREM FRANCI^.
Saiis implevit orbem Gregorius, cardinalis eminentissime, ut nemo nesciat magnitudinem illius, qui cum immensi ponderis dignilatem sustmeret^ et ne^otioimm turba circumfusus, vix ab iis explicare se posse videretur, tamen singutis occurrens, expedire dilficilia, infesta eluctari, salutaria constiluere non destnebat. Atque inter alia eiucet quam vtre Magnus assurrexent in pi^omt-venda religionis disciplina, sacrorumque cuuu atque usu, quo! nunquam aut ad majestalem augustius, aut ad sensum pielatis ingerendum conve- mentius, quam posl iiiius singularem operam exsplenduerunt. Quo mentem ac soiLicitudinem certe nihilo remissius appellebat, quamsi unum td eUiborandum sibt fuisset otioso de cceleris. Ulque diligentiam hanc et solticUudinem testentur prseclajissima lUius scripla, tamen hic Sacramentorum Liber prae$eriim lucu- lenta prubatione demonsirat : qui cum nova quasi parturUtone in pubLicum prodeai, meis utcunque lucu- bratiunculis iLLustraius, in cujusnominis Luce nascioportuii, msi tui, cardinaiis eminenttssime, aut cujvs nin tui favoris auspicio f 6*i auciorem Gregonum specio, non potuit qui usquequaque Magnus est nisi ad iUius purpuram venire qui inter cceieros Ecciesiae principeseminet, neque cLaiissimum tumen nostri ordt- ms debuU, nm adiitum deferri, cujus ope rursus ad novum reparationis diem evigitat. Quodsi ad operis HgnitaUm animum converto, et hoc nomine tibi potissimum debetur ; nam si Gregortus quanti faceret ftm iacramf hoe suxsinguLaris providentiCB ac pietatis fetu^ hoc, inquarsi^ Sacramentorum Libro danons"
15 PRiGFATlO IN LIBRUH SACRAUENTORUM. i6
travitt tu guanii rem eamdem aestimares, et propriis olim ingenii, doctrinae et zeli monumentis editis si- mUiier probasti, Si partem sux tnagnitmimts Gregonus invenit m cuiiu divmo el cceremoniis Christianam reiigwnem liiustrantibus, quas diynttate e.vluiit, concinnitaie decoruvit^ sanciione firmavit, tu ex eodem divino cuitu non mmtmam partem splendoris ad purpuram tuarn adjunxisti, cum et kostes liiius non uno moUo rtpressisti, et hterarchas doctrina et pietate prsestantissmus tuo consiUu m admmistrationem rei EcciesiasticaB promovisti, et in ipsis tempiorum operosisstmis augustissimtsque aedifkiis memonam tuam ad (jBtemitatem commendasti, Uenique si me ascetarum uiiimum vei paulisper attendu, cum sim ejus cmgre- gaiionis aiumnus quw tesuum instauraiorem agnoscit , quaesub auspiscits tuis nunquam nonsecundis nova quoiidie increme^iia susdpit, acsiatumsvb tua auctoritate hactenus lutum obtinuU, ex tua benevotenita /lo- rentem habet, cx tua feiicitate propemodum beatumsperat. Cui iaborem hunc quaiemcunque meum defe- ram potxori jure quam tibi, cardmaiis emtnentissime, qui ad cceteras tuas iaudes tsiud adjicis, ut quemadmodumGregorio huic nostro nihii pa^^vum, nihU indignum suis infuiis videbatur, q ^od Chiistianoe pietati accederet, ita neque lua tmineniia ea qum vel mmina censeri possunt, si depietatis fonte proficis» cunturf resputs, (Jvare et hoc munus interixinumeraqucead purpuram tuam deferuntur benevoius accipe, tanquam symbolum magnitudinis tuce ex auctoi^e Mayno, zeii tui ex materia sua, gratitudinis vero congregationis Benedictmce em commentatore suo, eminentice lua devotissimo Fr. Ulgonb Mbnard, Bene- dictino.
D. HUGOINIS MENARDI PRiEFATIO.
AD LIBRUM SACKAMENTORUM.
PlgDus aeternaB salutis, et amoris sui perpetui, candide lector, corpus et sanguioem suum Cbristus jam jam moriturus suae tradidit Ecclesise. Se totum quod erat dedit, ut cumtoto sanguinetotum in nos effunde- ret amorem. Nec satisduxil sein nostrse rederaplionis pretium in ara crucis Fatri suo omnipolenti otterre, nisi se quotidieipse sacerdos et hostia per sacerdotum miDisterium olTerrety non quidem in uno terr» angu- lo, sed m universo terrsR ambitu juita Joelis prophetiam, cujus veritas et certitudo quotidiana pateteipe- rientia. Siquidem ex quo sacriticium islud institutumest, per universum orbem haBchostianunquamdesti- titimmolan ; et quamvis diverso ritu, res tamen ipsa ac veritas semper incoDcussa permaosit. DifOciie est enim universum orbem in eosdem ritus et cfleremonias conspirare, quamvis ipsa tides rituum diversitate la- befactari non possit. Heee tamen diversitas multisretrosaeculis, muilis in regionibusacpr^esertimocciduis, quse Jam pridem Homanum celebrandae Missse ordinem amplexat%sunt, videturabrogala. Idoiim fuerat in hispaniatentatum.Nam Frofuturus Bracareasis pontilex ralionem celebrandae Misseejuxta Komanum ordi- nem a sede apostolica susceperat, et sub Lucretio ejus successore in concilio Bracarensi primo, quod anno Christi 5(>4juxta Garsiam, vel 563 juxta BaroDium, habitum est, cao. !2i. decretum fuerat : Ut eodem ordi- ne Missw cetebrentur, Profuturus, quondam hujus metropoliianae Ecclesiae ep.scopus, ab ipsa apostolicassedis au- ctoritate scriptum suscepit. Nimirum pertotam Galliciam, cujus proviuciae hoc erat conciiium : cui tamen
Romanae suscepit ordinem,utclarum estexepistola Caroli Calvi imperatoris ad clerum Kavennatem : Nam tt usquead tempora abavinostri Pipini, Gaiticanae tcciesias aliter quam Homana et Mediolanensis Eccie^ia ce- tebrabant, Quod etiam postea cautum estlib. v Capitul. CaroIietLudovici impp.,cap. ^i^ :Ut unusquisque, presbyter Missamordine Romano cumsandalits cetebret, ConfirmatqueCarolusCalvus, epist. cilata:5e(i no9 sequendam ducimus Romanam Ecclesiam in Missarum celebratione. Et merito quidem^estenim Ecclesia Ro- manaaliarum mater, quamomnesaliae imitaridebeDtei(|uesubjici. Quamobrem cum Missse Komanse digni' tatem attentius spectarem, in mentem subiit eam pro virili parteillustrare, maxime vero occasione nacta optimi atque vetustissimi libri bacramentorum sancti Gregorii papae, qui vul^o Missale sancti Eligii nuncu- patur ; insuper ad id impulsus aniici cujusdam precibus,quime obuixerogaviluthuDcIibrum in lucem ede- rem, nectautum thesaurum cum Christian»e religionis dispendio xiiutius latere sinerem. Hic igitur liber est bibiiothec» monaslerii sancti Petri de Corbeia in extrema Picardia, quem vulgo feruol fuisse olim sancti Eligii Noviomensis episcopi Missale. Namindorso ejusdemCodicisscriptumhabeiur in hunc mudum iMissaie S, Eiigti, Sed illius fuisse pauca qufiedam quseioeodem Codice reperiuntur, reclamare videntur, ut festa sancti Projecti, et sancti Leonis H, qui aliquot aunispost obitum sancti Eiigii floruerunt. Itaque arbitror librum quidem Sacramentorum sancti Gregorii papae 1 olim sancto Eligio abaliquo Komano poDtifice fuisse transmissum, sed postea transcriptum, cique paucula qutedam addila fuisse, et nomen sancti Eligii ob exemplar ex quo sumptum est retmuisse ; aut certe dicendum estideo librum hunc nuncupari sancti Eligii, quod olim ad monasterium sancti Eligii Noviomi situm pertinuerit, quod tamen, cum id penitus non con- 8tet, assererenon ausim. Quidquid sit, tanien certum est Codicem ms. esse vetustissimum. Klius chara- cteres accedunt ad similitudinem alterius Hbri ms. Sacramentorum, quem olim scripsit quidam presbyter nomioe Kodradus, qui vixit anno Domini tj53, de quoinfra ;sed apparent vetustiores cum ipsalibri forma. Accedit ad commeudaDdam illius vetustatem quod in eo pauciora festasint quam inaliii Sacramentariis, et Ordinibus mss. quse sunt penes nos, et in excusis ex Cociice Vaticani. Nam processu temporis festa et so- lemnitatesaccrevisse nemo est qui ignoret. Haec eadem hujusCodicis vetustas colligi potest ex aotiquis scriptoribus. In hoc Codice sancti Eligii suntquinqoe Dominicse Adventus, et quse remotior est a Natali Christi dicitur quinta, etquaehancsequitur appeilatur quarta, et sicdeinceps. At AmalariusFortunatus, lib. m de Oliiciis h.cclesiaslicis, cap. 40, testatur hanc esse Domiuicarum Adveotus ratiooem io antiquis Missa- libus, ut in eis scriptum reperiatur : llebdomada quintaante Natalem Domini, In eodemCodice sancti Eligii- scriptum est, qui tecumvivU ei regnat Deus, atque ha;c verborum seriesestautiquiisimorum exemplarium, ut docet Mia'ologus, cap. 6,de observationibus ecelosiasticis ; Sctendumest autem in itia usitaiissima conciu* stone perDommum noslrum, quod Romanus Ordo et anliquissima exemplaria exponunt, ubi dicitur, qtU tecum
vivit el reynat Deus. etc.
Et sane qaidam vir doctisiimus qui nuper Vaticanam et illustriores Romae bibliothecas perlustravit, mihi te&ttitus est se nullum ibi librum SacrameDtorum sancti Gregorii vidisse, aui de antiquitate cum hoc sancti fiiigii Missali certare poisit. Apparet eti«m hunc librum fuisseaateCftroUMagoi 9criptumiiop«riui»|CUAia
J
17 PILEPATIO IN LIBRUM SAGRAMENTORUM M
iUo Ddlla sit imperatoris meDtio, qaam tameo videre est io aiiis libris Sacramentonim mss. qni simt penes Dos, de quibus statiro agendum erit.
Libri auctorita^em etdigDitatembflecTerba comraendant: Exauthenticolihrobihliotherseeuhieuliscriptiu, QaflBetiam habentur in libro Sacramentorum ejusdem sancli Gref^orii. qui subCIementeVIIlpontificemaxi- mo ex bibliolheca Vaticana praelo subjectus est cura etstudio R. et doclissimi P. Angeli a Roeca papflB sa« mife: nam significant hunc Codicem exscHptum fuisse ex libro qui servabatur olim in aliquo cubiculo, sea secretario basilicsB sanctorum apostolorumPetri et Pauli cum aliis sacris libris, quibus Romanus pontifexad diTina utebatur officia.
Huncigitur l'brum notis et observationibusillustrayimus, ad quod praestandum hflec praecipna nobis fue- rant adminicula, et in primis optimi alii libri Sacramentorum mss. qiiorum primus est ex bibliotheca insi- ffnis monasterii sancti Regimii Rhemensis scriptus a quodam Lantberto sacf»rdote et solitario, jussu cujus- dam Gaodelgaudi presbyteri, monachi, etdecani, ut ipseLanthertus insuo prologo donet, quem hic scripsis- scm, nisi crebra soloeca; quibus scatet, obstitissfnt. Illi in nostris observationibus nomen Codicis Rhemen* sis attribuimus. In altera Codicis pagina e regionc prologi apparet effigies ipsius Gaudelgaudi induti casula ad Dormam antiquamefficta, medio capite raso. mento orbiculariter attonso ac veluti raso, sinistra librum clausum tenente, cum hac circa caput inscriptioneGArDEtGAiiDos PRESBYTKa. In adversa paginaslat (i) effi- giessancti Gregorii papm cum casula et tonsuraejusdcmformfleacipsiusGaudelgaudi.etdalmaticamanicis longis, et latis satis juxta aDtiquam formam, etpallio archiepiscopali alba siue crucibus. siaistra teDeos li« brum : habetque hanc circa capntinseriptionem, CKG rPErflPIOC n\nA, id est, Sanrlus Greaorius Papa. In seqoenti pagina stat effigi^s sancti Remigii Rhemorum episcopi. eadem tonsura, pallio et habitu cum san- cto Gre^rio tenens etiam librum manu sinistra, cum haccirca caputinscriptione CKC PEMiriOC EPK. OPB. PEMP., id est. S%nctu$ Remigius Epixeopm urhis Rhemorum. In fineprologi dicit se hoc opus inccepisse xi cal. April., indictione sexta, et colophonem imposuisse X cal. Aug., indictione octava, anno xxxi. rbgni D0VH1 Nai. CAROLi oLORiOHusMi REois FRANf.oRUM. Scd cum ejusmodi indictiones non possint convenire Carolo Calvo. et Carolo Simplici, puto librum hunc scriptum fuisse tempore Caroli Magni. Nam iDdictio sexta. qua hic liber iDCoeotus est, iDcidit iD annum tricesimum primum regni Caroli Magni, qui re* gonm ioiit annoseptingeDtesimosexagesimo octavo. ut mauifestum est ex Egiuhardo, etex ejusdem Caroli Vita apud Pithoeum ; ita ut scriptor hujiis libri videatur usus hyperbato, ut aDDus tricesimus primus Caroli MagDi refereDdus sit ad iDdictioDem sextam qua liber iDchoatus, dod ad octavam (jua perfectus est. Id fiDe hajus Codicin dunesuDtimagiDes habitn sacerdotali depictaasiDeiDscriptioDe, quae videutur esse hujus Laut- berti scriptoris, et sequens pagella litteris Griecis exarata est, non Graecum tamen, sed Latinum discursom complectens inconditum valde. et soloecis confertum. In ipsa narratione proflletur se esse scriptorem et pictorem hojus Codicis. incoepisse anno 29, et absolvisse 31 refirni Caroli Francorum regis iisdem calendis ut supra. indictionibus soppressis ; postea agit de scribendi difflcultate, tandem poscit lectoris preces. Ibi semper ponit litteram 0 pro V, ut supra in effigie sancti Remigii dixit, Orbis, pro Urbis. Tandem in ad- versa pasrina. quae est ultima libri. hfec verba reperire est : Liber S. Remigii Remorum Ponti/icisa frairibtu ejusdem lort frnitur usqne hodie. Hinemarus Abhas.
SecnndusCodex '2^ ms. Rodradi presbvteri dicitur, qui fuit illiusscriptor, bibliothecre supra dicti monaste- rii sancti Petri de Corbeia. Floruit aoDo Chri^ti 853. Dam iD sua praefatioDe dicit se fuisseordiuatum sacer- dotem eodem auDo ab Hilmerado episcopo. Hicautem Hilmeradus episcopus fuit AmbiaDCDsis, ut videreest in coDciliis TuroDCDsi iv, aDDO 849, Suessiouensi ii aoDo 853, et VermerieDsi eodem aDDO celebratis, qui- businterfnit. Quse utclariora siut, producemusduasejusdem Codicis praefatiuDCulas, priorem prosa, alteram metro iu hunc modum :
Ego Rodradns miserirordia Dei indigens, victm Hilmeradi nntistitis jussionibus^ vinciusque episcopalis auctO' ritatts excommunicationihus [[![. nonas Martis Sarerdotalis ministerii trepidus suscepiofficium. anno Incama' tionis Dominicae DCCCUlf. indictione [. Roncta V!f. conrurrente V!!. termino Pasrhali. IIII. Kal. Apr, Quicumque hanc ordinationis mece adnotatiunrulam legeris, et per hunc codirem Dominici Corporis eonsecratio* nem recitaveris tuis quoBso precihus adjutus, dicatum Christo eshibere Sacerdotiumf et supernsr visionis coiwe- qui bravium merear.
Altera preefatiuDcula, qufB metrica est, ita se habet :
Hunc ego Hrodradus Sanctorum indi^nus alumnus Altithrono Repn. ferimus quo judice cuncti
Composui librum Christi sub honore dicandum, Pro merito nostro raercodis pra»mia dign«*.
Oflfirii» sacris ai?ni dum victima dij?ni Te quoque suppliciler, Christi benedicte Sacerdos,
Reli|?ione pia sacram mactatur ad aram. Codicis istins frueris qui forsitan usu,
Qoi licet indiRnuR merit«irum dote bonorum Inter sacrorum solemnia sis memor ipse
Destituar, noxee nimio sub pondere vilis, Posco mei, precibnsnue Deum mihi conciliato,
Saltem hujus studii donel pietate placere Ob^equio cujus coelestia munera libas.
Hiclil>er potissimum iDduaspartesdividitur.Iu primacnntiDentur ea qumipse Rodradus existimat tantum faisse a sancto Greflrorio collecta. exceplis nonnullis qufi dicit se ad distinctionem vir$rulis Jugulasse, in allera comprehendit ea qum, a sancto Gregorio, praptermissa, ait ipse Rodradusse ex 'm (\\\fe a probatissimis et eruditissimis magnn diliqen^ia exarata snnt viris r^Urgisse, adiectis pnpfationibus et Benedictionibus epi- scopalibus; necnon et illud quod in prnpfato opere beati Gre$?orii ad gradus inf»?rioresinEcclesiaconstituen- dosDOD habetur, ita eoim ipse loquitur in sua prflRfatioDe post primam libri sui partem : Huc wque prcere^ dens Sarramentorum libelins a beato Gregorio ronstat esae edilus, exr^ptis hifi qum in rodem in quadragesima tirgulis ante positis lertoris inveneritjugHlata,solertra. Xamsicutquorumdam relatu didirimus^ domnus aposto- licus in eisdem diehus astationihus penitus varni, eo quod rsetcris sef^timanae feriis slationibus varnndo fatiqatur ; eisdemrequiescit diebus, oh id scilicet, ut tumuUnatione popuiari carens, el eleemosynas pauverihus distrihuere^ ei negotia exterioraliberiusvalealdisponere. Missam vero prcestilutnm innntale ejnsdem heali Gregorii virgulis (inte positis jugulaiam a surressoribus ejus causn nmoris, imo venerationis suse eid^m operi non duhium esl esf^e i»/frpMi/am,etc.. ut apnd Paraelium, qui eamdem prflefationem refert nomine Grimoldi abbatis, etiam posl priorem illam partem quam Rodradus dicit essp sancti Gregorii. Uanc prr-pfationem excipit series capi- tulorum secundse partis. qufe apud Pameliura eadem prorsus est, ila ut hic liber ita distribulus duos sibi Tindicet auctores, Rodradum sacerdotem, et Grimojdum abbatem. Nec tamen controversia magna est. Nam
(1) Has efGgies habes col. 559. et 560. Gaudelgaudi vero efHgiem exhibet Mabill. in Annal. Benedict, tom. n, Dag. i5S.
(j) opecimen seripturae^hujuscodicis^ Yidelib. de Re*diplom, p. 363, tom, u.
10 PRiGFATIO IN LIBRDM SACRAMENTORUH. 20
quamyis sit eadem utriusque libri raethodus, et unus ab altero praefationera emendicarit, nonminimum ta- men intercedit inter utrumque discrimen. Primo, ut missas faciam Oraliones seu Colleclas in quibus aliquando Rodradi, et Grimoldi libri mter se dissident. in prima parte Rodradi Codicis exarata repenes quae spectant ad superiores ordines constituendos. exceptis quibusdam rubricis, quorum nulla est mentio ,in toto Codice Grimoldi. Secundo in secunda parte Rodradi habentur ea omnia quas spectant ad inferiores ordines confe- rendoscumeorumrubricis ; sed nihil horum similereperire estin Codice Grimoldi,etr.i inejuspraefationehaBC verba legere sit : Necnon et illud quod tn praefato Codice beali Gregorii ad gradusinfenores in Ecclesiaconstiluen' dos non habetur, Tertio in Codtce Rodradi. in Sabbatosanctodescribunturritus qui baptismumpraecedunt^sed contractius quam in Codice Grimoldi, caeteris insecundam partem reiectis,quibusdam tamen subfinemprap- termissis. Quarto suh finem primffi partisCodicis Rodradicontineturbaptismusinfirmorum, etnonnulla alia quae in Codice Griraoldi abbatis desiderantur. Quinto Benedictiones episcopales in secunda parte Rodradi suntfere in omnibus festis sanctorum ; in Dominicis vero habentur duntaxat nsque ad diem Pentecostes incIusiTC ; at in Codice Grimoldi, in Dominicisexstant benedictiones episcopales usque ad Dominicam unde- cimam post Pentecosten inclusive ; in solemnitatibus vero sanctorum pauciores, videlicetde sancta Cruce, in natali sancti Joannis Baptistae, in natali apostolorum Petriet Pauli. in nativitate sanctse MariaB, in martyrio sanctiJoannisBaptistae, etincommemorationeomnium Sanctorum. Sexto,in secundaparteRodradihabentur pnefationes quce absunt aCodiceGrimoldi,etsi in sua prfefatione illarum mentionem faciat. Pamelius tamen, qui primus huncGrimoIdi librum in lucem edidit, raultas subjun\it prsefationes ex libro Sacramentorum Alcuini. Tandem in Godice Rodradi secundae parti subjiciuntur appendicisinslar multaeMissaecumapologiis et ratione conferendiextremam unctionem,quaB neutiquamexstant inCodiceGrimoldi.Exhisomnibusfacile colligitur Rodradi librum alium esse a Grimoldi Codice, et hos auctores seorsim scripsisse, et collegisse suum Sacramentorum librum. Quis autem fuerit hic Grimoldus abbas non satis constat. In Vitasancti Not- keri Balbuli apud Henricium Canisium, tom. VI antiquae lectionis, mentio fit Grimaldi cujusdam, qui fuit abbas canonicus celeberrimi c«enobii sancti Galli, et archicapellanus Ludovici Pii iinperatoris, sed an hic idem sit cum Grimoldo quserendum est. Verum, utad eumdem Rodradi librum nostra revertatur oratio, si fidem habemus Micrologo, similem librum contexuisse videtiir Magister Albinus, qui vulgo Alcuinus dicitur. Sic enim ait cap.6, de Ecclesiasticis Observalionibus : Fecit tamen idem Albinus in sancia Ecclesia noncon- temnendum opus. Nam Gregorianas Orationes in lihris Sficramentorum colleqisse asseritur ftaucisaiiisadjectts^ quas tamen sub obelo notandas esse indicavit ; deinde alias OrationeSf sive Praefationes, etsi non Gregonanas, ecclesiasticas tamen celebritati idoneascollegit, sicut prologus testatur, quem post Geegorianas Orationes in medio «jtt«rf«m/t6rtco^/ocacf*^QuaBsaneverbaindicant.\lbinumscripsisselibruinSacramentorumsimilem Hodradiet Grimoldi Codicibus. Nara utriusque Codicis supranotata prsefatioest in medio operisinterprimam ctsecun- dam partera. Nec pot^st esse error librarii, ut vuItPamelius, qui scripserit^/fttHu^ pro Grimoldus, Nam cum videamus Rodradi librum diversum esse a Codice Grlmoldi, fieri potestutsuum etiam Albious concinnarit. Sed miror cur hsec distinctio, seu divisio officiorum et Missarum his auctoribus in mentem venerit. ut una pars, paucis quibusdam exceptis, videaturesse sancti Gregorii papes. altera vero rainime. Siquidem in Vita saacti Gregorii a JoanneDiaconoscripta, cumagitdeSacramentorum librocollecto asancto Gregorio,dicitur simpliciter : Sed et Gelasinum Codieem de Missarum solemniis multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla superadjiciens in unius libelli volumine coarctaoit. Idem profert Walfridus Strabo, lib. de Rebusecclesiasticis, cap. 22. Neque est simile vero Gelasianum Codicera, et si in quibusdam correctione indigeret, fuisse adeo mutilum. utMissas qu» pertotiusannicurricuIumdicend/Berantnoncomplecteretur. Quodelsiconcederelur, noncredibile est sanctum Gregorium, qui Gelasianum librurarecensuit, nonnullis detractis, quibusdara vero aliis adjectis, librura Missarura quae per totius anni circulura dicuntur, adeomutilum reliquisse, ut naajor pars Dominicarum, seu Missarum qune in Dominicis dici debeant, in eo desideretur. Nam juxta doctrinam supra citatorum scriptorura in hoc Gregorii Codice Missae dominicales, quae interjectae sunt a nativitate DominiusqueadAdventum,exceptisSeptuagesimae,Sexagesi'naB,etQuinquagesim«,PaschaB etilliusoctayae,et Pentecostes. non sunt sancti Gregorii, quod dicere absurdum est Nam incredibile esl in illis Dorainicis terapore Gelasii et sancti Gregorii nullas Missas celebrari solitas ; quod si celtibrarentur, detur ratio quare non essent in Codicibus Gelasii et sancti Gregorii descriptm. Nostram opinionem confirmat inscriptio libri Sacramentorura tara in editis quam in Codicibus nostris manuscriptis, imo in ipsis Codicibus Rodradi, et Grimoldi, quae estejusmodi : Incipit tiber Sncramentorum de circulo anni expositus a sanctoGre- gorio papa,qualiter Missa Romanacelehratur.CuiusliluVi veritasstare nonpotest cum adversariorum opinione, cUmineorumCodicibusmajorpars Missarum dominicalium desit. Nostramopinionem suadentCodicesmanu- scri{)ti sancti EligiietRemensis, antiquioresipsisRodradi etGrimoldivoluminibusqui ejusmodi codicis Grego- riani separationem non admittunt.Gonfirraat Codexmanuscriptus Ratoldi. abbatis. de quo statim agendum est, et si posterior sit Codicibus Rodradietforsan Grimoldi, qui ejnsmodidivisionem non agnoscit, quemad- modum nec liber Sacramentorum tempore Clemenlis VIII. ex bihliotheca Vaticana editus.
Tertius liber (i) Sacramentorura manuscriptus quousi sumus est etiam bibliolhecm Corbeiensis, auem nomine Ratoldi abbatis indigitaraus, quod ejus jussu scriptus sit, ut claruraest excalendario ejusdem libri, in quo Idibus Martiis hic disticbus reperitur :
Abbatis domni stat mentio sancta Ratoldi Istum qui fecil scribere quippe librum.
Ratoldos autem fuitabbas Corbeiensis vigesimus sextus, qui et mortem obiil anno Domini nongentesimo octogesimo sexto, Idibus Martiis, ex quo apparet hunc librum scriptum fuisse ante hunc annum. Hic Codex optiraus est, et correctissimus, plures habet caeremonias, dies festos, Benedictiones episcopales, et Praefa- tiones, quara alli, quiarecentior est.
Ad hos Codices accessit liber maniiscriptus bibliothecee Tilianae, qui est Ordo Romanus, cujus mihi co- piam fecit vir clarissimus Joannes Tilius. Siinttamen qu.eda ^i in nn qiT in Ordine Romanononexstant;ut in Ordine Romano quaedam reperire est qnne in hocCodico Tilianodesiderantur. Hic liber inilio caret,priore quaternione avulso. Videtur ofim fuisse Kcclesiae SagiensisinNormannia submt»tropoli Rothomagensi. Nam in eo Codice ubi agitur de ordinibus, h«ec habcntur : Salariensis Erclesia afque episropahs auctoritas tibi concedunt, etc. Salariensis enim Ecclesia et Sagiensis idem sunt, et Sagium dictum fuitetiam Salarium, ut clarum est ex Orderico Vitali, qui libro viii Hist. eccl. Serlonem antea abbalem monasterii sancti Ebrulphi ubi nominavit episcopum Sagiensem, lib. xii ejusdem Historia; in Epitaphio Rogeri, qui successit Serloni in abbatiam sancti Ebrulphi, ait :
(1) Specimen scripturffi hujus libri habes in lib. de Re Diplom., p. '367.
I! PRiBPATIO IN ITBRUM SACRAMENTORUM. »
Prsesule jam facto Serlone Salaribus. iste CneDobii sancti r<*pnraen snscepit Ebrulphi.
El infpa : Bodem mense venernnrfus Serlo pnsfquam Salariensm, xxxn ann%$ rexiiEceleHam^^Xt, Adde quod fn boc Codire Tiliano passim habetur celebris memoria sanctorum martvrum Gervasii et Protasii, etin com- memoratione Sanctorum, post Orationem DominicAm his verbis, Afqup Andrea, subjun^tur: nfcnnn hpatis maHyribns tuis Gervaxioet Protnsio, Quod quidem factum est quod Ecclesia Saeiensis dedicata sit subtitulo saoctoram marlvnim Gervasii et Ppotasii. ut nlanum estex Orderico Vitali, libro citato, et OuillelmoGeme- tic€n«i. lib. vn Ri«tor., cap 13 et t5. Siib finem hujusCodicis pst snccessio Romanorum Pontificum, qnm desinit in Sergioteplio Sequitur Chronicon ab optu mund» in cujus fine hmc habentup : Et a Carlo, et Cnr- lomanno uaque ad Carlum anni quntuor^ et deinde domnns Carlm solus reqnum suxrepit, et Deo protenente OU' hemnt, usque in praexentetn annum feUciter.quiestreqnieimqundraqesimussPcundus.Suntavtemtotimsnmmm abongtne mundi^ usnue ad prmsentem annnm ivmdcclxi. In eodem Codice series habetur re^um Francopum, in cujus fine haBC scripta sunt : Mortuo Roherto reqe Fenrirus fiUus ejus. adfiuc iuvencnlus, multas insidins et calamitntes perpessus est a vrindoihis reqni ; auxilio Dpi munitus, omnes inimiens suos suhjuqamt supp semi- tuti Ex quibus planum est hunc Codicem scriptum fuisse. Henrico illo, qui primus appellatur, in Francia regnante. qui resrnum iniit anno Domini 1032, juxta Sigibertum inChronico,quod etiam videtur forma cha- racterum hajus libri suadere.
Usi etiara surous ordine Romano vetustissimo manuscripto bibliothecse Corbeiensis ; sed quia magna ex parte lacer est, pauca ex illo baurire potuimus.
Non mihi etiam parumprofnit Ordo quidammannscriptus hibliothecm monasterii sancti Germani aPratis prope Lutetiam Parisiornmsiti, in quo pnesentem lucubratiunculam, Deo juvante. comnosui. Codex satis antiquus videtnr. et scriptus ante quinirentos annos : ad cujuscalcem estordounarendi infirmi.sed scripturae a toto op<*re discrepantis, nec adeo vetustm, siquidem trecentos annos vix snperare videtur, sequiturque Dsum extrera® unctionis recentiorem. hab»3taue formam dtprecatoriam, hodiernaRque similem, non indica- tivam, qiiara vetustiores Codices manuscripti agnoscunt.
Insuoep collectanea quwdam misit ad me virdoclissimus Joannes lePrevost, canonicus et bibliothecarius insi^nis Ecclesim Rothoma(?ensis. ex duobus antiquis Sacramentariis seu Pontificalibus manuscriptis, qu» in ejusdem RcclcsiaB secretario asservantur, quorum alterum vidctur esse Anirlicanum, ut ipse opinatur, idque patet ex sanctis Anj?licanis, qui passim in hoc libro nominantur. et ex corona»'one regum Anglim, qoaB in hoc Codice exstat. Alterum videtur fuisse olim Ecclesi» Rhemensis, quia in litania coronationis re- gnm. qufle illic habetur, hi sancti Ecclesifie Rhemensisnominantur : Nicasius, Reraigius, Sixtus. Sinicius, et Rigobertus.
Usus sum etiara Codice raanuscripto mihi tradito ex bibliotheca raonasterii sancti Remigii, Rhemis fun- dati, scripto circiter annura Cbristi raillesimura, in quo prfeter alia raulta qum ad nostrura propositura mi- nime tpefHant duo sunt ordines, alter ad dandara pfenitentiara. alter ad visitandura infirmum, qui mihi ad haecduo sacraraenta illustranda non mediocrera lucem attulerunt.
Non mihi etiam parum contulit opis Martyrologiura sancti Hieronyrai ras.ex hibliotheca Corbeiensi.quod quidem. ut Hbere dicam quid de eo sentiam. non videtur purura. cum in eo multasanctorura, qui post san- ctom Hieronyraura vixerunt. noraina adjecta videantur ab ipsoscriptore, quisanefuit monachus Corbeien- 818. Siquidem ibi notatur Iranslatio sancti Pp^necordii. cujus corpus in dicto monasterio servatur. obitus Theofredi primi abbatisCorbeiensis. obitus Ratoldi abbatis ejusdem cnenobli, dedicato ecclAsiae ejusdem loci, et nonnnllorum sacellorum, qufe adhucCorbei» visuntnr. Codex tamen antiquns est, et videtur scriptus ante annos scxcentos. Huic accesserunt c»tera qusedam Martyrologia et Kalendariamanuscripta quae nobis ctiam in hoc opere prwluxerunt.
Non est hic omittendus M) Ordo Romanus jampridemtypismandatus, quem etiamdiligenter contulimus cura Codice sancti El'i?ii. Honorius Augustodunensis, lib. de illustribus Ecclesiae Scriptoribus. Ordinis Ro- raani auctorera facit Rernoldum quemdam Ef^cIpsifleConstanliensis presbvterum,qui floruit subHenricoIV impcratore ; ita enira ait : BprnoldusConstnntiensUEcclpsia^prpshyterOrdinem Bnmanum sub qnartn Henrico comDomiV. Qiiod tiraen non videtur usquequRque vcrum. Siquidem hic Ordo Romanus estantiquior ipso Bemoldo. et Henrico quarto imperatore Etenim Ordo Romanus citatur in libro Sa«'raraentorum manu- scripto Ratoldi abbatis. de quo snpra es?im«is, in feria quinta in CnRua Domini. ubi affitur de popnitentiura reconciliatione. in hapc verba : Fnriatque sei^onem tnmpopuh's nunm pn^nitentihus, ticut Ordo nrpecenit f^oma- nus.Wic autem liber scriptusesl antc annnm 986. nondum nato Rernoldo Mentionem etiaraillinsfacitlsaac Lintronensis episcopus, can. 35. qui floniit tcmpore Caroli Calvi imperatoris, lonffeante Rernoldura natura : Et ibi,\nq\ni, ah eniscono canonif^e et ordinahifffpr. sicnt in Snrrnmentorin, et Bomnnn Ordine eontinetur, reroncVientur. Citatnr etiam ab Am>iIario, qui nornit tempore f.udovici Pii impcrntoris. lib. i de Officiis Ec- cles. , cap. 42: Bpstnt unum in Ordine Romnno, vhi prperir^itur adhtte ut a ferin qttinfn, usque in Sabhato sanrto nuda sint nltnrin. Quod exstat in OrHine RomRUo, feria quinta in CnenaDomini : A resnera autem hujus diei nuda sint nltpria u^que in ma*ip Sabhati. Qwnro non proprie dici potest hic R^rnoldus auctor Ordinis Romani, sed tantum instnurator, qui illum recoirnovit quibusdam dctractis et addilis juxta usnra qoera in Ecclesia suo tempore vidf^bat. Qwod salis crpdibile est. cum ille Ordo Romnnus. qui jamnridera typiseditus est, purus non sit, quia in multis ah antirfuis Sacramentorum libris deficit, Tmo io<?e liber in ordine Sabbati sancti suh finem ordinationis Missa» citRt Ordinem Romanum. et ah illius ritu recedit. Deinde, inquit, dirit diaronus^ fte missn est. sernndum Romanum Ordinrm, xrd uvis Errlpsipg non vult fioc propfee Vesp^^as. fnhncnorte d*ivesneriinnli synnxi anud f\nmnnos nihil aqitur, neque nnte missnm. neque post missam. Avud nos nufem unus de srholn^ eui inssum fuerit. pro Anfinhonn inrinit Alleluia ad Vespernm ; tt dum communirnverint, rantafur pro vpsoprn feHinnnter nsnlmns Laudate Dominum, oranes gentes, e/c, secundura hodicrnum usum. aui postea invaluit etinm in Ecclesia Romana.
Hunc etiam Codicem sanctiEIiffii dillgcnter contnli cum cdito Sacramentorum lihro qui tempore Cle- mentisVHF e^iit px hibliothpca Vaticnna ; sed non minimum discrimen inter utrumauc rep^ri, licet in roullis conveniant. Nnm Codox man»iscriptus bihliothecfe Vnticnn^. unde editns transcriptns est. non vide- tar esse adeo antiquus. cum nonnulla complectatur f^w^^o antiquitatcm non redoleant, nt plurima fcsta au88 longo posl lerapore in nsu fucrc, nullasque in eo Rencdictiones eniscopales repcrire est, qu/e taraen adhuc ositatflp erant tempore Honorii Aupustodunensis auctoris libri qui inscrihitur Gemma nnimfe, inqnoearum ntio et methodus describitur, qui vixitanno ii20, juxta Trithemiura, imo adbuc in quibusdam Ecclesiisce-
(i) De Ordine Romano lege.commentarium prasvium in ipsum D. Mabill tom. II Mui^i Italici.
S3 PRiGFATIO IN UBROM SAGRAMENTORUM. 24
lehracitur. Quod tameD miror, quia in ejusmodi Edito ex Vaticano, in festo sancti Pauli scriptum habetur: Prsefatio et Benedictto quae superiusM in Godice sancti Eh'gii. Unde fit ut credam Codicem illum manuscri- ptum descriptum quidem fuisse ex alio antiquissimo exemplari, scdqiiaedam partim detracta fuisse, partim addita ab exscriptore. prout Yidebat ille usui temporis sui convenire. Qui expunxit fest^imsanctffi Mariaead Martyres, quod sua aetate abrogatum erat. Nam cum ipse ponat festum omnium Sanctorum, quoddiu post festum sanct® MariaB ad martyres institutum est, signum est eum non vixisse ante hujusmodi festi institu- tionem, sed post illius abrogationem, cum festum omnium Sanctorum duntaxat celehraretur, quodconstat ex omnibus nostris Sacramentariis manuscriptisdiu celebratum fuisse vigenteadhuc festo sanct® Marisad Martjres. Quanivis autem quffidamdesintin Codice snncti Eligii,qu» habentur in excuso Sacramentario ex bibliotheca Vaticana, est tamen eo locupletior, ut dixi in libri programmate, longe enim plura qu&m ille continet et antiquioris notae.
Praitereailla quaBin histribus Sacramentariis maDuscriptisRodradi,RhempnsisetRato1di notatu digniora erant, maximequoadSacramentorum rationemetfestorumcelebritatem,in nostris observationibus annotavi, illuhtravi etexplicavi, quaeque rariora erant in Codice Tiliano in easdem transtuli diligenter cum Codice sancti Eligii collata. Quae sunt in appendice, ex nostris observationibus detracta, ad libri calcem sub appendicis titulo rejeci, ne in illis yeluti sepulta jacerent. Sic autem in his observationibus me gessi ut illa quaB sunt hodierni usus, quantum in me situm fuit, ad antiquos Ecclesise ritus revocarem, ab eorum tamen mente alienus, qui omnes ecclesiasticas institutiones et ritus, atqueetiam recentiores ad apostolorum tem- pora omnibus remis et velis, ut aiunt, referrecontenduitt, quo nihil absurdius esse semper judicavi. Nara ejusmodi homines antiquorum Patrum et conciliorum verbis ac sententiis vim inferre non dubitant, modo suis nugis in ofOcina cercbri sui cusis colorem aliquem et fucum tribuere possint ; non eorum mentem sequi, sed eam ad sincipitissui ncbulas pertrahere cupientes, non sive gravi antiquitatis ecclesiasticffi, et veritatis dispendio; non advertentes omnes traditionesecclesiasticas nonfuisseubique temporumetlocorum easdem : ac proinde omnia confundunt, et pessundant ; et in hocse belle putant Ecclesine auctoritati con- sulere, cum eanri hac ratione scribendi penitus conveliant. Nemo est enim adeo ab omni judicio aversus, qui nesciat concilia, episcopos, summos pontifices, quos Deus posuit mysteriorum suorum disoensatores, posse vetera queedam abrogare, et novastatuere, prout, sanctiSpiritus impulsu ducti, ecclesiasticee, utilitati ac dignitati ea conducere providerint.
Tandem ritus etcseremonias utriusque Ecclesise, Latinss et Graecse, studiose inter se contuli, in quo convenirent ac discreparent, quantum in me fuit, diligentius annotavi.
Nequis autem offendatur quod dixerim mundum plenum esse vagissacerdotibus, profiteor id me non intelligere de honestis sacerdotibus, qu! aut certas sedes habent aut in Kcclesiis et parochiis resident^sed de his duntaxatqui per civitates vagantur, «7r«ip6x«>ot, sacerdotio prorsus indigni.
Neminem etiam laedere debet illud quod adnotavi adquemdam extremse unctionis ritum, in quo, altero ungente, alter verba pronuntiat, cum dixi hoc favere eorum opinioni qui dicunt hunc valere baptismum^si uno infundente aquam, aut mergente, alter verba proferat. Non enim hoc ideo protuli, quasi in ea sim lententia, quam vulgo ropudiari non ignoro.
Haec te monitum volebam, candide lector. Si quid est in his meis lucubratiunculis quod tibisapiat, otere libenter ; si quid naevi ac maculae repereris, aaquus ac benevolus excusa.
DE LIBRO SACRAMENTORUM INSIGNE TESTIMONIUM.
(Ex Petri Lambecii tomo secundo bibliothec® GsBsareee, cap. 5, pag. 298, num. 14.)
Secundus auoustissimm hihliothecm CcBsarex Codex ad vitam tt res gestas imperat. Cnroli Magni perHnens est inter mss. Godices Theologicos Latinos 360, et continet prxdpue sanrti Gregorii Magnt papx Ilibrum Sa- cramentorum, Idcireo autem cixi eumcodicemad hisioriam vitaeCaroli Magni pertinere.quia hic cst ille ipse quemsummus pontifex Adrianus T Carolo Magno, ad petitionem ipsim, dono misit, ut videre est ex epistola 82 cottectionis epistolarum veterum studio et cura ipsins Caroli Magni adornatae ; quippe ubi papa Adrianus istitu Codicis mentionem facit hic verbis .- De sacramentario a sanctb prasdecessore nostro Deifluo Gregoriopapa disposito, jampridem Paulus Grammaticus a nobiseum pro vobispetiit,etsccundumsanct}enostraeEcclesiaB traditionem per Joannem monachumatque abbatem civitatis Ravennatium veslra»regaliemisimus exeellen- tiae ; quatenus optantes pro vestra re^ali invictissima excellentia eumdem Dei apostolum vestrumquc pro- tectorem, poscentesquaesumus ut semper ubique vos comitans vietores super omnes barbaras nationes efficiat, et una cum domnaspiritali filia nostraexcellentissima regina, vestrapque prosapiee nobilissima prolc, longiori cevo in hoc regnantes mundo, in vitam aetemam cum sanctisomnibus regnare sine fine ejus mterventionibus faciat. Incolumem excellentiam vestram gratia suporna custodiat. Huc wique clausula epistolae papae Adrianil, in qua libri Sacramentorum sanctiGreqorii Magni ad Carolum Magnum transmissi /it mentio. Titulus autem ejusdem libri in ipso Codice ms. ita se habet :
IN NOMINE. DNI. INGIPIT. LIBER. SA CRAMENTORUM. DE CIRCULO. ANNL EXPO SITUS. A STO. GREGO RIO. PAPA. ROMANO. EDITUS. EX AUTHENTI CO. LIBRO. BIBLlOTHEGiE CUBIGULL SCRIPTUS.
/
r
SANCTI GREGORII MAGNI
ROMANI PONTIFiaS
LIBER SACRAMENTORUM.
IN NOMINE DOMINI.
(1*) Hic Hbep (2) Sacramenlorum * de circulo anni ^ expositus, a sancto Gregorio papa Romano editus, (3) ex aulhentico libro bibliothecae c Cubiculi scriplus, qualiler (4) Missa Romana celebralur, hoc est :
llnprimis (5) ad inlroitum Antiphona, ^ua /is A ctus, Sanctus dominus deus Sabaoth. pleni sunt
fuerit ftatutis t€mporibus,sivediebusfestis,seu quo- tidianis.
(fi) Deinde, Kyrie eleison.
Item dicitur, (7)Gloria in excelsis Deo (8) Siepi- scopus fuerii,tamtummododie Dominico,sioediebus /estis. (9) A presbyteris autem minime dicitury nisi soto in pascha. d Quando vero iitaniaagitw\ neque Gloria in exelsis Deo, negue Alleluia canitur.
<iO) Postmodum dicitur Oratio ; deinde sequitur (11) Apostolus.
(12) Item Graduale, seu Alleluia.
Postmodum tegitur (i3) Evangeliumy deinde (ii) Offeriorium, et dicitur oratio super oblata.
Qua completaj dicit sacerdos excetsa voce : Per
cobH et terra Gloria tua, osanoa in exelsis. (22) Be- nedictus. qui venit in nomine domini, (23) osanna in Excelsise.
Te (24) iGiTUR, clementissime Pater, per Jesura Ghri.stuni Kiliiim tuum Dominumnostrum, (25) sup- plices rogamus, et petimus, uti accepta habeas et benedicas(26) hflec f dona, haec miinera, h»c san- cta sacrificia (27) illibata : in primis (28) quae tibi ofiTerimus 3 pi*o (29) Ecclesia tua sancta catholica quam (30) pacificare, custodire, {31} adunare, et regere digneris (32) toto orbe terrarnm, una cum famulo tuo papa nostro ///., et (33) rege nostro Hl.- (3t) etomnibus orthodoxis, atque catholicae et apostoiicse fidei cultoribns.
omnia s€ecula sseculorum. i^Amen. Dict^ Domi- 3 Memento, Domine, famulorum famularumque
nus vobiscum. q^Et cum spiritu tuo. Z>ietY :(15) Sursum corda. ^ fl6) Habemus ad Dominum. Di- et7 : 2 (i7) Gratias agamus Domino Deo nostro. Qf Digoum (18) et justum est.
Yerb digQum et justum est, sequum et salutare, oos tibi semper(19)etubique gratiasagere,domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, per Chri- stum Domio um nostrum . Per quem majestatem tuam (30) laudant angeli,adorantdominationes,tremunt potestates : coeli, ccelorumque virtutes, acbeata se- raphim sociaexsultationeconceiebrant. Cumquibus et nostras Toces, utadmitti jubeas, deprecamur, supplici confessione dicenles : (2i) Sanctus, San-
* Per sacramenta intelliguntur vel omnia novae legis sacramenLa ; quo sensu theologi de Sacramentis r traclalum edunt ; vel tria polissimum sacramenta, qoae simul ancipiebantur olim, scilicet baptismus, confirmatio, et Eucharislia ; de quibus scripti libri KJ.de Saerameniis, inter Ambrosii opera, tom. II novae Edit. ; vel solum EucharistisB sacramentum, quod plurali numero, in singuiis fere Missis desi^na- tur, tum propter duplicem panis et vini matenam, tum propter corpus et sanguinem Cbristi quse conti- net. Vide notam 2 Menardi.
*>In2Tbeod. et in Val. CI. hic titulus legilur : Incipit liber Sacramentorum de circulo anni a sancto Gregorio papa llomano editus,
^ Vide notam 3 Menardi, cui addere liceat quod legitur de sancto Leone I in Rom. Pontiflcali : Hic etiam constUuit et addidit super sepvlcra apostolO'
tuarum//^. et ///., et omnium (35) circumastan- tium, quorum tibi fides cognitaest, et nota devolio (36) qui tibi offerunt hoc sacrificium laudis pro se- suisque omnibus, pro redemptioneanimarumsua- rum, pro spe salutis, et incolumitatis suse, tibi red- dunt(37) vota sua, aeterno Deo, vivo et vero i.
(38) Communicanles,et meuioriam (39) veneran- tes in primis gloriosae semper virginis Mariae geni- tricis Deiet Domiui nostriJesuChristi. Sed et bea- torum apostolorum ac martyrum tuorum, Petri, Pauli, Andreae, Jacobi, Joannis, Thomffi, Jacobi, Phillippi, Bartholomaei, Matthaei, Simonis, et (40) Taddei, Lini, Cieti Clementis, (41) Syxti, Corneiii,
rum.,.. custodes qui dicunlur cuhiculani.
d Litania a«i luctum pertinet. Hinc Gregorius ar- guit Joanjiem episc. Ravennatem, ciuod in litaniis, noc est, cineris eicilicii tempore, pallium pompatice deferret. Vide lib. iii, al. «,ind. ii, epist. oIim54. nunc 56, Eadetn fuit ratio cur in litania ab hymmo Gloriain excelsU Deo abstineretur, et ab Alleluia.
« In priori Theoder. ante Te igitur^ etc, exstant plures Orationes : unam tantum retulimus post no- tam 23 Menardi.
t In Mss. Theoder. et Gemet. hoc modo tres si- gnantur cruces, ad haec verba : hxc dona \ hcec mu- nera f hac sancta f sacri/icia Hlibata,
irln 2 Theod. : Memenio.... omniumque propin- quorum meorum, ei quorum eleemosynas suseepimus^ seuquimihi confessi sunt, necnon it quorum nomma super sanetum altate iuum scripta habentur.
* Numeris inter parenthesesiaclusis revocatur lector ad notas D. Hugonis Menardiad calcem libri Sacramentorum amaQdatas. Eoir.
»7
8ANCTI GREQORU MAGNI
28
Gypriani, LanreDtii, Ghrysogoni, Joannis et Pauli A altare tuum,in conspectuDiyinGe Majestatis tU8e,uty
CosmGB et Damiani, (42) flilarii, Martini, Augustini Gregorii, Hieronymi, Benedicti, et omniumsancto- rum tuorum,(43) quorum meritisprecibusque con- cedas utinomnibusprotectionistu» muniamurau- xilio. Per ChristumDominum nostrum.
Hanc igitur oblationem servitutis nostrm, sedei cunctae famiiias tusB, queesumus, Domine,ut pla^^a- tus accipias : (i4) diesquenostrosintuapacedispo- nas, atque ab eeterna damnationenos (i5)eripi,et in electorum tuorum jubeas grege numerari. Per Christum Dominum nostrum.
Quam oblationem tu, Deus in omnibus, quaesu- mus, (46) benedictam, (47) ascriptam, (48) ratam, (49) rationabilem, acceptabilemque facere digneris
quotquotex hacaltaris participatione sacrosanctum Filii tui f corpus, et f sanguinem sumpserimus, omni benedictionecoelesti, et gratia repleamur. Per Ghristum Dominum nostrum.
(69) Super Diptycha, — (70) Memento etiam Domine famulorum fumulariumque tuarum lU.qai nos preecepserunt cum signo fidei.(74) et dorroiunt in somno pacis, Ipsis. Domine, et (72) omnibus in Christo quiescentibus, locum refrigerii^lucis et pa- cis. utindulgeas, deprecamur. <^Per eumdem.
Nobis quoque peccatoribusfamuiistuisde multi- tudine miserationum tuarum sperantibus, partem aliquam et societatem donare digneris, cum tuis sanctisapostolis, etmartyribus, (73) cum Joanne,
ut nobis corf pus et san J-guis tiat dilectissimi filii ^ (74) Stephano, Matthia, Barnaba. Ignatio, (75) Ale-
xandro, Marcellino, Pelro, Felicilate, Perpetua, (76) Agathe, cLucia (77) Agne, Cecilia, Anastasia, (78) <* et cum oranibus sanctis tuis intra quorum nos consortium, non aestimator (79) meriti, sed ve- niaequeesumus, largitor admilte. Per Christum Do- minuro nostrum.
Perquem htec (80) omnia, Domine,semper bona creas, (81) sanclif ficas,(82) vivifficas benefdicis- et preestas nobis. Per e ipf -jum^et cum f ipso, et in f ipso, est tibi Deo Patri omnipolenti in unitate Spiritus sancti, omnis honor et gioria.
Per omniasaeculaseculorum. Amen.
Oremvs, — (83) Preeceptis salutaribus moniti,et divina institutioneformati, audemus dicere.
(84) Pater noster qui es in coelis, Sanctiticetur nomen tuum, Adveniatregnumtuum.FiatvoIuntas tua sicut in coelo, etinterra.Panemnostrum quoti- dianum da nobis hodie.Etdimitte nobis debita no- stra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.Et ne nos inducas in tentationem. I^ Sed libera nos a malo.
Liberanos,qu8esumus, Domine,abomnibu8 ma- lis, preteritis, prwsentibus, et futuris,et interce- dente beata et gloriosa semper virgineDeigenitrice Maria, et (85) beatis apostolis tuis, Petro, et Paulo, atque (86) Andrea, necnon et beato (87) Stephano protomartyre tuo, f et omnibus sanctis, da propi- tiuspacem diebusnostris,ut, ope misericordiae tuae adjuti, eta peccatosimussemperIiberi,et ab omni perturbatione securi. Per Dominum.
5 Pax Domini sit semper vobiscum. l^. Et cum Spiritu tuo.
(88) Agnus Dei qui tollis peccatamundi,miserere nobis 9.
tui Domini Dei nostri JesuChristi.
(50) Qui, pridie quam pateretur, (51 ) accepit pa- nem in sanctas ao venerabiles manus suas,(52) elevatis oculis in ccelnm ad te Deum Patrem suum omnipotentem, tibi gratias agens, benef dixit, fre- git(53) dedit discipulis suis, dicens : Accipite, et manducate (54) ex hoc omnes : (55) Hoc est bnih
CORPCS MEUM.
Simili modo,postea quam coenatum est,accipiens et (56) hunc (57) praeclarum calicem in sanctas ac venerabiles manus suas item tibi gratias agens, benefdixit, (58) dedit discipuiissuis,dicen8 : Acci- pite, et bibite ex eo omnes : (50) Hic est knim calix
SANGUINIS MKI, NOVl ET iETERNl TESTAMENTI (60) MY- STBRIUM PJDEl, QUl PRO VOBIS ET PRO MULTIS EFFUNDE- TUR IN REMISSIONEM PECCATORUM.
Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis.
(61) Unde et memores sumus, Domine nos tui servi, sed et plebs, tua sancla, Christi Filii tui Dei nostri, tam beatae passionis, necnon et ab inferis resurrectionis, sed et in ccelos gloriosseascensionis. Otterimus praeclaree Majestati tuap (62) de tuis do- nis ac datis.(63) Hostiam f puram,Hostiam4f san- ctam, Hostiam f (6^) immaculatam,Panem f san- ctum vitae seternae, et calicem f salutis perpetuaj.
Supra qufe propitio ac sereno vultu respicere di- gneris, et accepta habere, (65 ) sicuti accepta habere dignatus es munerapueri tui justi Abel, et sacrifi- cium patriarchae noslri AbrahaB,et quod tibiobtulit (66) summus sacerdos tuus Meichisedechasanctum ^ sacrificium ,immaculatam Hostiam.
Supplices te rogamus,omnipoten<Deus,(67)jube hsec perferri per manus angeli tui in (68) sublime
a Ex lib. Pontific, in Vita sancti Leonis I, quae tom.Itl Concil. inseritur, col. 4290 et seq., sanctus Leo constiiuit ut intra aclUmcm sacn/icii diceretur, sanctum sacrifirium, immaculatam Bosliam,
*> In Cod. Pamel. et Reginae Suec, per Christum Dom.nost.
c Pamel., Agatha, utin aliis Editis.
^ In Gemet. hic inseruntur iiomina sanctarum iCtheldrythffi el Gertrudis.
« Cruces hic si^natae non videntur in Cod. Reg. Succ.
f In Cod. Reg. Suec. additur : Necnon et bento Dionysio martyre tuo atque pontifice cum snciis suis Rustco etEieutheriOy et beatoClodoaldo confess.t,, et omnibus, etc. In Pamei. Cod. cum beato Cyriaco Mart. t. et sancto Martino confess. t, quae in Cod. Reg. Suec deeiderantur. In 2 Theoder. inseruiitur hicnomina sanctorum Quintini, Nicasii, Gregorii, Medardi et Eh^ii.
g Posl Agnus in 1 Theod. sequuntur sex Orationes ex quibus secundaesl : Domine J. C. qui ilixistiapO' siolts tuis, pacem relinquo vobis, etc, qu« legitur in
ii ■
M
LIBER SACRAMBNTORUM.
30
a IX KALBND. JAlVUABll. — Ilf VIGILU NATALIS A
D0MIN1.
Ad (89) Nonam. — (90) Deus qui nos Redemptio. nisnostneanDuaexspectatione Ifietificas, (91 ) prsesta ut Uni^nitum tuuno quem Redemptorem Iseti snsce pimus Tenientem quoque judicem securi Yideamus Dominum nostrum Jesum Christum, Filium tuum f9^)qiii tecum vivit et reRnat Deus» in UDttate Spi- ritussancti (93)peromnia saecula saBculorum.
(9^Super oblata. — Da nobis, quaB.sumusomni- potens Deus ut, sicut adoranda Filii tui Natalia pneTenimus sic ejusmuneracapiamussempiterna gaudentes. Per eumdem.
(95) Pragfatio *>. — Vere dignum et justum est, aequnm et salntarenostibisemperet ubiqueRratias «jfere, Domine sancte, Pater omnipotens, reterne g Den». Per Ghristum Dominumnostrumcujushodie faciemin confessione praBvenimuset voce supplici eioramus, ut supervenluraB noctis offiHis nos itaper- ▼igiles reddat, utsinceris mentibus ejus percipere mereamur Nataleventiiruminquo invisibilisexsub- stantia tua visibiiis percarnem apparnit in nostra tecumque unus non tempore (renitus, non natura inferior, ad nos venit ex tempore natus. Per quem, etc.
{96)Ad Complendum c. — Da nobis, Domine,quae- lamus, Unjgcniti Filii tui recensitaNativitatersspi- rare cujus ccelesti mjsterio paseimuretpotamur (97). Per eumdem, etc.
Ad Vesperas, — Praesta misericors Deus ut ad sasciptendumFiKi tui singulare Nativitatis myste- p riun et mentes credentium prsBparentur et non cre- dentium corda subdantur, Per eumdem.
(98) IN viClLlA DOMlNi INNOCTB.
Deus, qui hancsacratissimam noctem veri luminis fecisti illu8trationeclarescere,daquflesumus ut cu- jus lucis mysteria in terracognovimus,ejus quoque gaudiis in caelo perfruamur. Qui tecum vivit, etc. S * Super oblata. — Accepta sit tibi Domine, qu8B- sumushodiernaBfestivitatis obIatio,:'4tf Uii^^gratia largiente, per hasc sacrosancta cominevcsac in illiqs ^ inTeniamur formain quo tecum estnostrasuijstan-*» tia. Qui tecum vivit et regnat Deii% i,n uniiate.
>^ f
■» »
bodierais Missalibus. Tn G.Re^. Suec. ante Agn%t$Dsi ponitur Benedictio episcoporum, cideato suppt., ut in PootiOc. Rom. postea Consecratio : Dpus honorum D omnium. Deindesuper oblata, haec kostia, etc, ut in Poutif. Rom., Ppttfalio, Hanc igitur^ etc. AH com- plen-ium, fuee nos rommuniOy etc. Haec excipiunl ordi- nationes presbjteri et diaconi.
* Hic non consentiunt Mss., nisi in duabus priori- bus Orationibus.
^ At>est Pr»falio Cod. Pamel. et Regr. Suec. In Geaiet assig^natur PraBfatio quae in Edit. Vatic. et Gussanvil.poniturpro tertia missa Natalis Domini.
^ \n Cod. Reg. Suec. et apud Pamel. legilur post Communionem Se^uitir ad Pamel. Oralio super pofmlum quae abest a Cod. Heg. Suec. sicut alia ad Vetperos.
^\nC. Phvnel.y secretOy conlradicente CoJ. Heg. Suec.
• Apud Pamel., quia per incarnuti verbi mysterium, tic.y ut iu Missalibus hodiernis. Consentiunt Cod.
Pr»fatto. — Vere dignnm et justum est fiBqnnm et salutare nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, seternc Deus, e Per Chri«tum Dorainumnostrum. Gujus divinre NativitatispotentiamingenitavirtutistuaBgenuitma- gnitudo. Quem semper Filium, et ante tempora seternairenitum, quia tibi pleno atque perfecto fiBterni Patris nomen non defuit, pr8Bdicamus,etho- nore, majestate atque virtuteaBqualemtibioum Spi- ritu sancto confitemur, et (99) in trino vocabulo unicam credimus Majestatem. Etideo cumangelis et archangelis, cum thronisetdominationibuscum- que omnimilitiacoelestis exercitus hymnum glorisB tuBB oanimussine fine dicentes :
Te ipitur, clementissime Pater, etc.
(400) Benedictio. — Omnipotens Deus qui incar- nalione Unifireniti sui mundi tenebras eflugavit, et gloriosanativitatehunc sacrntissimam noctem irra- diavit, efl^iigeta vobis tenebras vitiorum et irradiet cordavestra luce virtutum. Amen Qiiique ejussa- cratissimaBNalivitatisgaudiummasrnumpastoribusab an^elovoluitnuntiari ipsesupervos beneHictionis SU8B gratissimum imbrem infundat, atqueipsopastore vos adaBternorumgaudiorumpascuaaBterna perdu- cat. Amen. Et qui per ejus incarnationem terrena cnelestibus sociavitinternsBpacis etbonfn voluntatis vos nectare repleat, et coBlestis militiaB consortes efficiat Amen. Quod ipse, etc '.
Ad Complendum. — Danobis.qusesumus, Domine Deus noster ut qui Nativitatem Domini nostri Jesu Ghristi nos frequentaregaudemus, dignisconversa- tionibus ad ejus mereamur pertinere consortium, Qui tecnm vivit, etc.
Ad Matutinum, — Respice nos. misericors Deus, et mentibus clementer humanis, nascente Ghristo, summse veritatis lumen ostende. Qui tecum vivit et regnat.
7 MISSA (tOt) IN MANE PRIMA NaT. DOM., SlVE 8AN-
CTJR % ANASTASI^.
Da (402), quflBsumus, omnipoteos Deus, iit, qui nava incarnati Verbi tui luce perfundimur hoc in oostrorCHpi^ndtiat opere, quod per fidem fulget in mente. Fei^feCimdem.
Re^. S»i^.; 6wn«t«et Theoder. Post Prwfat. Pamel. habet : ivfru aciien^iff Communicantes et noetem sa- eratis, cetebr., ut in Missali. Favent Mss. Theoder. et Gemet, Abest hoc a Cod. Reg. Suec. Sic aHeo dis- crepant Codices ab invicem, ut immensi prope laboris sit omnes varinntes lectiones observare.
t Haec Benedictio quse hic non exfetat in Rd. Vat. et aliis poster. est in Benedictioali a Lambecio edilo, quod habes in EHit. Gussanvil. Ibidem reperiunlur omnes ali» Benedictiones in Codice Menardino. Mis- sarum officiis insertse. Sic absolvitur apiid Lambe- cium : quod ipse prffstare dignetur cujus regnum et imperium sine fine permanet in ssecula saeculorum. Amen. Benedictio Dei Patris. et Filii, et SpiritussanC' ti, et pax Domini sit semper vobiscum.
e Assignatur qnoqueslatio, adsanctam Anasfasiam tumin plerisnuft Codd. lumiin Kalend. Rom. In Cod. Reg". Supc. duae ^unlhujiis missfr Praefationes, prior de sancta Aoastasia, a!ia de Nalivilate.
Sl
SANCTI GRIQORII MA(M^I
31
Alia, — Da, quaBsnmus omnipotens Deus ut qui A ducatadsaiietatemaBternorum prflBmiorum. Amen.
beatee Aoastasife martjri» tuae solemnia coHmus ejus apud te patrocinia sentiamus. Per Dominum noslrum Jesum Christnm.
Super oblata. — Munera nostra cfaflesumus, Do- mine, Nativitatis hodiernsemysteriisapta proveniant, ut (103) sicut homo genitus idem refulsit Deus, sio Dobis hsBC terrenasubstantiaconferatquoddivinum est. Per eumdem.
Alia. — Accipe, qnaesnmus, DomiDe,muneradi. gnanter oblata, et, beatae Anastasiae suflFra^antibus meritis ad nostrce salutis auxilium provenire cod- cede. Per DominumnostrumJesumChristumFiHum tuum. Qui tecum vivit.
(i04) Prcpfatio. — Vere dignum et jnstum est, flequum et sahitare nos tibisemper et ubique ^a- tias affere Domine sancte, Pateromnipotens,fleterne Deus: qnia nostri Salvatoris hodiehixvera proces sit, qiiflR clara nobisomniaetintellecturaanifestavit et visu. Et ideo cum anfrelis et archan^elis, cum throniset dominationibus cumqueomni militiacce- lestis exercitus, hymnum gloriae tuae canimus.sines fine dicentes.
Ad Complendum. — (i05)Ejusnos, Domine,(i06) 8acramenti8emper(107)natalisinstauretcujus(i08) Nativitassingularishumanamrepuiitvetustatem.Qui tecum vivit.
Alia — Satiasti, Domine familiamtuam muneri- bus sacris ; ejus, qnaesumus semper interventione nos refovecujussolemniacelebramus. PerDomiuum Dostrum Jesum Ghristum, etc.
Vni KAL. JAPfUARUa. — IN DIE NATAUS DOMlNl.
(i09) CoDcedeqneesumus omuipoteos Deus, ut D08 Unigeniti Fihi tui nova per carnem Nativitas iiberet quos sub peccati jugo vetusta servitusteDet. Qui tecum vivit.
Super ohlata. — Oblata, Domiue muuera Dova UDif^eniti tui Nativitate saDctifica, nosque a pecca- torum Dostrorum S maculis emuoda. Per eum- dem, etc. , . --
Prgefatio. — Vere difninm et justitra est^^uum^^t sahitare uos tibi semper et ubique Kfatias a^ere, Domine sancte,Pateromnipotens,fleterne Deji^ufa perincarnati Verbi mysterium Dova»r^ieDtxs3ip?tOE^ oculis hixtufle claritatisinfiilsit.Uh-^iuft) vis*ibiliter
B
(ili)Quiqueejusiufantiaravilibusvoluitinduipanni8, ipse vos ccelestium vestimentorhm induat ornameDtis Hmeo. Quod ipse prflBstaredi^etur, cujusreguum et imperium sioe ftoe permaDet in saecula sfleculorum . Ameu. Beoedictio Dei Patris et Filii, et Spiritus SaDcti. Etpax Domioi sit semper vobiscum.
Ad Complendum. — (il2) Praesta, quflesumus, omuipotens Deus, utnatos hodie Salvator mundi, sicul diviufle Dobis geDerationis est auctor ita et immortalitatis sitipselargitor. Qui tecum vivit et reguat Deus.
Ali(e Orationes. — Coucede Dobis, omoipoteos Deus, ut Salutare tuum Dovaccelorumlucemirabiie quodadsalntemmuDdihodierna festivitate proces- sit, nostris semper innovandis cordibus oriatur. Quj tecum.
Alia. — Omnipotens sempiterne Deus, qui huno diem per incfarnationem Verbi tui etpartum beatae Mariflp virginis consecrasti, da populis tuis in hac celebritate consortium ut, quituagratiasuntredem- pti tna sint adoptione securi. Per eumdem.
Alia — FundameDtum fidei Dostrse Deus, (ii3) qui iu meotibus sauctis tanquamin excelsismooti- bus SBternitatisportas, justitiamuDiente, componis. concedenobisintegloriose credere,tuumque Filium Dominum uostrum ad Redemptiouem aDimarum hominem factum prsedicabiUter coDtiteri. Qui te- cum, etc.
Alia. — Largire,qu8esumus,DomiDefamuIistuis (ii4) fidei et securitatisaugmeutum^utquideNati- vitate Filii tui Domine nostri gloriautur et adversa muudi, te guberuaDte, noD scDtiant, et quee tempo- raliter 9celebrare desideraDt, sioefioe percipiaot, Per.
Alia. — Deus, qui per beatfleMarise virgiuis par- tum siue humaaaconscupiscentiaprocreatum,inFi- lii tui membra ven entes (ifS) pateruis fecisti prae- judicii8,noo*t«(teri«prflesta, queesumus, ul (li6) hu- jiiscre^^tutMnQvitate suscepta vetustatis antiquae eonta^lisexuamur. Pereumdem.
A(i<?^.-;»(4{7).1ieili qui humanae substanliae di- koifAt^ii^^H^bilkercondidisti et mirabilius re- farmlfislf, danobis qnfesnmus ejus diviuitatis esse consortesqui h^iraanitatis nostrflefieri di;^r)atus est
Deum cognosciraus. per hunc (ilO) invisibilium '^ particeps, Jesus Ghristas Filius tuus, qui tecum
amore rapiamur. Et ideo cum aDgelis.
Te i^itur, clemeutissime Pater, etc, ut supra^. , Benedictio, — Beoedicat vobisoraDipotens Deus, vestraraque ad snpernaexcitetintentionemqui hanc sacratissimam diem Nativitate FiUi sui fecitesseso- lemnem. Amen. EtquieumquiPanis est angelorum iu prsesepi Ecclesifle cibum fecitesse fidelium anima- lium ipse voset io prfleseoti sfleculo degustare faciat fleteniorumdulcedinemgaudiorum et iufuturoper-
» In Kalend. Rom., sicut in Ed. Pamel. et p'eris- que Mss., legitur ad sanctum Petrum, ubi statio iodi- catur.
^ Apud Pameiium post Freefationem habes, infra
vivit. Atia. — Omnipotens sempiterneDeus qui in Filii
tni Domini noslri Nativitate tribuisti totius reliffio-
Dis initiura perfectionemqtie constare da nobis
quflesumus, in ejus portiooe ceoseri, in quo totius
salutishnmanfle summa consistit. Qui tecum vivit
et regnat Deus.
Alia. — Da, qneesumus, Domine, populo tuo in-
violabilem fidei firmitatem, ut qui Uuigenitum tuum,
aci. Communicantes et diem sacratiss. celebr. quo B. M. intemf virginitas (per errorem nativitas)^ etc, quae le- guntur in Ed. Vatic. et Gussanvil., necnon in Gemet. Abest a God. Reg. Suec.
33
UBER SACRAMENTORUM
34
in tuatecum gloria sempiternum, (1^8) io veritate A nosiri corporis natum de matre Virgiae coDtiteatur et a preBseatibus liberentur adversis et mausuris gaudiis inserantur. Fer eumdem Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, qui tecum.
Vll KAL. JANUARll. — NATIVITAS 8ANCTI 8TBPHANI •.
Da nobisy quflesumus,Domine,imitariquod coli* mus, ut di:icamuselinimioosdiligere, quia ejusna- tatitia ceiebramus, qui novit etiampropersecutori- bus exorare Dom.
Super odtata. — Suscipe, Domine, munera pro tuorumcommemorationesanctorum,(li9) ut sicut illos passio gloriosos, sic aos devotio reddat inno- cuos. Per Dominum ^.
Frsfatio, — Vere dignumpt justum est, aeqnum
VI KAL. JANUARU C. — NATIVITASSANCTI JOANNIS
EVANGBLISTE.
(122) Ecclesiam tuam,Domine,benignus illustra, ut, beati Joannis evangelistee illuminata doctrinis, ad dona perveoiat sempiterna. Per.
Super obtata, — Suscipe munera,Domine qusB in ejus tibi solemnitate deferimus,cuus (123) nos con- £ldimus patrocinio liberari, Per.
Prafalto, — Vere dignum et justum est^equum
et 8alutare,nostibisemperetubique gratias agere,
Domine sancte, Pater omnipotens, steme Deus,
beati apostolitui etevangelistGeJoannisveneranda
natalitia recensentes : qui Domini nostri Jesu Cbri-
sti Filii tui vocationesusceptaterrenum respuit pa-
, , ,... , ^. ^ trem, ut posset iavenire coelestem,adeptus in regtfo
etsalutare nos tibi semperet ubique gratias agere B , . * .• i • i. .
«,. . n* •*. wT coelorum sedem apostolici culmuiis.qui tantum re-
Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, '^ ^
beati Stepbani levitae simul et martyris nataliliare-
colentes: qui fidei,qui sacrae mililiee, qui dispensa-
tionis et castitatisegregiae, qui praedicationismira-
biiisque constantifie, qui confessionis ac patientiae
Dobis exempla venerandaproposuit. Etideo nativi-
tatetn Fitii tui merito pree caeteris passionis susefe-
itivitate prosequitur,(t20)cujusglorifie sempiternae
primus martyr occurrit. (121) Per quem majesta-
tem, etc.
10 Benedictio. — D.ms qui beatum Stephanum protumartjrem coronavit, et confessioue bdei, et agone martyrii^mentes vestrascircumdet,etin prae- senti seeculo corana justitifie,et in futuroperducat
tia (124) carudlia contempserat genitoris ; quique Unigenito tuo sic fdmiiiariter est dilectus, et im- mensfie gratifie muneribus approbatus, ut eum 1 1 idem dominus in cruce jam positus, (125)vicarium sufie matri Virgioi lilium subrogaret, quatenus beats Genitricis integritati probati diiectique discipuii virginitas deserviret. Nam et incoeuae mysticoB sa- crosancto convivio super ipsum vitee fontem seter- num, soilicet pectus recubuerat SaivatorisDe quo perenuiter manantia coelestis hauriens ilueuta do- ctrinfie,tamprofuoui8acmjstici8 reveiationibus est imbutus, ut omnem transgrediens creaturam, ex- ceisa mente conspiceret,et evaogelica voce profer- ret quod principio eral Verbum, et Verbum erat
vosadcoronam glori» Amen.miusoblentutribuat c «pud Deum elDeuseral Verbum. Et ideo cum an- vobis Dei et proximi charitate semper exuberare, ^i:^
qui hanc studuit etiam inter lapidantium impetus obtinere. Amen. quo ejus exemplo roborati,et in- tercessione muniii, ab eo quem ille a dextris Dei vidit stantein, mereamini benedici. Amen. Quod ipse prsestare dignetur, etc.
Ad Complendum. — AuxiUentur nobis» Domine, sumpta mjsteria, et intercedente beato Stephaoo inartyretuo,sempiternaprotectioneconfirmeut.Fer
Alia. — oumipotens sempiterne Deus,qui primi- tias martyrum, in beali levitae Stephani sanguiue dedicasti, tribue, qu8Bsumus,utpro nobis interoes- sor eiistat» quiprosuisetiampersecutoribusexora- vit. Per.
Benedictio, — Omnipotens Deus dignetur vobis Per iatercessionembeati Joanuis apostolietevangelistfie benedicere^qui per eum arcana verbi sui voluU Ec- clesiee revelare. Amen.Concedat vobisut quod ille Spiritussancti munereafflatusvestrisauribus iufu- dit, ejusdem spiritus douo capere meute valeatis. Anien. Quo ejus decumenlo de divinitate uostri re- demptoris edocti,etamandoquod tradidit, et exse- queudoquod jussit,ad donapervenire mereamini, qu&e idem Jesus Ghristus Dominusnoster repromi- sit. Quod ipse prsestare dignetur.
Ad complendum. — Refecti cibopotuque ccelesti,
AUa- Dcu», qui no« Uaigenili tui clemeater in- D ^^"' '"'*"""' ^ '"PP"*'*'* deprecamur. ul in cujus
camatiooe redemisti, da nobis patrociuia tuorum contiuuata sanctorum,quibus capere valeamus salu- taris my^iterii portionem. Per eumdem.
Alia. — Gratias agimus, Domine, multiplicatis circa nos miserationibus tuis, qui et Filii tui Nati- vitate Dossalvas, etbeati martyrisStephani depre- catione sustentas. Per eumdem.
• Apud Pamelium, martyrit, ut in Editis Vatic. et Gussativil. Abest a God. Heg. Suec. et a Kalend, Rom.,ubi nuila statioassignatur, sed pro Evau^elio indicatur: IHcebal Jesus iurbis Judseorum^ usque, htnedict%u qui venit in nom. Dom, Mattb. xxiii.
b Post haoc Orationem, apud Pamelium sequitur Orttio: frata tibi sint, etc, qu» desideratur ia God.
haBCCommemorationepercepimus, ejus muuiainur, et precibus. Per.
(126) Ad Vesperos. — Beali Joanuis evangelislfiB, queesumus, Domine^ supplicatione piacatus, et ve- niamnobis tribue,etremedia sempiterna concede. Per Dominum nostrum.
(427) Alia. — Beatievangehstae Joannis,Domine,
Reg. Suec. et abest ab Edit. Vatic, Gussanvii,, etc. c lii Kaiend. Rom. nulia flt mentiu stationis. Evangeiium idem notatur, quod in hodiernis Missa- libus legimus. lu God. Famei. aliaB prortfus Oratioiies assignantur. In una praemiltutur ad sanclum A ndream, Aliquas ex iliis habet Godex Reg. buec, sed noa omnes ; imo tres priores desunt,
35
SANCTl GREGORll MACNl
36
pr8Bcibusadjnvemur,utquodpossibilitasDOslraiion ^ geoiti veDeranda iafaatia infantium inDOcentium
B
obtinel ejus nobis intercessione donetur. Fer.
(128) AUa, — Sit, Domine, quaesumus, beatus Joannes evangelibta nostree fragiiitatis adjutor» ut pronobis tibisupplicanscopiosiusaudiatur. Per.
Alia. — Deus qui per os beati apostoii tui Joan- nis Yerbi tuinobis arcanareserasti praesta, quaesu- mus, ut quodilie nostrisauribusexcellenter infudit intelligeutiffi competeutiseruditionecapiamus.Fer. Alia. — Omnipoteus sempiterne Deus, qui hujus diei venerandam sanctamque iaetitiam beati apostoii tui Joanuis et evangelisl8B feslivilate tribuisti, da Ecclesiffi tuffi, quaesumus, et amare quod credidit, et prcedicare quod docuit. Per.
Alia. — Adsit Ecclesiffi tuae, Domlne quaesumus, beatus 12 cvangelista joannes, ut cujusperpetuus doctor exi:>ut,semper esseuon deamat sutTragator. Per Dominum.
Alia. — PrsBata, qu8esumus,omnipotens Deus,ut excelleutiam Yerbi tui, qoam beatus evangelista Joauues asseruit.et couvenienter intelligere valea- mus, et veraciter protiteri. Per euuidem.
V KALEND. JANLAHU. & NATALIS INNOCENTUM.
DeuSyCujus hodieioa die prfiBConium mnocentes martyresuouloquendo,sedmorieodo confessi sunt, omui iu nobis viliorum mala mortiiica, ut hdem tuam, quam iiugua nostra loquitur,etiam moribus vita faieatur. Per.
Super oblata, — Adesto, Domine, muneribus In- noceutumfestivitatesacrandis,etpr8Bsla,qu8Bsumus, uteorumsinceniatempossimusimitari,quorumtibi dicatam veneramurintautiam. Per. C
Prasfaiio. — Vere diguum et justum est, 8equum etsaiutaie, uostibi semperet ubique gratias agere Domine sancie, Pater omnipotens, aeterne Deus : (129) etin preuosis mortibus^arvulorum,quospro- pter nostri redemptoris mfantiam bestiali s8Bvitia Herodes funestus occidit, immensa clementi8e tu8e dona prseaicare, lu quibusfuigetsola magis gratia quam voluntas^ (13u) ei daaa e:it prius contessio quam loqueia,(13i)autepassioquammembraideo- nea passioui. Exisluut testes Christi, quiejus uon- dum tuerautagnitores.OiuQnitabeniguitas I o inef- fabihs misericordia,qu8Bpro susenomiue trucidatis meritum giorise perire non patitur, sed propria cruorepertusisctsalus regeneratiouis adhibetur, et imputatur corona martyrii.Etideo cum angehs^etc. d
Benedictio. — Omnipotens Deus, pro cujus Uni-
catervas Herodisfuoestiperemitsfieviiiaysuse vobis benedictionistribuat dona gratissioia.Amea.Et qui eisconcessit ut onicum Filium ejus, Dominumno- strum, non loquendo, sedmoriendo conhterentur, concedat,vobi9 ut hdem veram quam hngua vestra fatetur, etiam mores probi et vita inculpabihs fa- teantur. Amen. Quiqueeosprimitivumfructumsan- ct8e suse suscepit Ecclesiee, cum fructu bonorum operum vos faciat perveuiread gaudia 8Btern8e pa- tri8e. Amen. Quod ipse pr^estare dignetur, cujus regnum.
Ad complendunu — (132) Votiva, Domine, dona percepimus,qu8eSanctorumnobis precibus,et pvm» sentis, qusesumus, vitse pariter et setern» tribue conferre subsidium, Fer.
13 ^^i^* — ^ Deus,quilicetsismagausinmagnis, mirabiiia tamen gioriosius operaris in minimis, da nobis,quaesumus,in eorum celebritate gaudere,qui Filio luo Domiuo uostro testimouium proebuerunt eliam nou loqueutes. Per eumdem, etc.
Alia. — ipsiuobis,Domine,qu8esumus,postulent mentium puritatem, quorum lunecenUus hodieso- iemuiter eeiebramus. Per.
Alia. — Adjuva nos, Domine, queesumus, eorum deprecatioue sanctorum, qui Filium tuum humana necdum voce prohteutescoelestisunt pro ejus Nati- vitate giOria coronati. Per eumdem.
PRID. KALENDAS JANUARU. NATIVITAS SANCTl SlLVESTRl
C PAPiE.
(i33) Eodevidie sancti Fulgentii episcopi*
Da, qusesumus, omnipotens Deus, ut beati Silvc- stri confessoris tui, atque pontihcis veneranda so- lemnitas, et devotionem nobis augeat^ et salutem Per.
Superoblata . — Sanctorum tuor um nobis, Domine pia non desit oratio,qu8e et munera nostra concihcet, et tuam nobis indulgentiam semper obtineat. Per.
Adcomplendum. — Queesumus, omnipotens Deus, uthodierntie munussolemnitahs acceptum,interce- aeute beato Silvesiro confessore tuo, et corporibus nostris saiutem priestetet mentibus. Per Dominum.
Alia, — Adesio, Domine,supphcationibus nostris nec eos uhis menhs et corporis patiaris subjacere periculis, quos beati Siivestri poahhcis tui munit gloriosa confessio. Per.
KALBNDIS JANUARU. (134) — IN 0GTAVI8 DOIIINI d.
Deus, quisalutis8Btera8B,beat8BMari8e virginitate
a Apud Pamel. Nat., sanctorum Innocent. Abest sanctorum, a Cod. Heg. Suec, a Kalend. Hom. etab EdiL, Vauc. et Gussaavil. In eodem l*amei. Cod. legiiur ad sanctum taulum. Siletur ile stdtione in Kaieod. Hom., ubi Bivaiigeiium idem quod in hodier- na saoclorum luuocenuum Mibsa deMgudlur.
b Hcec orduo et uiuma^ adjuva, elc, deest in Cod. hef^. Suec.
c Abes. papae, a Cod. Famel., exstatin Cod. Reg. Suec. Iq ueuLr^iiegiiur quou nic de sauclo FuigeuLio addiLum, ua nec m aiiis Vulgaiis. in iidleud. Hom., ubi papiB tiiuius sancto Siiveslro non ddtur, nuiiaque ht saucti Puigeutii memoria, prffiscnbitur Evangel. DixU Jesus discipulis suis ; Vigilate^ usque super om'
nia bona sua constituet ^m, sLoe ulia statione.
<i Licet hoc festum a Circumcisiooe oomea liaud accipiat in Kalendar. Hom., cui cousenLiunt iibn Sa- crameiitorum Cojices sive editi sive mauu exarati, assignaLur tameti Evaugeiium de Circumcisione, postquam consummati sunl, quod protrabitur, usque etgloriam piebis tuas Israel. AulidsiaLiouis lit meuLio. iu hdiLis Ldmeu Pameiiauis, conseutieuie Cod. tieg. Suec, iei^iim' adsanciam Mariam ad Martyres. in hoc Cod. desiueranlur qudLuor UrdLiones uuima; apud Pdmeaum uucinis [ J inciusoB ; FreeiaLiu et Beue- dicLio qu<e iuc habeutur, ubi CireLuncisiouis ht meo' tio, in Pamei. eL Heg. Suec. Codicibus noa leguotur. In Kaiendar. Rom. eodem die notatur nalale scuictw
37
LlBER SACRAMENtORUM.
38
fecunda, humaiio geoeripraeiniapraBstitisti, tribue, A qusBsuraus, utipsara pronobis inlercedere sentia- mus, per quam meruimus aiictorem vitae suscipere Dominum nostrum jesum Ghristum Filium tuum.
Alia. — Deus.qui nobisnati Salvatoris diem cele- brare l^ concedis octavum, fac quaesumus, nos ejus perpetua divinitate muniri cujus sumuscar- nali commercio reparati. Qui tecum vivit, etc.
Super ohlata. — Praesta, quaesumus, Domini, ut per haec munera, quae Douiini nostri Jesu Cbristi arcanaeNativitatismysteriogerimus, puriticalae men- tis iDtelligentiam conseqnamur. Per eumdera.
Prxfaiio. — Vere dignum et justum esl, sBquum et sa1utare,nos tibisemper etubiquegratiasagere, Domine sancle, Pater omnipotens, fihterne Deus, per
Prsefatio. — Vere dignum et justum est, «equum et salutare, nostibisemper etubiquegratiasagere, Domine sancte. Pater omnipotens, seterne Deus : Qui peccutoprimiparentis hominem a salutisfini» bus exsulantem, pietatis indulgentiaadveniamvi- tamquerevocasti, mitandonobis unigenitum Pilium tuuni Dominum etSaivatorem nostrum ;perquem Majestatem tuam, etc.
Benedietio. — Deus, qui Unigenitum suuramisit, ut mundumsalvaret,ejusderasalutisvosparticipe8 efficiat, et in ea perseverabiies reddat. Amen, Iram quflB superinfideles maneta vobisamoveat,etabea vos in perpetuum liberos efficiat. Amen. Spiritum Filii sui vobis attribuat, ejusque donis vos affatim exuberare concedat. Amen. Quod ipse praestare di-
Christum Dominum nostrum icujus boilie Circum- g gnetnr cujus regnum
cisionis diero. et iNavitatis octavum ceiebrantes, tua, Domine, mirab lia, veneramur. Quia, qua* pe- perit, et materet virgo est; qui natus est etinfuns et Deus est. Ct ideo cum angelis, etc.
Benediciio. — OmnipotensDeus,cnjusUnigenitU8 hodierna die, ne legem solveret, quaro adimplere venerat, corporalem suscepitcircumcisionem,spi- ritali circumcisione mentes vestras ab oranibus vi- tiorom incentivis expurget, et suam invosinfundat benedictionem. Amen. Et qui legem per Moysen dedit, nt per Mediatorem nostrum benedictionera daret, exuat vos mortiiicatione vitiorum etfaciat per- severare in novitate virtutura. Amen. Quosicinse- narii numeriperfectionein hoc seecuio vivatis,etin
AdComplendum, — Per hujus,Doraine,operatio- nem mysterii,etvitia nostrapurgeotur, etjustade- sideria compleantur. Per Dorainura, etc.
Super ; opulum, — Propitiare, misericors Deus, supplicationibus no8tris,et populumtuum pervigili protectione custodi, ut qui Unigenitum tuum in carnenostricorporisDominum natum essefatetur, nullapossitdiabolifalsitate corrumpi.Pereumdem.
N0NI8 JANIIARU. — (139) IN VIOILIA ^ THBOPHANLE
Ad Vesperas. — Cordanostra, qusesumus, Doraine, venturae festivitatis splendor iliustret, quo mundi hujus tenebriscarere valeamus, et perveniamus ad patriam claritatis 6Bternae. Per.
. . ^ ^ . Superoblata. — Tribue,fquflesumus, Domine, ut
fteptenariointer beatorum spirituum agmmarequie- _ .., , n: • i _ a -..
--!.•:- # jok\ /\..«4«».,» i^ ^«L„^ ™.,«r««.;^«^ .««^ C praesenlibus ilh immolemus sacnflcns,et suraamus
quee venturae «olemnitatis pia'.munera praeloquun-
scalis. (135) Quatenusinoctavoresurrectione reno- vali, jubitfiBi remi8sioneditati,(i36) ad gaudiasine fine mansura perveniatis . A men . Q uod i pse prses tare djgnetur, cujus regnum.
Ad eomplendum. — Prsesta, queesumus, Domine, ntqaod Salvatorisnostriiterata solemnitate perce- pimus, perpetuaenobisredemptionis conferatmedi- cinam. Per eumdem.
Super popti/zim. — Omnipotens sempiterneDeus, qni in unigenito tuo novam Creaturam nostibiesse fectsti, custodi opera misericordiee tuse, et ab omni- bus Dos maculis vetustatisemunda, utper auxilium gratiaetuiein (137) illius inveniamur forma, in quo tecam est nostra susbstantia. Qui tecum vivit.
(138) • DOMINIGA POST NATALEM DOMIIfl.
Omnipotens sempiterne Deus dirige actus nostros in t>eneplacito tuo,utin nominedilectiFiUi tui me- reamur honis operibus abundare. Quitecum.
Superoblata. ~- Concede, quaesumus, Domine, ut oculis tuae \ g Majestatis munus oblatum , et gratiam Dobis devotionis obtineat, et effectum beatee peren- nltatis acquirat. Per Dominum nostrum.
Mariae ; quod optime convenitcum sancti Gregorii Antiptionario, ut a t'amelio exhibetur. h]a forte de c&usaptiam nunc fesli Circumcisionis ofticium magna cx p«irte ad beatissimam Virginem pertinet.
• Huius Domimcae nibil exstat inPamel. autinReg. Suec. (jodicibus, prffiter Orationem, omnipoteni, eto. In Cod. Gemet. Oralio est, Deus qui saL ost, beatm
tur. Per, etc.
Prcefatio. — Veredignum etjustum est, aequum etsalutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Dominesanctc.Pater omnipotens, leterneDeus: et telaudaremirabilemDominuminomnibusoperibus tuis,quibus saeratissima regni tui my steria revelasti. Hanc etenim festivitatem douiinicee apparitionisin- dex steiia prfiecessit, quae natum in terra coeli Do- minummagisstupentibusnuntiaret. Utmanifestan- dus mundo Deuset coelestidenuntiaretur indicio,et temporaliter procreatus signorum temporalium mi- nisterio panderetur. Ct ideo, etc.
16ildComp{en(/Mm. — lllumina,qu8esumus,Domi-
T\ ue,populumtuum,et splendore grutise tuaecorejus
semper accende, ut, Salvatoris mundi stelia famu-
lante, manifestata Nativitas mentibus eorum et re-
veletur, semper etcrescat.Per eumdem.
Vlll IDUS JANUARil. — (l40) IN ^ EPIPHANIA DOUiNl.
Deusquibodierna dieUnigenitumtuum gentibus (141) stelia duce revelasti^ concede propitius ucqui jam te ex tide cognovimus,usque ad contemplaDdam
Marice virg. f.
b Sic appeilatur ElpiphaniaB festum a sancto Gre^o- rio, hom. 38 in Ksrang. ; Vem\utquia Naialem domi* rdcum sine te feci, sanctam Theophaniam jam tecum faciam.
0 Hac diein Ed. Pamel. statio figitur ad sancium Petrum } quod optime respondet titulo hom. 10 ia
3d
SANCtl GREGORirMAGNl
40
speciem tuae celsitudiois perducamur. Per eum- A dem, eic.
Super oblata, — EcclesisB tusei qumsumus, Domi- ne, donapropitiusintuere,quibus nonjam aurum, thus et mjrrha profertnr, sedquos eisdem muneri- bus declaratur,immolaturetsumitur,JesusGhristus Domious noster.
Prcefatio. — Vere diguum etjustum est, aequum etsalutare, nos tibisemper etubiquegratiasagere: Domine sancte, Pater omoipotens, ffiterne Deus : quia cumUuigenitus tuusiu substaotia nostraemor- talitatis apparuit, (142)m uovam nos immortalitatis SU8B lucem reparavit. £t ideo cum angelis, eto.
Te igitur, ciementissime Pater^ etc.
Benedictix), — Deus, iumen verum, qui Unigeni-
& DOMINIOI 1 POST THEOPHANUH.
Vota^ quaesumus, Domine, suppiicantis popull, coelesti pietate prosequere, utet quae agenda sunt, videant; etad impiendaquflB viderint, convalescant. Per.
Superoblata, — Obiatum tibi, Domine, sacrificium yivificet nos semper et muniat. Per.
Frodfaiio. — Vere dignum et justum est, sequum et saiutare, oos tibi semper ct ubiquegratiasagere, Domine sancte. Pater omnipotens, aeterne Deus : Quiacum Unigenitustuus in substantia nostrae mor- talitatis apparuit, in novam nos iaimortaiitatissufie iucem reparavit. Ct ideo cum angeiis.
Benedictio. — Deus, qui Fiiii sui temporaiem pue-
. j. j * II j .u 1 •. ritiam fecit esse mirabdem, spintuprudentiflBCorda
tum suum hodiernadiestelladucegentibus voiuit n ,, . . j . * ,^ ■
.. . . j- .• j-. . D veslra liiustrare ac docere dignetur. Amen. Ouique
revelare,8ua vosdigneturbenediciioneditare.Amen, ^ ^
Quoexemplo (143) magorum mysticaDomioo Jesu Cristomunera offerentes, spreto antiquo hoste, spretisque contagiisvitiorum,ad aeternam patriam redire vaieatis per viam virtutum. Amen. Detque vobisveram mentluminnocentiamqui superUnige- nitum suum Spiritum sanctum demonslrare voluit percolumbam, eaque virtute mentes vestrsB exer- ceantur ad ioteiiigenda divinsB iegis arcana,qua in Gaua Gaiileae lympha estinvinum conversa.Amen. Quodipse prestare digoetur.
Ad Complendum, — Praesta, qufiesumus,omnipo- tens Deus, ut qu&solemni ceiebramus officio, puri- ficatffi mentis intelligentia consequamur. Per.
Alice OrcUioncs. — Omnipotens sempiterne Deus, q fidelium splendor animaru m,qui hanc soiemnitatem eiectionis gentium(i4i) pnmitiis consecrasti,impie mundum gioria tua^ et suixlitistibi popuiis periu- ministui appare ciaritatem. Per.
' 17 ^ii^' -— Deus, iiiuminator omnium gentium da populis tuis perpetua pace gaudere, et diud iu- men spiendidum mf unde cordibus nostris,quod trium magorum meuiibus aspirasU. Fer.
Alta. — D(inobis,qu£esumus, i)omine,digneceie- brare mysterium, quodin nostri Salvatoris infantia miracuhs coruscantibusdeclaratur, etcorporalibus iocrementis mamtesta designaiur humanitas. Per eumdem.
A lia. — Pra;sta,quaesumus,omnipotens Deus,utSaU
ihum parentibus temporaiiter subdivoiuit, ipsevos humiiitatis et pietatis muneribus miseratus informet* Amen. Et(145) qui eum sapientia, SBtate, etgratia prohcere tribuit, spiritahum vobis profectuum in- crementa propitius iargiatur. Quod ipse prasstare dignetur.
Ad complendum. — SuppUces te rogamus, omni poteus Deus, ut quos tuis reiicis sacramentis, tibi etiam placitis monbus dignanter deservireconcedas PerDominum.
Super populum. — Gonserva, quaesumus, Domine, faiuiliam tuam, 18 ^t i>enedictionum tuarum propi- tius ubertale puritica, et eruditionibus tuis semper multiphcetur et donis. Per.
(146) m b OCIAVIS TBBOPHANliB.
Deuscujus Unigenitusinsubstantia nostrflBcarnis apparuit, prcesta, quaesumus, ut per eum, quem si- miiem nobis foris agnovimus, intus reformari me- reamur. Qui tecum vivit, etc.
Super oblata.^ Hos&ds tibi, Domine,pro nati tui FiUi appariiione deferimus, supphciter exoraotes, ut sicuiipsenostrorumauclorestmunerum, itaipse sit misericors et susceptor Jesus Ghristus Dominus noster, qui tecum viviiet regnat Deus.
Ad complendum» — Goelesti iumiue, quaesuoius, Domme, semper et ubique nos prfieveni, ut myste- rium,cuju8nosparticipesessevoluisti, et puro cer- namus intuitu, et digno percipiamus efifeclu. Per.
XIX KAL. FEBRUAU (147) NATAU8 SANCTl FEUCIS ^*
vatori8mundi,steiiaduce,manifestaNativitasmeDti- D GonceJe,quflesumus,omnipoteosDeus,utad me-
busnostris reveletursemperetcrescat. Pereumdem. Alia. — illumiua, qusesumus, Domine, popuium tuum, et spiendore gratise tuse cor ejus seniper ac- ceude, ut Salvatorem suum et incessanter agnoscat, et veraciter apprehendat. Per dominum nostrum.
Evang. : Cum natus esset Jesus in Beihlehem ; ubi le- gilur habila in basil. sancti Petn. In Kalendario Hom. oiiuUitur slalio ; assignalurque tantum Evan- gelium Cum natus essei Jesus etc. io eodem Kalend. postiestum Theopbaniae tres dies fes i celebrautur ; et in primo legitur statio ad sanctum Petrum ad Viticula.
• Vacat haec Dominica in God. Pamel. In Ms. Reg. Suco. omnia desuot ^ab Ibidus Jaouarii, usque ad
iiorem vitam sanctorum tuorum exemplanos pro- vocent, quatenus quorum solemuia agimus, etiam actus imitemur. Per.
Super 06/a/a. — Uostiastibi, Domiue, pro com- memoratione sanctiFelicis(148) confessoris ofiferi-
XIX Kalend. Febr.
b Pro oclava Epiph. nibil assignatur in Kalend. Rom.
c in Kalend. Hom. et in Cod. Reg. Suec. quem sequilur hic Pamel. auditur tn Pincis. Gonsule Bol- iandum, tom. 1 sanctorum Jaiiuarii ; et Tillemoutium, tom. iV Gomment i^cles. Uujus sancti soiemnitas no- tatur 14 Jan. in Kaiend. Rom. et apud Pamel., at die 13 in God. Reg. Suec.
41
LIBBR SAGRAM&NTORDM.
M
mtts, suppllciter deprecantes, ut siout illi tribuisti A meritis adjuvemur,ciguspassionel8stamur.Per Do*
saeraBfideilargitatem.sicQobisindulgentiamlargia- ris et pacem. Per.
PrmfaHo, — Vere dignum et justum est, sBquum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere» Domine sancte, Pater omnipotens, aeteme Deus ; et confessionem sancti Felicis memorabilem noo tacere, qui(i49)nec hflBreticispravitatibus,necs8eculi blan- dimentis a sui status rectitudine poluit immutari, sed inter utraque discrimina veritatis assertor, tir- mitatem tufle iidei non reliquit. Per.
Ad eamplendum, —Qu8Bsumus,Domine,salutari- bus repleti mjsteriis, ut cujus soleomia (150) cele- bramus, ejus orationibus adj uvemur. Per Dominum
« OOMINICA 11 POST THEOPRAMUM.
Omnipotenssempiterne Deus, quiooBlestia simul B et terrena moderaris, supplicationes populi tui cie- menterexaudi,etpacem tuam nostrisconcede tem- poribus. Per.
Alia. — Adesto, qu8Bsumus,Domine,supplicatio- nibus nostris, et in tua misericordiacon£ldentes,ab omni nos adversitate custodi. Per.
5«per o6tola.— Ut tibi grata sint, Domine,munera populi tui supplicantis, ab omni, quflssumus, eum oontagione perversitatis emunda. Per.
Prmfalw, — Yere dignumet justum est, flsquum etsalutare, oos tibisemperet ubiquegratiasagere, Domine sanote, Pater omnipotens, ABterne Deus : semperque virtotes etlaudestuas iabiisexsultatio- nis effari, quinobis ad relevandos istius vitflBlabo-
minum nostrum, etc.
Super ohlata — Suscipe,qu8Bsumus, Domine,mu« neradignanter obiata, et, beati Marceili sufiraganti- busmeritis, ad nostrsB salutis auxilium provenire concede. Per.
Prxfatio, — Vere dignum et justumest, SBquum et salutare, nos tibisemperetubique gratias agere, DomiDesancte,Pateromnipoten8,8BterneDeus : qui giorificarisin tuorum confessione sanctorum, et 20 non soium excellentioribus praBmiismartyrum tuo* rum merita gloriosa prosequeris, sed etiam sacra mysteria competentibusservitiisexsequentes, gau- dium Domini sui tnbuisbenignusintrare. Per Chri- stum Dominum.
Adcomplendum. — Satiasti,Domine,familiamtuam muneribus sacris : semperejus,quflBsumu8,interven- tione nos refove,cuj us solemnia celebramus. Per .
XV KAL. FBBHUARU. — NATAUS SANCTiB PRISCiB
VIRGINIS
Da, quflBsumus, omnipotens Deus, ut qui beataB PriscflB martyris tuflBuataiitiacolimus, etannuaso- lemnitate IflBtemur, et tant» fideiproficiamusexem- plo. Per.
Superoblata.— Hostia,Domine,qu8BSumus, quam sanctorum tuo natalitia recensentes offerimus, et vincula nostrflB pravitatis absolvat, et tusB nobis misericordise dona conciliet. Per.
Ad complendum. — QuflBsumus,Domine,salutari- bus repleti mysteriis,ut cuj us soiemnia celebramus,
res diversa donorum tuorum solatia, et munerum q ejus orationibus adjuvemur. Per.
salutanumgaudiacontulisti,mittendo nobis Jesum Ghnstum FidumtuumDominum nostrumPerquem.
Benedietio» — Deus qui sua mirabiii potestate aquam vertitin vinum,vosavetu8tate subtractos in beatflB vitflB transferetnovitatem.Amen.Etqui nup- tiis interesse voluit, et earum sua prflssentia com- probaret boQum, ipse vobiscastitatis et sobrietatis perpetuflB conferatdonum.Amen.Ipsevobis sancta- ram intelligentiam Scripturarumtribuatspiritalem qui aquas in vina vertendo hoc ipsum voluit designa re. Amen. Quod Ipse praBstare dignetur^ cujus.
Ad complmdum.-- Augeatur in nobis, Domine, qussumus^tusevirtutis operatio,ut divinis vegetati iacramenti8,ad eorum promissa capienda tuo mu- oere prsBparemur. Per.
XUl KAL. PEBRUARU. — « naTALIS SANCTI (i5i) PABIAMI
InOrmitatem nostram respice, omnipotens,Deus, et (152) quos pondus proprisB actionis gravat,beati Fabiani martyris tui atque pontificis intercessio glo- riosa nos protegat. Per.
Super oblata, — Uostiam tibi Domine, beati Fa- biaoi martyris tuidicatasmeritisbenignus assume, et ad perpetuum nobistribueproveniresubsidium. Per Dominum.
Adcomplendum.-- Refecti participatione muneris sacri, quflBsumus,DomineDeus noster,ut cujus ex- sequimur cultum, seutii^mus effectum. Per.
EODBM DIB. — NATAU8 SANCTl 8EBASTUNI MAHTYRI8
Deusqui beatum Sebastianum mflurt jrem tuum vir^ crc pricpatcujur. ror, ^^^^ «^oustautiaB iu passioue roborasti,exejusnobi8
Superptn^ulum,^ Au^Uare,Domine,populo tuo, " imitationetribueproamoretuo prospera mundide-
Qt sacrflB devotionis pronciens incrementis, et tuo
semper munere gubernetur,et ad redemptionis flster-
nsB pertinoat, te ducente, consortium. Per.
XVU XAL. VSBaUAmi. — NATAliS ^ 8ANCT1 MARGBLU
PAPJB.
Preces populi tui.quflBsumus, Domine, clementer exaudi,utbeatiMarcellimartjri8 tuiatquepontiiicis
• Omittitur in C. Pamel, et Reg. Suec, necoon in Kalend. Rom., cujus loco occurrit : Fer, iv vosl Theophania.
b Apud Pamel. notatur die 18 Januar. ; at in Cod. Reg. Stiec. die 16 ejusdem mensisi oonsentiente
PATaoL. LXIYUI,
spicere, et nullaejus adversa formidare. Per.
Super oblata, — Accepta sitin conspectu tuo,Do- mine nostradevodo,etejus nobis fiat supplicatione salutaris, pro cujus solemnitate defertur. Per.
21 Prefatio, — Yere dignum et justum est flBquumetsalutarenos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, aBteme
Kal. Rom.
c In Kalend. Rom. festum saocti Sebastiani est ante festum sancti Fabiani ; secus in God. Pamel. ac Reg. Sueo. et in Vatic. Ed. atque aliis. Postei^ utraqae solemaitaa in unam ooaiuit,
%
43
SANGTI GBEGORI HAGNt
U
Deus : quomam martyris beati Sebasliani pro con- fessione nominis tui venerabilis sangiiis effusus simul et tuamirabiliamanifestat, quoperficisinin- firmitate virtutem^et nostris studiis dal profectum et infirmis apud te prffistatauxilium. Per Christum Dominum nostrum.
Ad complendum. — Sacromuneresatiati, suppli- ces (e, Domine, depreoamur» ut quod debite seryi- tutis celebramus officio, intercedente beato Siba- stiano martyretuo, salvationis tuae seotiaraus aug- mentum. Per Dominum nostrum.
Xll KAL. FBBRUAFUl. — NATALIS SANGTiB (453)
» AGmiTlS.
Omnipotens sempiterne Deus,qui iuiirma mundi eligis, ut fortia quffique confundas^ concede propi- tius ut qui beat» Agnetis martjris tu» soiemnia coiimus, ejus apud te patrocinia sentiamus. Per.
Super oblata, — Hostias, Domine, quas tibi otle- rimus, propiiius suscipe, et, intercedente i>eata Agnete martyre tua,vincuiapeccatorum nostrorum absolve. Per Dominum.
Proefatio, — Vere dignum et justum est, aBquum etsaiutare, nos tibisemper etubiquegratiasagere, Domine sancte,Pater omnipotens, aeterne Deus : et (154) diem beat» Agnetis martjrio consecratam solemniter recensere, quse, terrene generositatis oblectamenta despiciens,coelestem meruit dignita- tem ; societatis humanffi vota contemnens, aeterni Regis est sociata consortio ; et pretiosam mortem, sexus fragilitate calcata, pro Ghristi confessione suscipiens (155) simui est facta conformis et sem- piternitatis ejus et gloriae. Per quem Majestatem tuam.
Ad complendum. — ^ Sumentes, Domine, gaudia sempiternadeparticipatione sacramenti festivitatis sanctffi martyris Agnetis,suppliciter deprecamur,ut qu8B sedula servitute, donaote te, gerimus, dignis sensibus tuo munere capiamus. Per.
XI KAL. FBBRUARII. — NATALIS SANCTl ViNCKNTU
MARTTRIS.
Adesto^ qu8esumus,Domine,supplicationibus no- stris, ut qui ex iniquitate nostra reos nos esse cog- noscimus,beati YinceQtii martyris tui intercessione liberemur. Per.
22 Super oblata. — Hodiernum,Domine, saorifi- oium Iffitantes ofTerimus, quo beati Vincentii coele- stem victoriam recensentes, ettuamagnaliapraedi- camus, et nos acquisisse gaudemus sufflragia glo- riosa. Per.
Prasfatio.— Vere dignumetjustum est, aequum etsaiutare,no8 tibi semperet ubique gratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens, nterne Deus, per ChristumDominumnostrum :procujusnomine
» In Cod. Reg. Suec, tanctae Agnos. In Kal6nd. Rom. sanctaeAgnae depaisione. Legilur etiam Agnui io poiioribus Mss. homil. in Evang., ubi undecima est de hac sancla virg. et mart.
b Hanc Orationem aliae duee sequuntur in cod. Pamel. TresabsuntaCod. Ficg. Suec. Apud Pame- lium UQcinis clauduQtur. Fere omnia quse intra un- ciaos legentur ibi non exstant in Cod. Reg. Suec.
A gloriosus levita Vncentiius, et miles invictus, ra- bidi hoslis insaniam interritus adiit, modestus su- stinuit, securus irrisit, sciens paratus esse ut re- sisteret, nesciens elatus esse (i56) ut vinceret, in utroque, Domini ac Magistri sui vestigia sequens, qui humilitatis custodiendse, et de hostibus trium. phandi, suis sequenda exempla monstravit. Per. quem.
Adcomplendum.-^Qu8^s\imus,omnipotenSfDeus, ut qui coelestia alimenta peroepimus, intercedente beato Vincentio martyre tuo,per haeccontra omnia adversa muniamur. Per.
Vni KAL. FBBRUARII. — C CONVBRSIO SANCTI PAULl.
(i57) Deus qui universum mundum beatl Pauli- apostoli tui praedicationedocuisti,da nobis,quflesu- B mus, ut qui ejus hodie Conversionem coUmus, per ejus ad te exemplagradiamur. Per.
Superoblata. — Apostoli tui Pauli precibus, Do- mine, plebis tuae dona sanctitica, ut qusB tibi tuo gratasunt instituto.gratioratiantpatrocinio suppli- cantis. Per Dominum.
Frasfatio. — Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nos tibi semperet ubiquegratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, fleteme Deus : et Majestatcm tuam suppliciter exorare, ut ecdesiam tuam, beati Pauhapostolituiprsedicationeedoctam, nuUa sinas fallacia violari ; et sicut nihil in vera religioue manere dinoscitur, (i58)quod non ejus condieritdisciplina,itaad peragenda eaquaedocuit ejus obtentu hdelibus tribuaturefficacia,8entiatque Q credentium gentium multitudo eum pro se apud te intercessorem quem habere cognovit Magistrum atquedoctorem.Per Christum Dominum nostrum.
Benedictio. Deus qui gratia sua beatum Pau- ium ex persecutorefecitapostolum,ipsevobiscom- punctionis piseque conversionis spiritnm dignetur impertire. Ameu. Quique ei secretorum coelestium mysteria dignatus est revelare. ipse vobis Scriptu- rarum suarum abdita dignetur aperire. Amen. Et qui ei perseverantiam fidei, 23 constantiamque iu persecutionibus inflexibilem dare dignatus est, eisdem vestram infirmitatem donisroborare atque munire dignetur. Amen. Quod ipse prflestare di- gnetur.
Ad complendum. — Sanctificano8,Domine,qu8e- tv 8umus,salutarimysterio ; et pro nobisejusnunde- sit oratio, cujus nosdonasti patrocioio gubernari. Per Dominum.
(159) BODBM DIE. — NATALIS <1 8ANCT1 PROJBCTl
MARTYR18.
Martyris tui Projecti nos,qu8esumus, Domine,in- terventio gloriosacommendet,ut quodnostris acti-
c Kalend. Rom. et Cod. Reg. Suec. festum istud nesciunt. Gjus meminit Cod. Pamel., sed adhibita uncinorum nota. Ante ipsum in 1 Theoder. ponitur festum sanclorum Eberenlianee et Macarii marty- rum. In Gemet. nullfle hic assignantur sanctorum festivitates.
d Vel Prejecti. ut exhibeat Theod. Mss, Hujufl martyris non meminere Kaiendar. Rom. aut Cod,
48
UBER SAGRABfENTORDM.
M*.
bos noo meremnr, ejus precibus consequamur.Per Dominum .
Superobtata. — Suscipe, Domine, propilius oratio- nem nostramcum oblationibus hostiarum superim- posilis, et martyris tui Projecti deprecatione pie- taii tus perfice benignus acceptas, et iilam qu8B in eo flagravit forte dilectionem in nobis aspira benign u s.
Per.
Pr«/*a<io. — Veredignumetjustum est, aequum etsalutare^nostibisemperet ubique gratias agere. Domioe sancte, Pater omnipotens, sBterne Deus ; et tuam misericordiam deprecari utmentibusnostrts beati martyris tui Projecti (160) repetita solemni- tate spiritaiis IffititifiB tribuas jugiter suavitatem. (161) Concedasque nobis, ut, Yenerando passionis ejus triumphum,obtentuillius,et peccatorum remis- sionemi et sanctorummereamuradipisci consortium. Per Christum Dominum .
Ad Cotnplendum. — Votiva, Domine, pro beati martjris tui Projecti passioue dona percepimus : quaesumus, ut ejus precibus, etprflBsentis vitfie ho- bis pariter et aeternfie tribuas conferre prfiesidium. Per
YKXL. FKBRQARU. — NATAL18 SANCTiB AGNBTIS.
De^NativiiaU (162).
Deas, quinos annua beatCB Agnetis martyris tote solemoitate laetificas^ da,qussumus,ut quam vene- ramur officio, etiam pis conversationis sequamur exemplo. Per.
Superobtata. — Soperhas, qusssumus, Domineho- stiasbenedictiocopiosadescendat, quse et sanctifi- eationem nobis clementer operetur, etde mortyrum Dos aolemnitate ketificet. Per.
24 Prxfalio. — Vere dignum et justum est,8equum etsalutare,nostibi semper et ubiquegratias agere, Domine sancte, Pater omnipoteos, sBterne Deus, beats Agoetis oataiitia geminantes. Vere enim hu- jos honorandus est dies, qusB sic terrena generatione processit, ut ad divinitatis consortium perveniret.Per Christum.
Ad Complendum. -— Sompsimus^ Domine, cele- britatisannuflB votiva sacramenta; prsBsta, qusBsu- mus ut et temporaiis nobis vitsB remedia prsBbeant etsterna. Per.
Smper populum. — Adesto nobis, omnipotens Deus, beatfB Agnetis festa repetentibus, quam ho- diersne festivitatis prolatam exor tu, meffabili munere tobievaati. Per.
Pamel. et Beg. Suec. In Edit. Vatic. et al. iliius fit meotio.
a Ita in Kalend. Rom. Hoc festum in Cod. Pamel. Dotatur die 27 Jaouarii, et die 28, tum in Cod. Heg. Suec., tum io Raleod. Kom.
b lo duobus Theoder., Ypapanli, quod in multis aliis Codicibus legitur. Abest a Kalend. Hom., ubi tantum habetur: die 2 (Februarii) secundum Lucam, Posiquam impl. c, usque, gloriam plebis tuse Urael.
cln Edit. Vatic. et Gussanvil. OraLio adhuc pertinet ad officium saQctod Agnetis ; quod aiiis Cod.
AlVNONAS FEBRUARll. — (163) PURIFICATIO 1> SANCTiB
BfAHLfi VIRGIMIS.
(164) AdColtectam, — (165) c Erudi, qusesumus, Domine, plebem tuam, et quse extrinsecus annua tribuis devotione venerari^ interius assequi gratis tuse luce concede. Per.
AdMissam. — Omnipotens sempiterne Deus, Ma- jestatem tuam suppiicesexoramus, utsicut Unige- nitus Fihus tuus hodierna die cum nostrae carms substantia in temploestpr8esentatu8,ita nos facias purificatis tibi mentibus praesentari. Per eumdem Dominum.
Super oblata. — Exaudi, Domine, preoes no- stras; et, ut digna sint munera quce oculistuse Ma* jestatis ofierimus, subsidium nobis tuie pietatisim- B pende. Per.
Prcefatio. — Vere dignum et justumest, aequum etsalutare, nos tibi semper et ubique gratias agere' Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus : quia per incarnati Yerbi mysterium nova meotis nostrse oculis lux tuae ciaritatis effulsit, ut dum visibiliterDeumcognoscimus, perhunc invisibiUum amore rapiamur. fit ideo cum angehs et archan* gehs.
Benedictio, — Omnipotens Deusqui Unigenitum suum bodierna die in assumpta carne intemplo vo- luit prsBsentari, benedictionis suse vos munere ful- tos bonis operibus faciat exornari. Amen. Et qui eum, utlegemadimpleret, (466) ministrum voluit ef- ficilegis, 25 QQGQtes vestrasinstruatiegis suae spi- ^ ritalibusdocumentis. Amen. Quoeiet pro turturibus castitatis seu charitatis munera offerre valeatis, et pro pullis columbarum Spiritus sancti donis exube- retis.Amen. Quodipse.
Ad Comptendum. — Quaesumus, Domine Deus nos- ter, ut sacrosancta mysteria, quae pro reparationis nostrse munimine contuUsti, intercedente beata sem- pervirgine Maria, etprcesens nobis remedium esse facias etfuturum. Per.
Atia. — Perfice innobis, quaesumus. Domine, gra- tiam tuam, qui justi Simeonis exspectationem implesti, ut sicut iiie mortem non vidit priusquam Ghristum Dominum videre mereretur, ita et nos vitam obtineamus seternam. Per.
D
NONIS PfiBRUARU NATAL13 ^ SANCTiB AQATHiB
MARTYRIS.
Deus qui inter cffitera potentiae tu» miracula etiam in sexu fragifi victoriam martyrii oontulisti
tam Editis quam mana exaratis contrarium est. Cod. Pamel. prsefigitur: oratio ad Coltectamadsan- ctum Adrianum. Et post Orationem legitur : ad mis' $am ad sanclam Mar. Majorem, Idem exstat in duo- bus Tbeod. et in Cod. Reg. Suec, nisi quod in isto pro ad mnsamf babes Missa. In multis Cod., ut ob- servat Pamel., est Benedictio cereorum. lo Tbod. notantur mult® Aotipbonae, prsesertim Ad omam
thaL
d In officio sanctsB Agathse multum discrepat Edit, Pamel. a God. Reg. Suec.
f^f SANCTI GREGORn BfAGNt
concede propitius ut cujus nalalitia colimus, per A ejusad te exempla gradiamur. Per Dominum.
Super oblata. — Suscipe, Domine, munera qufle in beatflB Agathfie martyris tuse solemnitate deferi- mus, cujus nos confidimus palrocinio liberari. Per Dominum nostrum.
Prssfaiio. — Vere dignum et justum est. jeequum et salutare, nos tibi semper et ubique gralias age- re,Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus, per Christum Dominumnostrum: procujusnomine (167) poenarum mortisque contemptum in utroque sexu fidelium cunctis cBtatibus contuiisti, ut inter felicium martyrum palmas(168) Agathen quoque beatissimam virginem victrici patientia coronares. Qu« nec minis territa, nec suppliciis superata, de
4ft
AdComplendum.-^ Quos tantis, Domine largiris utimysteriis,qu8esumJSutefifectibusnos eorum ve- raciter aptare digneris. Per.
Sitper populum, — Adsit, Domine, qusesumus, propitiatio tua populo supplicanti, ut quodte inspi- rante fideliler expetit,tua celeri largitate percipiat. Per Dominum nostrum.
DOmNlCA lY POST THE0PBAN1AM .
Deus qui nos tantis periculis constitutos pro humanascisfragilitatenon posse subsistere,dano- bis salutem mentis et oorporis,uteaqu»pro pecca- tisnostrispatimur, te adjuvante, vinoamus. Per.
Superoblata.— Goncede, qusesumus omnipotens Deus, ut hujussacrificii munus oblatum fragilitatem nostram abomni malo purget semper etmuniat.
diaboli sasvitia triumphavit, quia in tufle Deitatis g Per.
confessione permansit. £t ideo.
Ad Cjmplendum. — Beatae AgathcB martyris tu5B, Domine, precibus confidentes, qusBSumus clemen- tiam tuam, utper ea quae sumpsimus aeternareme- dia capiamus. Per.
j\^lia, _ Indulgentiamnobis, Domine,beataAga- the martyr imploret, qu« tibi grata (160) semper exstitit et merito castitatiSyCt tu» professione virtu- tis. Per Dominum nostrum,
• DOMINICA Ul FOST THBOPHANIAM.
Omnipotens sempiterneDeus, infirmatatem nos- tram 26 propitius respice, atque ad protegendum nos dexteram tuee Majestatis extende. Per.
Super oblata. — (170) H*ec Hostia, Domine, quae-
Prcefatio. — Vere dignum et justum est, sequum et salutare, 27 ^<^^ ii^i semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, ffiterne Deus, qui genus humanum pro praevarioatione sua in ipsius originis radice damnatum( i 7 1 )per florem virgi- nalis uterireddere dignatusesabsolutum, ut homi- nem, quem per Unigenitum creaveras per Filiim tuum Deum et hominem recreares;etdiabolus,qui Adaminfragili carnedevicerat, (i72)(tonservatajus- titia, a Deo carne vinceretmr assumpta. Per quem Ma- jestatem tuam .
Benediclio. — Tentationum omaiuma vobis Domi- nus pericula removeat,etperturbationumprooeIlas miseratusexcludat. Amen.Tentatoris fraudesatque
sumus, emundet Dostra delicta, etsacrificium cele- G moiimina dissolvat, etvosadversus eum cautos at- brandumsubditorumtibicoporamentesquesancli- »^ i--* - » — ^-^- »•
ficet. Per Dominum nostrum.
Prcefatio. — Vere dignum etjustumesl, cBquum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus : et te omni tempore collaudare el benedicere, quia in le vivimus, et movemur, et sumus. Et nullum lempus nullumquemomentum estquod abeneficiis pietatis tu« vacuum transigamus. Variis etenim solemuita- lum causis, salutarium nobis operum tuorum et munerum memoria praesenlis vil» teu:pora exor- nat. Unde et nos velianovante IflBtiliaprteteritigau- dii, vel permanentisboniternpusagnoscentesjinde- fessasMajestati tuaegratesexsolvimus. Per Christum Dominum nostrum.
Benediciio. — Omnipotens Deus vos ab omuium peccatorum macuiis emuudet, quiieprosum suppli- cem tactu proprio dignatus est emundare. Amen. Quique centurionis servum non aspernatus est visi- tare, ipse cordium vestrorum hospitium dignetur misericorditer introire. Amen. Sicque vos fidei suae plenitudine informet, ut cum sanctis suisin coelorum regno accumbere concedat. Amen. Quod ipse praBs- tare.
* In Cod. Reg. Suec. et in Edit. Pamel. omitUtur h8BC Dom. cum caBleris post Epiphaniam, quod mu- tilationis argumentum videtur. In Kalend. Rom., tiulia Donunicarum facta mentionei assignantur de-
que invincibiles faciat. Amen. Continuse pacis vobis munera tribuat, et vos in portu tranquiiiitatis ac securitatis propitiatus constituat. Amen. Quod ipse praestare diguetur.
Ad Complendum. — Munera tuanos, Deu8,adelec- tationibus terrenis expediant, et ccelestibos semper instruant aUmentis. Per.
nOMlNlCA V POST THEOPHANIAM .
Familiam tuam, quaesumus, Domine, continua pietate custodi, ut quae in sola spe gratiae eoelestis inDititur,tua semper protectione muniatur.PerDo- minum.
Superoblata. ^ Hostias tibi, Domine, plaoationis offerimus, ut et delicta nostra miseratus absolvas, D et nutantia corda tu dirigas. Per.
Proffatio. — Vere dignumel j ustum est, aequum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens,aeterneDeus : et tibi hanc immolationis hostiam offerre, (173) qufis est salutifera et inefiabile divinae gratiae sacramentum, quae offertur a plurimis, (174) et UDumChrlsticor- pus sancti Sptiritus inf usione perficitur; singuli acci- piuntChristum Dominum, et (175) in singulis por- tionibus totus est ; nec (176) persingulos minuitur
cem hebdomadsB post Teophania cum singulis Evan- geliis ; et intra illas hebdomadas multae saepe feriae tanquam solemnes notantur, ut fer. 4, fer. 6. Sabba- tum, in quibus etiam indicuntur Evangelia,
49 tJBBR SAGRAMENTORtnf. 80
ted iQtegnini te prabet in singulis. Propterea ipsi A ValentiniroartjristuinatalitiaoolimuSyaoQtictisma'
qui sumimus commuDiouem hujus sancti panis et ealicis, (i77junamChristicorpusefficimur. Peripsius itaque Majestatemtesnpplicesexoramus, utnosab omnibusemundescontagiis vetustatis, et in novitate ▼itcB perseverare concedas. Per Ghristum.
Benedictio, — Deus, qui boaum semen in sua Ec- clesiaserere consuevit, in vobis illud conservare at- que multiplicarenunquam desistat. Amen. Zrzanio- rum superseminatorem a vobis procul repellat, et sui verbi pabulo ?os indesinenter reficiat. Amen. Quo cum dies judiciiadvenerit, a reprobis separati^ad dexteram judicis sistamini, et in beatissimo ipsius regno ooUocemini. Amen. Quod ipse prsstare.
28 ^^ CompUndum. — Qussumus, omnipotens
iis imminentibus ejus intercessione liberemur. Per Dominum nostrum.
Super obtata, — Oblatis, Domine,quflBsumu8, pla- oare muneribus, 29 ^^ intercedente beato Valen- tino martyre tuo, a cunctis nos defende pericuiis. Per Domiaum nostrum.
Ad Complendum. —Sit nobis, Domine, reparatlo mentis et corporis coeleste mysterium, utcujus ex- sequimur actionem, sentiamus effectum. Per.
XUI KAL. MARTil. —(179) ^ CATHBDIU SANCTl PBTRI.
Deus qui beato apostolo tuo Petro, coliatis clayi* bus regni ccBlestis, animas ligandi atque soivendi (180)pontificiumtradidisti,concedeutinterce8sionis ej us auxiiio a peccatorum nostrorum nexibue libere-
Deas,utillius8alutariscapiamuseffectum,cujusper n mur. Qui vivis et regnas
1 »•• • VK j f»_ _i»_i r» I •_
hmc mysteria pignus accepimus. Per eumdem.
Super populum, — EcclesisB tus, Domine, voces placatusadmitte, ut, destructisadversitatibus univer- sis, secura tibi serviat libertate. Per.
DOMIfllCA VI POST THBOPHANIAM.
Praesta, qussumus, omnipotens Deus, ut semper rationabilia meditantes, quffi tibi sunt placita, et dictis exsequamur et faotis. Per.
Superoblata. — HaBc nos oblatio, Deus, muudet, qossamus, etrenovet et gubernet et protegat. Per BomiQQm.
PrsBfatio, — Vere digQum etjustum est, eequumet salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domiae sancte, Pateromnipotens,fleterne Deus:ad cuJQsimmensam pertinetgloriam, utnon solum mor-
Superoblata. — Ecclesiffi tuae, qusesumus, Domine^ preces et hostias beati Petri apostoli commendet oratio, ut quod pro iilius gloria celebramus nobis prosit ad veniam. Per Dominum.
Pra?/a/to.— Veredignum etjustum est, ffiquumet salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Paler omnipotens, aeterne Deus; et te laudaremirabilem Deum in sanotistuis, in quibus glorificatus es vehementer. Per quos Unigeniti tui sacrum corpus exornas, et in quibus Ecclesifle tuss fundamenta constituis, quam (181) in patriarchis fundasti, in prophetis preeparasti, in apostolis oondi- disti. Ex quibusbeatum Petrumapostolorumprinci- pem, ob confessionem Unigentti Filii tui, per os ejusdem Verbi tuicontirmatum, in fundamento do-
talibas tua pietate succurreres, sed de ipsa etiam ^ nius tu8B, mutato nomine, coelestium claustrorum
mortaUtate nostra nobis remedium provideres, et perditos quosque unde perierant, inde salvares. Per Christum Dominum nostrum.
Benedictio, — Deusquimaresuispedibusfecitesse ealcabile, vobis quidquid es t ooxium i pse substeroat. Amen. Gontrarios immundorum spirituum molus compescat, et vos in sua pace confirmet. Amen* Crueis suffi navl inter mundi fluctus gubernet, et iu Iitti\s beatae perennitatis perducat. Amen. Quod ipse prsQ^tare dignetur.
Aif Complendum, — Coelestibus, Domine,pastide- licii9,quffisumusutsempereademperqu6Bveraciter Tiyimus appetamus. Per.
5t«per popti/um.—ConservapopuIum tuum, Deus,
prffisulem custodemque fecisti, divino eijure con- cesso^ ut (182) qu» statuisset in terris, servarentur in coelis. In cujus veneratione hodierna die Majestati tuffi bffic festa persolvimus, et gratiarum ac laudis Hostiam immolamus. Per quem Majestatem.
Ad Complendum, — Lffitificet nos, Domine, munus oblatum, ut sicutjn apostolotuo Petrotemirabilem prffidicamus,sicperilIumtuffisumamusinduIgenti8B
largitatem. Per.
Super populum. — Benedic,quffisumus, Domine, plebem tuam ; et beati Petri apostoli tui precibus tribue consequi tuffi defensionis auxilium. Per.
VI KAL. MARTll. — C NATALIS (183) SANCTI MATTHIiB
APOSTOLl.
et tuonominifacdevotum,ut,clivini8subjeclusoffi- D Deus, quibeatumMatthiamapostoIorum tuorum^
ciis^ et temporaUa viriliteretffiterna donapercipiat. Per Dominum nostrum.
XVI KAL. MARTU. — (i78) NATAL18 SANCTl VALBNTiwi
A MARTYRIS.
Prffista, quaesumus, omnipotens Deus, utquibeati
• Abest martyrti Cod. Reg. Suec. In 1 Theoder. ante natalem sancti Valentini notatur vii Idus Febr. Tranilalioianctx Helenx reginae; etivldus Febr. iNa- tal, sanetce Scholastica pirg. Poslfestum sancti Valen- tioi ibidem additur : Eodem die nat, sanctorum Vitalis, Feliculxet Zenonts,
b lo Ed. Vatic. et Gussanvil. Cathedra sanctiPetri m i?oma^ quod minime habent alii Codices editi aut mss. Recenter itaque additum suspicamur, m Roma^
coilegio sociasti, tribue, qusesumus, ut ejus inter- ventione, 30^"®<^i^^^i^^^ pietatis semper viscera sentiamus. Per Dominum.
Super oblata. — Deus, qui proditorisapostatffi rui- nam, ne apostolorum tuorum( 184) numerus sacratus
ad distinctionem alterius festi Gathedra sancti Petri Antiochicet die 18 Januar., quod utrum antiquis co-
fnitum. Consule observationem nostram ad notam 79. Kaleod. Hom. Joan. Frontonis utrumque festum nescit, ut et Codex Reg. Suec.
c Omitlitur hoc festum in Kalend. Rom. et in Cod. Reg. Suec, In 1 Theoder., immediale pofit nat. sancli Matth., sequitur festum sanctarum Perpetuo et Felicitatis.
81
SANCn GEOOBII MAGNI
8S
perfectioD6careret,beati Matthiselectiooe supplesti, prffisentla munera sanctifica, et per ea nos gratiae tufle virtute confirma. Per. •
Prxfatio, — • Vere dignum et justumest, aBquum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pateromnipotens, 8Bterne Deus :et te laudare mirabilem Deum in beatis apostolis tuis, in quibus glorificatns es vehementer. Per quos Uni- geniti tui sacrlim corpuscolligis, etinquibus Eccle- sise tuae fundamenta constituis. Undeposcimuscle* mentiam tuam, piissimeomnipotens Deus, utinter- cessione beati apostoli tui Matthiae, cujuspassionis triumphum8olemniterceIebramus,mereamurapec- catorum nostrorum nexibus solvi, et fietemse vitee felicitati reddi^ atque sanctorum tuorum coetibus connumerari. Per quem*
Benedictio. — Deus, qui vos in apostolicis tribuit consistere fundamentis, benedicere vobis dignetnr, beati apostoh sui Matthiae intercedentibus meritis. Amen. Defendatquevosa cunctis adversis,apostoli- cis praesidiis, qui vos eorura voluit ornari et mune- rariexemplisetdocumentis. Amen. Quoper eorum intercessionem perveniatis ad «eternee patriae haere- ditatem, per quorumdoctrinamtenetisfideiintegri- tatem. Quod ipse praestare dignetur. Ad Complendum. — Praesta, quaesumus, omnipo- tens et misericors Dens, ut per haec sancta, quae sumpsimus,intervenientebeatoMatthiaapostolotuo, veniam consequamnr et pacem.PerDominum.
Super populum. — Percipiat, Domine» queesumus, populus tuus, intercedente beato Matthia apostolo tuo, misericordiara, quara deposcit,etquam preca- tur humilifer, indulgentiam consequatur et pacem. Per Dominum.
IV IDUS MARTU. — NATALis SANCTl GREOOlli PAPiE.
Concede,quaesumus, Domine,fideIibustuis digne sancti Gregorii pontificis tui celebrare solemnia, ut ejus et hic experiantur auxilia, et wternis effecti- bus apprehendant. Per.
» Super ohlata. — Hostias, Domine, quas nomini tuo sacrandas oflFerimus, sancti Gregorii prosequa- tur oratio, per quamnos etexpiari facias, etdefendi. Per.
3 1 rraj/af 10. —Veredignum etjustumest, aequum et salutare, nos tibisemperetubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens^ aeterne Deus : quia sic tribuis Ecclesiam tuam sancti Gregoriipon- tificis tui commemoratione gaudere, ut eam illius et festivitate laetifices, et exemplo piae conversationis exerceas, et verbo praedicationis erudias, grataque tibi supplicatione tuearis. Per.
AdComplendum, — fl85)PraBstent nobis, qusesu- mu8,Domine,tuasanctaprflBsidium, quod, interve-
« In Cod. Reg. Suec. legitur hsBc Oratio : Annut nobh, Domine, ut anim(e famuli tui Greqorii prosit ohlatio, quam immolando totius mundi trihuuti re- laxari delicta, Sic legi quibusdam in Codicibus obser* vat Pamelius.
i> Observat Joan. Fronto, in notisad Kalend. Rom., a Concilio Toletano x, an. 656, can. 1, cautum esse
A nientibus beati Gregofii meritis, ab omnibus nos absolvat peccatis. Per.
Vlll KAL. APRIUS. — (486) ^ ANNUNTIATIO AICQELI AD
BEATAIb IfARlAM.
Deus, qui in (187) beatse MarifiB virginis utero Verbum tuum, angelo annuntiante, carnem susci- pere voluisti preesta supplicibus tuis, ut qui vere eam Genitricem Dei credimus, ejus aqud te inter- cessionibus adjuvemur. Per eumdem.
Ad Mtssam. — Deus, qui hodierna die Verbum tuum in (188) beat« Virginis alvo(199) incarnari voluisti, fac nos ita prsesentem (190) solemnitatem peragere, ut tibi placere valeamus. Per eumdem.
Sper ohlata. — Altari tuo, Do mine, superposita munera Spiritus^sanctusassumat, qui hodie beatffi Q MariflB viscera splendoribus suae virtutis replevit. Per Dominum nostrum.
Prxfaiio. — Veredignum et justum est, aequum et salutare,nos tibi semper et ubique gratias agere» Domine sancte, Pater omnipotens aeterne Deus, per Christum Dominum nostrum : quem pro saluteho* minum nasciturum Gabriel archangelus nuntiavit, virgo MariaSpiritussancticooperationeconcepit; ut quod angelica nuntiavitsublimitas, virginea crede- ret puritas,ineffabilis perficeretDeitas. Illius (itaque optamus, te opitulante, cernere faciem sine confu- sione, cujus Incarnationis gaudemus solemnitate. Perquem Majestatem.
Ad Complendum. — In mentibus nostris, Domine,
verae fidei sacramenta confirma, utquiconceptum
P de Virgine Deum verum et hominem confitemur,
perejus salutiferae resurrectionis potentiamadaeter-
nam mereamur pervenire Ifletitiam. Per.
Superpopulum, — Protege,Domine, famulos tuos subsidiis pacis, 32 el beatae Mariae patrociniis con- fidentes a cunctis hostibus reddesecuros. Per.
Alia. — Gratiam tuam,qu8BSumus,Domine, men- tibusnostrisinfunde, utquiangelonuntiante Christi Filii tui Incarnationemcognovimus, perpassionem ejus et Crucem ad resurrectionis gloriamperduca- mur. Qui tecum vivit et regnat Deus.
Alia, — Omnipotens sempiterne Deus, qui coaeter- num tibi Filium hodie pro mundi salute secundum carnemSpiritusanctoconcipiendum angelico mini- sterio beatse Mariaesempervirgini declarasti,adesto ^ propiliuspopuIotuo,utadejusNativitatem,(191)pa- ce concessa^ liberioribus animis occurramus. Per. eumdem.
Alia. — Exaudi nos, Domine sancte, Pater omni- potens, aeterne Dens^ qui per beatae Mariae sacri uteri (192) divinse gratiaeobumbrationem universum mundum illuminare dignatus es, etprsestautquod nostris meritis non valemus obtinere, ejus adipisci praesidiis mereamur. Per Dominum nostrum.
ut boc festum octavo die ante Chrisli Nativitatem ce- lebraretur, quod tempore Quadragesimae, nihiXde %an- ctorumsolemnitatibus... convenit celebrari. Assignatur tamen hoc festum die 25 mensis Martii, in Kalend . Rom., in Cod. Reg, Suec. apud Pamel. et in omni- bus ed. libris Sacramentorum.
8)
LIBKR SACRAHBNTORnM.
81
hUa, — Beatae etgloriosfiesemperqae virginisDei A genitricis MarisB nos, Domine, qnssumus, merita cooseqoanttir, etiuam nobis indulgentiam semper impJoreot. Per.
Alia,^ Porrige nohis, Deus, dexteram tuam, et per intercessionero beatse et gloriosce semperque Tirgiois Dei genitricis Mariee auxilium nobis supernae Virtutis impende. Per eumdem.
IN (i93) SBPTUAQBSIMA «.
Concede,qu83sumus, omnipotens Deus,fragilitati' DostreB sufficientiam compeAntem, ut susb repara- tioois effectum, et pia conversatione recenseat, et eom exsnltatione suscipiat.
Super oblata,^ Goncede nobis, misericors Deus, etdigne tnisservire semper altaribus, eteorum perpetua participatione salvari. Per. ^
Prxfaiio. — Vere dignum et justum est, sequum etsalotare, nos tibisemper et ubiquegratias agere, Domine sancte, Fater omnipotens, fieterne Deus, quia per ea quie conspiciuntur, instruimur qui- bos modis ad invisibilia tendere debeamus. De- oiquecommonemur, anniducentesuccessu, de pr®- teritis ad futura, de vetustate in novitatem vitae trans- ire, (i94) ut, terrenis sustentationibus expediti, ccelestis dooi capiamusdesiderabilius ubertatem. Et (iVS) per eum cibum qui beneticiis praerogatur al- temis 33 perveniamosadvictumsinefine mansu- nmiyJesumChristomDominumnostrum. Perquem.
Benediclio. — OmnipotensDeusitastadium vestri eorsos dirigere dignetur, ut bravium vos fleterofie Tit» comprehendere faciat. Amen. Etitavos absti- ^ oeotiae armis circumdet, ut nullis vitaehujusoneri- basa(i95) perventione retardemini.Amen.Quique ▼os Tineam suam vocare vobisque sanctos operarios mittere dignatus est, ipse vos sua gratia dignetur eicolere, ut denario vitee perennis munerare non abooat. Quod ipse prsestare.
Ad Complendum.-- Fideles tui, Deus ,per tua dooa firmentur,ut eademet percipiendorequirant, etquserendo sine fioe percipiant. Per.
Super populum.-^ Preces populi tui, quaesumus, Domine, clementer exaudi, utqui justepro peccatis nostris affligimur, pro tui nominis gloria misericor- diter liberemur. Per Doroinum.
(i97) IN SEXAOBSIMA ^ .
DeuB, qui conspicis quia ex nulla nostra actione coofidimus, concede propitius ut contra adversa
• In Cod. Reg. Suec. et in 1 Theoder., in Septua- gesimo. Id utroque addilur, ad sanctum Laurentium^ el JQ Theoder. forismurum. In Cod. Pamel. : Sta- tio ad sanetum Laurentium^ sine ullo addito. Ea^ dem assigoatur in Kalend. Rom. cum Evang., quod etiam nunc l^ilur. Prima Oratio ubic|ue est : Preces Mttit /t«t, ut in ofBcio Septuagesimse etiam ha- betur.
^ Apud Pamelium, consentientibus Mss. nostris, statio est ad sanctum Paulum. Ita etiam io Kalend. Rom,, ubi Evangel. praescribitur, Cum turba plu- rtmo, etc., ut in hodierais Missalibus. Porro quod inteiligerent veteres per stationem docere videtur
D
omnia Dootoris Gentium proteotione muntamur. Per. ,
Super oblata.^ Intende, qusesumus, Dominei Hostias familise tuae, et quam sacri muneris facis esse participem, tribue (198) ad ejus pl^nitudinem pervenire. Per.
Praefatio.^ Vere dignum et justum est, SBquum et salutare, nostibi semperet ubique gratias agere» Domine sancte, Pater omnipotens, eeteme Deus : qui rationalem creaturam, ne, temporalibus dedita bonis, ad pr8emiasempiternanontendat,eadispen- satione dignaris erudire, utneccastigatione deficiat nec prosperitatibus ins(olescat, sed hoc potius fiat ejus gloriosa devotio, quo nullis adversitatibus obruta superetur. Per Cbristum Dominum.
Benedictio. — Det vobis Dominus nosse mysteria regni Dei, qui jamdare dignatusestauditumverbi sui. Amen. Sicque raentesvestrasseminissuicopia repleat,utin vobisillud sibipIacitefructificare,con- cedat. Amen. Etitavos ab omni tentatione muniat, quatenus (199) triceni,sexageni,atque centenifru- ctus pro SU8B gratiae distributione,magnificentia,mu- neret. Amen. Quod ipse. *
34 Ad Complendum.— (200) Adsit nobis, quae- sumus,Domine,cibussacer, potusque salutaris.qui et temporalem vitam oniniat, et prsetest feternam. Per Dominum nostrum.
Super populum.^ Tuere, quaesumus, Domine, plebem tuam, et sacram solemnitatem recolentem gratiae coelestis largitate prosequere, ut, visibilibus adjuta solatiis, ad invisibilia bona promptius incite- tur. Per.
«
DOMINICA C IN QUINQUAGESIMA.
Preces nostras, quaesumus, Domine, dementer exaudi, atque a peccetorum vinculis absolutos ab omni nos adversitate custodi. Per.
Super oblata. — HsdC Hostia. Domioe qusesumusy emundet nostra delicta, (201) et sacrificium cele- brandam subditorum tibi corpora mentesque sancti- ficet.
Prcefatio.^ Vere dignum et justum est, ffiquum et salutare,nostibisemper etubiquegratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus: e)t (202 Majestatem tuam (203) ^ cernua devotione exorare, ut modulum terrenaefragilitatisaspiciens, non in iratuapro nostra pravitate nos arguas, sed immensa clementia purifices, erudias, consoleris.
Tertullianus, ub. de Orat. : Similitery inquit, de sta' tionum diebus, non putant pleriqne sacrificiorum Ora- tionibus interveniendum, qund statio solvenda si ao- eepto corpore Domini. Gonsule eruditorum notas ad hunc locum.
c Apud Pamel., et in Godicibus nostris Mss. ad- ditur, ad sanctum Petrum. Ita in Kalend. Rom., ubiEvangel. e^^U Assumpsit J. duodecim, ut hodie quoque legitur. Homil. 2 sancli Gregorii in idem Evamrplium habita fuit Dominica Quinquagesimae, ia sancti Petri Basiiica.
d Itaquoque in Cod. Gemet., et in duobus Theod, In Edit. Vatic. etGusBanvili. legitur eongrua.
IS
jQui cam sine ie nihil possimus facere quod tibi sit A placitum, tua nobis gratiasola praBstabit ut salubri conversatione vivamus. Per Christum.
Benedtctio, — Omnipoteos Deus sua vos bene- dictione confirmet, et imminenti quadragesimali abstinentiffl aptos efficiat. Amen.Quiquecaecosup- plicanti per divinitatis potentiam lumen restituit, cacitatem vestri cordis clementissimus illuminator abstergat, et lucis suse radiis mentes vestras beni* gnus illustret. Amen. Quatenus, vitiorum sordibus emundati, etcharilatis ardore solidati, coelestem haBreditatem percipere valeatis illfiesi. Amen. Quod ipse preestare dignetur.
• Ad Comp^^£{t<m.— RepIetisumuSyDomine^do- nornm partioipationecoBlestium ; praesta,qu8Bsumus
&ANGTI GREGORn MA6NI M
Sufier popultim.— Inclinante* se, Domine, Ma- jestati tuffi propitiatus intende,ut qui divino munere sunt refecti coBlestibus semper nutriantur auxiliis. Per Dominum nostrum • .
f rBBlA V IlfTRA QUINQUAGESIMAM.
Deus, qui culpa offenderis, poenitentia placaris, preces populi tui supplioantis propitius respice, et flagella tune iracundifiB. qu6B pro peccatis nostris meremur, averte. Per.
Superoblata, — Sacrificiis praesentibns, Domine, quaesumus, intende fSlacatus, utetdevotioni nostree proficiant et saluti. Per Dominum.
Pra?/afto.— Veredignum et justum est^flequam etsa lutare,nos tibi semper et ubique gratias agere,36 Do- minesanote,Pateromnipotens,6BterneDeus:quoniam
u!-*!^.!°i,!!'""°'"°"''^"*""' ^** '°««"»'>'"""''"°- B iua festaremeant quibu» nostra mortalitaU procu-
ratur immortale commercium, ac temporali vitffi
biamus. Per.
Super populum,— De multitudine misericordiffi tuae, Domine, populum tibi protege confitentem,et corporaIitergubernatum,pi8B mentis afrectu,tuis mu- neribus assequendis effice promptiorem.Per Domi- num nostrum.
35 FKRJA IV. — (204) CAPUT b JEJUNII.
(205) c Ad Colleetam, — Concede nobis, Doraine, praesidiamilitiae Ghristianffisanctis inchoarejejuniis ut contra spiritales nequitias pugnaturi continentise muniamur auxiliis. Per.
d Ad Missam.— PrsBsta, qu8Bsumu8,Domine,fide- libus tuis, ut jejuniorum veneranda solemnia, et congrua pietate suscipiant, et secura devotione per- currant. Per.
Super o6/a/a.— Fac nos, Domine, quaesumus^his ^ muneribus offerendis convenienter aptari, quibus ipsiusvenerabilis (206) sacramenticelebramusexor- dium. Per.
Prsefatio.-- Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nos tibi semperet ubiquegratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens, ffiterne Deus : qui corporali jejunio vitia comprimis, mentem ele- vas, virtutem largiris et prsmia. — Per Christum.
Ad Complendum. — Perceptanobis,Domine,pr8e- beant sacramenta (207) subsidium, ut et tibi grata sint nostra jejunia,et nobis proficiantad medelam. Per.
subrogatur fleternitas ; et (208) de peccati pmna^ peccata mundantur, mirisque modis conficitur de perditione salvatio, ut status conditionis humanae, qui per felicitatis insolentiam venit ad tristitiam, humilisetmodestnsadffiternagaudiaredeatpermod-
rorem. FerChristum.
Ad Complendum.^ GoBlestis doni benedictione peroepta, supplices te, Deus omnipotens, depreoa- mur, uthoc idem nobiset (209)8acramenti cauta sit et salutis. Per.
Super populum,— Parce, Domine, parce populo tuo, ut, dignis flagellationibus castigatus, in tua mi- seratione respiret. Per.
PBRIA VI INTRA QUlNQUAGBSllf AM.
Inchoatajejunia,quffisumu9, Domine,benigno fa- vore prosequere, observantiam, quam corporaliter exhibemus» mentibus etiam sinceris exercere va- ieamus. Per Dominum.
Super ohlata. — Sacrificium, Domine, (210) observantiae paschalis quod offerimus,prffista,quffi* sumus, ut tibi et mentes nostras reddat acceptas, continentiffi promptioris nobis tribuat facultatem. Per Dominum.
Praefatio.—' Vere dignum et justumest,ffiquumel salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, ffiterne Deus, et majestatem tuam suppliciterdeprecari, utintelli- • In God. Beg. Suec. Oratio, ad Compl. est : Oum- sumus, omniv. Deus, ut qui cceUslia alimenta perce- q notatur ad Vesperos, singulis Quadrag. diebus, qu» pimus, per nmc contra adversa omnia muniamur. non solum in Codd. aliis Editis desidepatur. sed
b
Abest hffic Oratioa God. Pamel., quod observamus ut eos aliquando minime convenire ostendatur.
b Deest eaput jejunii in God. Reg. Suec, licet apud Pamel. legatur.
c In Cod. Pamel., consenliente C. Reg. Suec, legitur : Collecta ad sanctam Anast. Concede no- bis, etc. Et postea : ad Missam statio ad sanctam Sa- Mnam. In Kalend. Rom. taotum exetat: Fer. 4, ad sanctam Savinam Evangel. est : DixiiJ.... Cum jejunatis. In Gemet. et 1 Theod. prffimittitur Bene- dictio cinerum.
^ Id minime legitur in Cod. Reg. Suec. in quo etiam multa desunt quae exstant in Cod. Pamel. in .hac fer. 4.
• In Ed. Pamel., post omnes alias Orat., una an-
etiam in Ms. Reg. Supc, qui raro a Pamel. discre- pat. Theoder. Mss. exhibent has Orat. ad Vesperos. t orOcia ferise 5 per totam Quadragesimam inter ea sunt quse Grimoldus abbas dicit olim fuisse vir- gulis anteposilis jugulata; instituta enim postea a Gregorio juniore testatur Micrplogus, c. 49. Hffic Pamelius. Idem fere sentit Joan.' Fronto, in Kalend. Rom., ubi haec feria cura sequenti notalur. additis stationibus et indicatis Evangeliis, qus adhuc legun- tur iis diebus. De Sabbato siletur. Apud Pamelium stalio fer. 5 est ad sanctum Georgium, et fer. 6 ad sanctos Joannem et Paulum, quae in Kalendario Rom. designaturtitulo Pammachii. Codex Pamel. pro sta- tione Sabbati habet : ad sanctum Tryphonem; codex We^, Suec nibil habet pro Sabbato.
57
UBER SACIHMIBNTORUM.
«8
geotie Dobis fpiritum benignas inftiDdas» quo yel A Chrisfom Dominum nostrum:qui oontinuatis qua-
ipsintioDabiliier agenda cernamus, vel eis, qui ^ll) inutilia sentiunt, indicemus, esse (212) ceflsendum ; neo studia nostra sectemur, sed offe- rentibus meliora subdamur. Quoniam haBC apud te sapientia est quasnon suisinhaBretvitiis, sedun- decunque prolatam diligit veritatem. PerChristum Dominum.
Ad Complendwn. — Spiritum nobis, Domine tuae charitatis infundeyUtquosunocoelesti pane satiasti, taa facias pietate concordes.
Super populum. — Gubema,Domine,quffisumu8, plebem tuam, et tuis beneficiis semper aooumula, atetpnesentis Titffi subsidiis gaudeat et fleternflB. Per.
37 SABBATO INTRA QmNQUAOBSIlf AM.
Exaudi nos miserator et misericors Deus etcon- tinentifB salutaris propitius nobisdonaconcede. Per Domioum noiitrum.
Super populum, — PrfleparanosquflBsumus, Do* mioe,hujusabstinentifle festivis officiis^ ut hfiBC sa- crificia Tenerandasobriis sempermentibusoelebre- mos. Per.
PraefaHo. — Vere dignumet justum est, ABquum et salutare, nos tibi semper et ubiquegratiasagere Domine sancte, Pater omnipotens, fleteme Deus: et Majestatem tuam suppliciter depreoari, utmentem nostram tibi placitam benignusefficias quse non tan- tumspeciem bonitatis ostendat.sedjustitiflBfructi- bos illuminata clarescat, tusBque semper dedita Ma-
draginta diebus etnoctibushoc jejunium non esu- riens dedicavit ; postea enim esuriit non tam cibum hominqm quam salutem ;nece9carumsflecularium epulas concupivit, sedanimarumdf^siderayitpotius sanctitatem. Cibus namque ejus est 38 redemptio populorum. (2t3) Cibus ejus est totiusbonfle volun- tatis effectus : qui nos docuit operari non cibum, quiterrenisdapibus apparatur. sed euro qui divina- mm Scripturarum lectione percipitur. Per quem.
Benedictio, — Benedicat vobis omnipotens Deus, qui quadragenarium numerum in Moysi et EiiaB necnon etMediatoris nostri JejuniooonseeraTitooo- oedatque vobisita transigereprflB^^entisvitfledispen sationem, ut, acoepto|aPatrefamiliasremuneratio- Q nis denario, perveniatis ad peccatorumomniumre- missionem, et ad gloriosam oum sanctis omnibus resnrrectionem. Amen. Delque vobisspiritaliumvir- tutum invictricia [Forte^ victricia] arm^, quibus exemplo Domini devincere valeatisantiqui bostis sa- gacissima testamenta.Amen.Quonon insolo pane, sed in omni verbo quod de oreejus procedit spiri- talem sumentes alimoniam^perjejuniorumobser- vationem et cflBterorum bonorumoperum exhibitio- nem percipere merearoini immarcescibilem gloriflB coronam. Amen. Quod ipse prsestare dignetur.
Ad Complendum, — Tuinos, Doroine,sacramenti libatio sancta restauret, et a vetustate purgatos in mysterii salutaris faciat transire consortium. Per.
Superpopulum. ^ln popnlumtuum, quflBSumus,
jestati benefioia desiderata percipiat. Qui necessa- n Domine benedictio copiosa descendat indulgentia
nisprosequimuneribusnon omittisquostuo cultui praBstiteris convenienter intentos. PerChristum Do- minnm nostrum.
Ad Complendum. — Tribue nobis omnipotens Deus, ut dona coelestia, qu8B debito frequentamus obsequio, salutaria nobis jugiter sentiamus. Per.
Super populum. — Tuere, Domine, populum tuum, etab omnibus pecoatis clementer emunda, quia naUa ei nocebit adversitas, si nulla dominetur ini- quitas. Per.
* m QUADRAGBSIMA.
AdMissam. — Deus, qui Ecclesiam tuam aonua Qnadragesimaii observattone purificas, prflesta fami- lifB tuflB ut quod a te obtinere abstinendo nititur, k hoc bonis operibus exsequatur. Per Dominum. ^
5i«^o6Zato.— SacrificiumQnadragesimalisinilii solemniter immolamus, te, Domine, deprecantes, Qteum epularnm restrictione carnalium a noxiis qnoque voiuptatibus temperemus. Per Dominum*
Prxfaiio. — Vere dignum et justum est, flequum etsalutare» nos tibi semperetubiquegratiasagere, Oomine sancte^ Pater omnipotens fleterne Deu^, per
* AI., m Quadragesimo. Apud Pamel. additur Ad Mctum Jounnem in Lateranis In Kalend. Bom. tan- tom : Ad laterania^ assi^nato Evang. Ductus est Je$m, etc. Hom. 16 saacti Gregorii in Evang. legi- tor habita in basilica sancti Joannis qux dicitur Con- ttttmtiniana, Dominica i in Quadra^jssima.
^ Ita Cod. Reg. Succ, consenUentibus aliistum
veniat, consolatiotribuatur,fides sanctasuccrescati redemptio sempiterna firmetur. Per.
Alia. — Da nobis,quflBsumus,omnipotensDeus, fleternflB promissionisgaudiaquflBrere, etquflesitaci- tius invenire. Per.
AHa. — Adesto,quflBsumus, flomine, supplicatio- nibus nostris, et in tua misericordiaconfidentesab omni nos adversitate custodi. Per Dominum no< strum.
Alia. -^ Conoede, quABsumus, omnipotens Deus, utper annuaQuadragesimalis czercilia(214)8aora- menti et ad intelligendum Christi proficiamus ar- canum, et effectus ejusdignaconversatione secte- mur. Per.
(215) Per totam Quadragesimam, quotidianis die- bus, finita Missa, episcopus $t tlerici discedunty et exuuntur sacris vestibus^ et tunc redeunt ad Vesperos. Et nulttis clericus in ecelesia (216) stat operto capite, nisi haheat infirmitatem, ullo tmpore.
FERIAniNTRAQUADRAGESlMAMO .
Converte, nos. Deus salutaris noster, et, utnobis jejunium Quadragesimaleproficiat, mentesnostras 39 coBlestibus instrue disciplinis. Per.
Editis, tum Mss., excepto*Pame1., ubi habes hoc bo- nis morihus. HicCod. Reg. Suec. in multis discrepat a Pamel.
c Pamel., conseotiente Kalend. Rom.. addit : Ad sanctum Petrum advinoula. In Kaleodario non aliud assignatur £«ang. quam quod nuno legitur.
89
SANCn GREGORII MAGNt
eo
liuper oblata. — Acoepta tibi sit, Domine nostrsB A exaudi, etcontracunotanobisadversantiadexterain
devotioDis oblaiio.quffietjejuaium nostrum,leope- rante, saDctificet, etindulgeDtiam nobis tufficoaso- lationis obtioeat. Per.
Prxfatio, — Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nos libi semperetubiquegratiasagere, Domine sancte, Pater omnipolens, 8Bterne Deus : qui das escam omni carni, et nos non solum car- nalibus, sed etiam spiritalibus escis reficis ut,non in solo pane vivamus,sedinomni verbotuovitalem habeamus alimoniam ; nec tantum epulando, sed etiam jejunando pascamur. Nam utdapibus et po- culis corpora, sic jejuniis et virtutibus animae sagi- nantur. Magnam in hocmuneresalubritatemmentis ac corporis contulisti, quia jejunium nobisvenera-
tuffi Majestatis extende. Per Dominum nostrum.
Alia, — Devotionem populi tui, Domine, quaesu- mus, beDignusintende, ut qui per abstinentiam ma- cerantur in corpore, per fructum boni operis refl- ciantur in mente. Per Dominum.
Super oblata. — Suscipe, Creator omnipotcns Deus,quffi jejunantes detuse munificentiae largitate deferimus,et pro temporali nobiscoUata praesidio, ad vitam converte propitiatus aeternam.Per Domi- num nostrum.
Praefatio, — Vere dignum et justum est, aequum et salutare nos tibi semperet ubique gratias agere^ Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus :
bile dedicasti, utad paradisum de quo non absti- n ^"^'° alimentumcorporis humani frugumcopiam
nendo decidimus, jejunando solemnius redeamus. PerCbristum Dominum nostrum.
Ad complendum, — Salutaris tui, Domine, mu- neresatiatl, suppiices exoramus, utcujuslaetamur gustu, renovemur effectu. Pereumdem.
Super populum. — Esto, Domine propitius, plebi tuae,ettemporali consolatione nondeserasquamvis ad aeternacontendere. PerDominum.
• PERIA III.
Respice, Domine, familiam tuam, ef praesta, ul apud te mens nostra tuo desiderio fulgeat,quae s carnis maceratione castigat. Per.
Super oblata, — Oblatis, Domine, placare, mune- ribus, et a cunctis nos defende periculis.
Pr/Pfniin Vnnn Hi««.,«, ^»: * a auscipe, qufiBSumus, uomme,precesnosiraseiaa
frwjatio. — Vere dignum etjustumest, aequum r • • j- * * i * • . • u-
pt^alntAPA nno «ik; oi*r«..^««» iT- .- ^ aures misencordiflB tuffi postulationes sacratae tibi
et salutare, nos t.b. semperet ub.quegrat.asagere. ^,^^1« admitte. Per Dominum.
produci jussisti, etin aiimentum animarum jejunii nobismedicinam indidisti. Te itaque supplices ia- vocamus, ut tibi sit acceptabile jejuniumnostrum, et nos a cibis jejunantes, peccatis absolvas. Per Christum.
Ad Complendum, ^ Tui, Domine, perceptione sa- cramenti, eta nostris mundemuroccultis,et abho- stium liberemurinsidiis. Per Dominum.
Super populum. — Mentes nostras, quffisumus, Domine, lumine tuae claritatis illustra ut videre possimus quaeagendasunt,etquffirecta suntagere valeamus. Per Dominum nostrum.
FBRIAC VINTRA QUAORAaESIMAM.
Suscipe, qusesumus, Domine,precesnostrasetad
Domine sancte, Pater omnipotens,8BterneDeus,per Christum Dominum nostrum : in quo jejunantium fides alitur, spes provehitur, charitas roboratur. Ipse eoim esl panis vivus el verus qui substantia eeternitatisetesca virtutis est. Verbumenim tuum, per quodfacla suntomnia,non solum humanarum menlium, sed ipsorum panis est angelorum. Hunc panem minislrare nobis non desinis, et,utenm in- desinenteresuriamus, hortaris. Cujus carne dum pascimur, roboramur. et sanguinedum potamur, abluimur. Per quem,
Ad Comp^rfMm. — Sumpsimus, Domine,celebri- tatis annuffi votiva sacramenta : praBsta,qu«esumus ut et temporalis vitae 40 nobis (2i7)remedio pro- veniant, et aeternaB. Per Dominum nostrum Jesum Christum.
Super populum. — Ascendant ad te, Domine, preces nostrae et ab Ecclesia tua cunctam repelle nequitiam. Per.
b FERIA IV MEN8I8 PRIMI.
Preces nostras, quaesumus, Domine, clementer
• Statio hujus diei ex Pamel. et Kalend. Rom. est aa sanctam Anastasiam. Idem Evangel. prsBscrihitur quod 10 hodierno orrioio exstat. Idem intelliffendum de caet. fenis, nisi aliter nolelur.
^ Apud Pamel.: Fer. 4 hebdomada primx Quadrag, adfanctam Mar, Majorem, In Kalend. R. m. • Merue prtfno, ad tanctam Mariam. Codex^ Reg. Suec. pa«
Super oblata, — Sacrificia, Domine, quffisumus, ista nos salvent, quee medicinalibus sunt instituta jejuniis.Per.
41 PraefaHo. — Vere dignum et justum esl, ffiquum et salutare, nos tibi semper et ubique gra- tias agere, Domine sancte,Pateromnipotens, aelerne Deus : quia competenteratque salubriter religiosa suntnobisiustitutajejunia,utcorpore8ejucunditatis immoderatas coeroeamus illecebras, et terrenffi dele- otationis insolentia refrenato, purior atque trau- quilUor appetitusadcoelestia contemplanda myste- riafidelium reddatur animarum. Per Christum Domi- num nostrum.
Ad Complendum. — Tuorum nos, Domine,largi- tate donorum, et temporalibus attolle prflesidiis, et renova sempiternis. Per Dominum nostrum.
Super populum. — Da, quffisumns, Domine, po- polis Christianis, et qu» proOtentur agnoscere, et ccBleste munus diligere quodfrequentant. Per Do- minum.
rumper dissentit a Pamel.
c Kalend. Rom. : ad sanctum Laurentium, ad For- monsum quod Pamel. exhibel pro diversa lect. Apud eum legitur : Ad sanctum Laur. foris murum. Favet primus Theod., at secundus habet : Ad Lau- rent. in Formosa.
u
LI6BR SAGRAMENTORUM. M
A JejunianostrasaQctificA^ut quodobservantianostra profitetur exlrinsecus, interius operetur. Per Domi- num nostrum,
PrcBfatio, — Vere digQumestjustumest, sequum etsalutare,nostibi8emperet ubique gratias agere, DouQine sancte, Pater omnipotend» sBterne Deus : iUuminator etRedemptor animarum nostrarum,qui nos perprimumAdam, abstinenti6elegeyio]ata,pa- radiso ejctos, fortiores jejunii remedio ad antiquffi patriflB beatitudinem per gratiam revocasti. Nosque piaiastitutione docuisti quibus observationibus a peccatis onmibus liberemur. Per Christum Domi- num nostrum.
Ad Complendum, — Sanctiflcationibus tuis, om- nipolens Deus, et vitia nostra curentur, et (2i9) re-
• FIRU VI INTRA QUADRA6ES1MA3I.
Eftto, Domine, propitius plebi tuae, et quam tibi facis esse devotam,benigno refove miseratus auxiiio Per Doininum nostrum.
Super obtata, — Suscipe, qumsumus, Domioe, nostris oblata servitiis, et tua propitius dona san- ctifica. Per.
Praefatio, — Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nostibisemperet ubique gratias agere» Domine sancte, Pater omnipotens, eeterne Deus : qui jejuniiobservatione et eleemosynarum gratissi- ma largitione nos doouisti nostrorum consequi re- media peccatomm. Undetuamimploramusclemen- tiam, ut, his observationibus et 'cffiteris bonorum operum exhibitionibus muniti, ea operemur quibus ad njtema gaudia consequenda et;spes nobis suppe- B media nobis fleterna proveniantPer Christum Domi-
tatetfocuitas. PerChristum.
Ad Complendum. — Per hujus, Domine,operatio- nem mysterii, etvitia nostra purgentur,etjustade- sideria impleantur. Per Dominum nostrum.
Super p0pt</tim. — Gonver8a,qu8Bsumus,Domine,
populum tuum^et abomnibus quas meretur adver- sitatibus redde securum,ut tranquilUtate percepta, devota tibi mente deserviat. Per.
(218) SABBATO IN t» XII LBCT10N1BU8 MElfSlS PRIMl.
Populnm tuum, Domine, quaesumus, propitius 42 respice, atque ab eo flagellatuffiiracundifficle- menter averte. Per Dominum nostrum.
Alia. — Deus quidelinquentesperirenonpateris, 8ed exspectas, at oonvertantur et vivant, debitam
numnostrum.
Super populum. — Abomnibus no^, quaesumus, Domine, peccatispropitiusabsolve, ut percepta ve- niapeccatorum,liberis tibi mentibus serviamus.Per.
43» ^ OOMINICA II IN QUAORAGBSIMA.
Deus,qui conspicis omni nos virtute destitui, in- teriusexteriusque custodi, utetadomnibus adversi- talibus uiuniamurin carpore, et a pravis cogitatio- nibus mundemur in mente. Per Dominum.
Super oblata, — Ecclesiee tuse, Domine, munera placatus assume, quse et misericors offerenda tribui- sti, et in nostree salutis potenter efficis transire mysterium. Per Dominum nostrum.
Prcefatio, — Vere dignum et justum est, sequum
qoffisumus, pcccatis nostris suspende vindictam,et q g^ salutare, nos tibisemperetubique gratias agere.
prffista propitius nedissimulatiocumulet ultionem, sed potius per j ej uni um emendatio prosit ad veniam^ Per.
Alia, — Protectop noster aspice, Deus, ut quima- loram nostrorum pondere premimur, percepta mi- sericordia, libera tibi mente famulemur. Per.
Alia, — Adesto,queesumus,Domine, supplicatio- oibus nostris, ut esse,te largiente,mereamur et in- ter prospera humiles et inter adversa securi . Per.
ilto. — Actiones nostras, qusesumus, Domineet aspirando praeveni, et adjuvando prosequere, ut conclanostraoperatio et a te semper incipiat, et per tc ccepla finialur. Per.
Ad Missam, — Deus, qui tribus pueris mitigasti flammas ignium, concede propitius ut nos famulos ^ taos non exurat flamma vitiorum. Per Christum Dominum.
Superoblata. ^ Praesentibus sacrificiis, Domine,
^Magno consensu hic Pamel., Ralend. Rom., Go- dex. Reg. Suec. et duo Theod. notant pro statione : AdApostoltji.
^ Ita Cod. omnes edili et manu exarati. Apud Pa- ineliametin Calend. Rom. additur: Adsanctum Pe- trum. Cum in Mss. babeatur xii Lect., suspicatur Joan- nes ProDto legendum in duodecima lectioney nimirum «I E?aQgelio, qus post undecim alias ex variis sacrse ScripiursB libris nebat. Ex Pamelio Sabbatura hoc ^uodeeim lulionum nuncupatur, quod aut xii soleant ^ lectiones diverste, aut sex eaedem lectiones semel «^aKf ef leme/ La(in«. Gonsule Pamel. ad hunc lo-
Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus : et Majestatem tuamsnppIiciterexorare,utmentibu8 nostris medicinalis observantiaemunusinfundas.Et qui negligentibus etiam subsidiumferenondesinis beneOcia prsebeas potiora devotis. Per .Christum Dominum.
Benedictio. — Omnipotens Deus, jejunii caetera- rumque virtutum dedioator atque amator, sua vos benedictione sanctificet. Amen. Accendat in vobis piee devotionis afifectum, et praebeat supplicantibus suum benignusaudilum. Amen. Quatenus mentes vestrae sinceris purgatae jejuniis,bonorum omnium exuberunt incrementis. Amen. Quod ipse prsestare dignetur.
Ad Complendum. — Refecti. Domine, pane coe- lesti, ad vitam, qusesumus, nutriamur aetcrnam, Per.
Super populum. — Familiam tuam^ queesumus,
cum.
c Apud Pamelium legitur hic : Dominica vacat, Sed legendum ex nostris Mss. et prsesertim ex Cod. Reg. Suec. ; Die dominica vacat, Sic quoque legitur in Kalend. Rom. Cur autem dicatur vacare, ex Joanne Fronlone repete. Certe in Cod. Reg. Suec, in Ge- met., in Theod., etc, officium hujus Dominicse as- signatur, sicut in aliis Dominicis, excepta statione. Fortasse ergo propter sacros ordines, vespere Sab- bati magno labore coliatos, non fiebat processio et statio, nec bomilia habebatur.
«8
SANGTI GREGORn MAGNI
«4
Domine, propitiatug illQstra, ot beneplaoitis inh»- rendo, cunctaquaB bona sunt msreatur accipere. Per.
• FERU II IN HEBDOMADA 8BCUNDA.
Praesta, quaesumiis, omnipotens Deus, ut familia tuai220) quffi se, afQigendo carne, ab alimentis abstinet. sectando justitiara a culpajejunet. Per.
Super dblata. — - Hsbc Ho8tia,Domine,placationi8 el laudis tua nos propitiatione dignos efficiat. Per.
Prxfaiio, — Veredignum el justum est, flBquum etsalutare, 44 ^o^ ^ibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, mteme Deus : et pietatem tuam supplici devotione deposcere, utjejunii nostri oblatione placatus, et peccatorum nobis concedas veniam, etnosa uoxiis liberesinsi- diis. Per Ghristum Dominum nostrum.
Ad Complendum, — Haec nos communio, Domine, purget a crimine, et coelestis remedii faciat esse con- sortes. Per.
Super populum* — Tuis,qu8Bsumu8,Domine,ade- 8to supplicibus, et inter mundanaB pravitatis insidias
fragilitatemnoslramsempiternapietaleprosequere. Per.
b PERU m IN HBBDOMADA 'SECUNDA.
Perfice, queBsumus, Domine, benignus in nobis observantiaesanctsesubsidiumyUtquse te auctorefa- ciendo, cognovimus, te operante impleamus. Per Dominum.
Superoblata, — Sanctificationem tuam nobis,Do-
mine, his mysteriisplacatus operare,qu8B nos et a
terrenis purget vitiis, et ad coBlestia dona perducat, Per Dominum.
Praefatio. Vere dignum et justum est, aequum etsalutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens,aBterneDeus:qui ob animarum medelam jejunii devotione castigari corpora praecepisti ; concede quaesumus, ut corda nostra ita pietatis tufle valeant eiercere mandata, utad tua mereamur, te opitulante, pervenire pro- missa. Per Dominum nostrum.
Ad Complendum. — Ut sacris,Domine, reddamur digni muneribus :facno8tuis,qu8Bsumus,obedire, mandatis. PerDominum nostrum.
Super populum, — Preestas populo tuo, Domine, qusBsnmus, consolationis auxilium, et diuturnisca-
lamitatibuslaborantempropitiusrespirareconcede. Per Christum Dominum nostrum.
PEBIA c IV IN HEBDOMADA 8C0UNDA.
Populumtuum,Domine, propitius respice, 45 et quos ab esciscarnalibuspr8Bcipi8abstinere,a noxiis
« Apud Pamelium, consentientibus Mss. Reg. Sue- ciflB, Gemet., duobus Theod., necnon Kalend. Rom., statio est ad sancium Clemeniem,
b In Kalend. Rom., cui suCfragantur duo Theod., statlo esiadsanciam Balbinam, cujus tituli mentio est in synodo habita sub sancto Gregorio, ut obser- vat Joan. Fronto. Apud Pamel. legitur : Ad snncfam Albinam, et in God. Repr. Suec, Salbinam.
c Statio hujus diei io Kaien.i. Hom., in Cod. Pa- mel. et in Mss. nostris, est ad sanciam Caeciliam, cujus tituli meminit synodus Rom. sub nostro Gre- gorio.
A quoque vitiis cessare concede. Pcr Dominum no« strum.
Super oblaia. — Hostias, Domine, quas tibi offe- rimus, propitius respice, et per hffio sancta com- mercia vinculapeccatorumnostrorum absolve Per Dominum.
Prsefaiio. — Vepe dignum et justumest, flequum et salutare, nos tibi semper et ubiqae gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, 8eterne Deus, perChristumDominumnostrum. Perquem humani generis reconciliationem mirabili dispensatione'ope- ratus es, prssta, quesumus, ut sancto purificati jejunio, ettibi toto corde simus subjecti, et inter mundanflB pravitatis insidias, te miseranteperseve- remus iliaBsi. Per quem Majestatem .
3 Ad Complendum . — Sumptis, Domine taoramen- tis, ad (221) redemptionis fleternaB, quflBsumu8,pro- ficiamus augmentum. Per Dominum.
Super populum»^ Deus, innocentiflB, restitutor et amator, dirige ad te tuorumcordaservorum^utspi- ritus tui fervore concepto, et in fide inveniamur stabiles, et in opere efficaces. Per Dominum.
d PEBIA V IN HBBDOIIaDA 8ECUNDA.
PrflBsta nobis, Domine,quflesumus,auxilium gra- tiffi tufle, ut, jejuniisetorationibusconvenienterin- tenti, liberenlurabhostibusmentiset corporis.Per Dominum.
Super oblaia. — Accepta tibi sint, Domine, quee- sumus, nostridona jejunii.qufleetexpiandonostua gratia dignos efficiant, et ad sempiterna promissa P perducant. Per.
Prcefaiio. — Vere dignum et justum est, SBquum ^tsaiutare, nos tibi semper etubiquegratiasagere^ Domine sancte, Pater omnipotens, flBterne Deus : et tuam cum celebraMone jejunii pietatem devotis mentibus obsecrare, ut qui, peccatis ingruentibus malorum pondere premimur,et a peccatis omoibus llberemur,etlibera tibimente famulemur.PerChri- stum Dominum nostrum.
Ad Complendum. — Gratia tua nos, quflBsumus, Domine, non dereIinquat,quflB et sacrse nos deditos faciat servituti,et tuam nobis opem semperacqui- rat. Per Dominum nostrum.
46 Super populum. — Adesto, Domine, famulis
tuis, et perpetuam benignitatemlargire poscentibus
ut his qui te auctore et gubernatore gloriantur, et
^ congregata restaures, et restaurata conserves. Per
Dominum.
• PRRIA VI IN HEBDOMADA SECUNDA.
Da, quflBsumus, omnipotens Deus, ut sacro nos
<J In hac fer. statio, juxta Ed. Pamel., consen- tientibus Cod. Heg. Suec. et duobus Theod., est ad sanciam Mariam Irans Tiberim In Kalend. Rom. ad- ditur: Titulum Callixti. Observandum, est, in his Quadragesimse officiis, Editiones Vatic. et Gussan- vil. parum, imo vix a noslra discrepare.
• Mss., quibus consentanea sunt Pamelii Edica : Ad sancium Vitaiem. At in Kalend. Rom. \ef^iiur: Ad Apostoios inier Vesttnce, nisi forte, pro inter, legen- dum sit in iii.y id est, in iiiuio VestinaSf ut conjicit Joan. Fronto.
«>
LtBEft SAQRAENTORUH*
66'
parificantejejtmio, siDserismentibusadsanctavea- A tura facias pervenire. Per Dominum nostrum.
Super oblata, — Heec in nobis sacrificia, Deus, et sanctifieatione permaneant, et operatione lirmen- tur.Pcr.
h^atfalio, — vere dignum et justum est, sequum et salutare» nos tibi semperetubique gratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens, seterne Deus : qai delinquentes perire non pateris, sed ut ad te coovertantur et vivant hortaris. Poscimus itaque pietatem tuam ut a peccatis nostris tuse severitatis sQspendas vindictam, et nobis optatam misericor- diter tribuas veniam ; nec iniquitatum nostrarum molestia provocet ad ultionem, sed jejunii obser- Tatioet morum emendatiote flectatad peccatorum oostrorum remissionem. Per Ghristum Dominum n Dostmm.
Ad complendum. — Fac nos, qu»sumus, Domi- ne, accepto pignore salutis aeternae sic tendere eon- gmeater, utad eam pervenire possimus. PerDo- minum.
Snper popuhim. — Da, qoffisumus, Domine, po- polo tuo salutem meutis et corporis, ut, bonis ope* nbos inhaBreQdo,tu8e8emper virtutis mereaturpro- teetione defeodi. Per.
*SABBATOiN HBBDOMADA 8BCDNDA.
Da, quaesumus, Domine, nostriseffectum jejuniis sahitarem,ut castigatiocarnis assumptaad nostra- nuD vegetationem transeat animarum.
Super oblala. — His sacrificiis Domine, concede placatns, ut qui propriis oramus absolvi delictis Qoogravemur (2^2)externis.PerDominum nostrum
Prafatio. — Yere dignum etjustum est,aequum etsalutare, nostibi semperetubiquegratiasagere, Domine sanote, 47 P&ter omnipotens, aeteme Dens : et tuam jugiter exorare ciementiam, ut mentes nostras, quas conspiois terrenis affectibus pnegravari,medicinalibus tribuasjejuniis exonera- lietper afflictionem corporum proveniat nobis ro- bnr animarum. Per Ghristnm.
Ad complendum, — Sacramenti tui, Domine, di- vinalibatio penetralia nostri cerdis infundat,et sui participes potenterefficiat.PerChristum Dominum Dostmm.
Super Vopulum. — Famiiiam tuam, quaesumus, Bomme, continua pietate custodi, ut quss in sola
Super ohlata. — Suscipe, qusssumus, Domine, devotorum munera famulorum, et tua diviuis puri- fica servieotes pietate mysteriis^quibusetiamjusti- ficas (223) ignorantes. Per.
Praefatto. — Vere dignum et justumest, sequum et saiutare nos tibi semper et ubique gratias agere Domine sancte, Pater oomipotens, fleteme Deus : et te suppliciter exorare,|ut cum abstinentia corpo- rali mens quoque nostrasensusdeciinet illicitosEt (224) qu6e terrena delectationecarnalibusepulis ab* negamus, humanae voluntatis pravis intentionibus amputemus. Quatenus ad sancta sanctorum fideliter salubriterquecapiendacompetentijejuniovaleamus aptari.Tanto nobis certi propensius jugiter adfutura, quantofuerimuseoruminstitutionibusgratiores.Per.
Benedtetio.'- c Omnipotens Deus jejuniorum Ye- strorumvictima3clementeraccipiat,etsuavosbene- nedictione dignosefficiat. Amen. Mentes vestras ita parcimooiae duno contra vitia muniat^preeceptorum suorum doctrinis erudiat, charitatis dono repleat, utvos in omnibus sibiplacereconcedat.Amen.Qua- tenus, prsBsentis Quadragesimaediebusdevotissime celebratis, ad Paschalia festa purificatis cordibus accedere valeatis. Amen. Quod ipse prcestare.
Ad complendum, — Gunctis nos, Domine, reati- bus et periculis propitiatus absolve, quos tanti mj- sterii tribuis esse participes.PerDominum nostrum.
48 Super populum.-— Subjectum tibi populum qucBsumus, Domine,propitiatiocoeiestis amplificet» et tui semper faciat servire mandatis.
d FUilA 11 llf HBBDOMADA TBRTIA.
Gordibus nostris, qufiBsumus,Domine, benignus infunde, ut sicut abescis corporalibusabstinemus, ita sensus quoque nostros a noxiis retrahamus exces- sibns. Per Dominum nostrum.
Super oblata.— Munus quodtibi.Domine-nostrffi servitutis offerimus.tu salutare nobis perficesacra* mentum. Per.
Prafatio. — Vere dignnm et justamest,8Bquum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte,Paler omnipotens,8Bterae Dens : et clementiam tuamcnm omni supplicationeprecari, ut per hancjejuniorum observationem cresoat nos« (roe devotionisaffectus,et nostrasactionesrehgiosua exoraet effectus ; quatenus, te auxiliante et ab hu-
ipe gratiae c«iestis innititur, coelesti etiam prote- manis semper retrahamur excessibus, et monitis
ctione muniatur. Per eumdem.
^ DOMlIflCA UIIN QUAORAGBSIMA.
Queesumus, omnipotens Deus,vota humilium re spice atque ad defensionem nostram dexteram tuse Majestatis extende. Per Dominum.
^Bic magno consensu legitur statio ad sanctos MarceUinum et Petrum.
^Nonminus coDseDtiuot Godices editi et mss. in usij^naDda hodiema statioDe adsanctum Laurentium /om murum. Iq Kaleod. Hom. tamen simpliciter le- ptuT : Ad eanctum Laurentium martyrem.
^ BenMiclio baec abest ad £d. Vatic. et Gussanvil. Mcacm a Mss. nostris et a God, Pamei.
inhsrere valeamus, te iargiente, coelestibus, Per Ghristum Dominum nostrum.
Ad complendum. — PrsBsta, qusB^umus, omnipo* tens et misericors Deus,utqu8Bore contingimuspuro mente capiamus. Per Dominum nostrum.
d StatioinGod. Pamel. etMss. \n6\e\i\xradsanctum Marcum, ut in Kalend. Rom. Observat. Joan. Fronto saactum Marcum, de quo bic, esse Bom. Pontificem, qui die 7 Oclobris colitur, cujus nomine exstat in urbe antiquus titulus. Admonet Pamelius bac feria fieri solitam denuntiationem primi scrutiDii electo* rum sive catechumenonun, quoa feria 4 seq. celebra* Joatur,
67 |^ANCTi;GR1!G0RII MACm
iSaper populum. -* Cooserva, Domine, familiam A tuam bonis semper operibus eruditam, et sic prflB- sentibus consoiare subsidiis,utad superna perducas dona propitius. Per Dominum nostrum.
• PERIA 111 IN HEBDOMADATBRTIA.
Exaudi nos, omnipotens et misericors Deus, et continentiae salutarispropitiusnobisdona concede. Per.
iSti^^r oblata, Per hflec veDiat, qusesumus Domi- ne, saoramenta (225) nostraeredemptioniseffectus, qui nos et ab humanis retrahatsemper excessibuSf etad salutaria cuncta perducat.PerDominum nos- trum.
PrcBfatio, — Vere dignum et justnmest, aaquum et salutare nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, cBterne Deus :
6S
« FBRIAY INHEBDOICADA TERTIA.
Consede qucesumus, omnipotens Deus.ut qui rotectionis tufiB gratiam quaerimus, liberatia maiis omnibus, secura tibi mente serfiamus, Per.
Super oblata. — Deus, de cujus gratiae rore des- cendit utadmy8teriatua,purgatis sensibus^acceda- mus, prfiBsta, qusBSumus, ut in eorum traditione so- lemniter honoranda competens deferamus obse- quium. Per.
iO Prasfatio, ^ Vere dignum et justum est, 8Bquum et salutare,nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus : et tuam immensam clementiam supplici voto deposcere, ut nosfamulos tuos, etjejunii macerap» tione castigatos,etcaBteris bonorum operum exbibi- tionibus eruditos, in mandatis tuis facias perseve-
qui peccantiumnon vis animasperire, scd culpas; ^ wre sinceros,et adpaschaiafestapervenireilloesos:
et peccantes non semper continuo judicas, sed ad poBnitentiam provocatos exspectas.Averte, qusBsu- mus, 49 A nohis quam moremur iram, et quam optamus super nos effunde clemenliam, ut, sacro purificati jejunio, electorum tuorum ascisci merea- mur coUegio. PerChristum Dominum nostrum.
Ad complendum. — Sacris,Domine, mjsteriis ex- piati, et veniam consequamur et gratiam. Per.
Super populum* — Concede, misericors Deus ut, devotus tibi populus semper existat, et de tua cle- mentia, qnod ei prosit, indesinenter obtineat.Per.
^ PERIA IV aN HEBDOMADA TERTIA.
PrfiBsta nobis, qufiBsumus,Domine,ut salutaribus jejuniis eruditi, a noxiis quoque vitiis abstinentes propitiationem tuam facilius impetremus. Per.
Super Oblata. — Suscipe,qu8esumus,Domine,preB- ces populi tui cum obiationibus hostiarum,et tua mjsteria ceiebrantes ab omnibusnos defendeperi- cuIis.Per.
Prsefatio. — Vere dignum et justum est, aBquum et saiutare,nos tibi semper et ubique gratias ageret Domine sancte, Pater omnipotens, aBterne Deus : tnamque misericordiam suppiiciter exorare,utjeju- niorum nostrorum sacrosancta mjsteria tu» sint pietati semper accepta ; concedasque ut quorum, corpora abstinenti» observalione macerantur men- tesquoque virtulibusetcoBlestibus instutis exornen- tur Per Christum Dominum nostrum.
Ad eomptendum. — Sanctificet nos, Domine,qua pasti sumus, mensa C0Ble8tis,eta cunctis erroribus
sicque prsBsentibus subsidiisconsolemur.quatenus ad flBterna gaudia perUngere mereamur. Per Chri- stum Dominum*
kdcomplendum. -— Sacramenti tui, Domine, ve- neranda perceptio. et mystico nos mundet efTectu, et perpetua virtute defendat. Per Dominum.
Super poputum.-- Conserva,quflBsumus,Domine, populum tuum,et gratiffitusBineodonamultiplica, ut ab omnibus liber offensis, et temporaiibus non destituatur auxiiiis,et sempiternis gaudeat institu- tis. Per Dominum nostrum.
<1 PIRlAVliN HEBDOMAOA.
Jejunia nostra, quaesumus, Domine, beoigno fa- vore prosequere, ut sicut ab aiimentis in corpore, ita a vitiis jejunemus in mente. Per.
Super oblata. — Respice, Domine, propitius ad munera qu» sacramus, ut et tibi sint grata,etnobis salutaria semper existant* Per.
Prasfatio. — Vere dignum et justum estiSBquum et saiutare nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, aBterne Deus, qui adinsinuandum humilitatissuflB mysterium,fa- tigatus resedit ad puteum ; qui a rauhere Samari- tana aqusB sibi petiit porrigi potum^qui in ea crea- verattidei donum. Et ita ejus sitire dignatus est fi- dem,utdum abeaaquam peteret,ineaignemdivim amorisaccenderet Jmploramus itaque tuam immen- sam clementiam utcontemnentes tenebrosam pro- funditatem vitiorum,etreiinquintes noxiarum (227) hjdriam cupiditatum, et te, qui fons vitsB et origo
ezpiatos (2^) supernis promissionibus reddat ac- D bonitatis es,sempersitiamus,etjejuniorumnostro-
ceptos per Dominum.
Super populum. — Defende, Domine, famUiam tuam,et tototibi cordeprostratamab hostiumtuere formidine ; nec bona tua difficulter inveniat, pro
quibus et sanctituietangelicffitibisupplicantpotes- tates. Per Dominum nostrum.
« Additurin Kalend. Rom., in Cod. Pamel., Reg. Suec. et alits Mss. : Ad tanctam Potentianam. E&dem est ac sancta Pudentiana.
^ Slalto indicitur ad sanetum Xistum ; sive, ut le- giturin Cod. Heg. Suec., ad Si$tum, cuiuB tituiimen* tio in synodo Rom., sub Greg. II, an, 72i.
rum observatione tibi placeamus.Per quem Majes- tatem.
Adcomplendum, — Hujusnos, Domine, percepte sacramenti mundet a crimine, et]ad coBlestia rem perducat. Per.
Super populum, — Gaudeat, Domine, qufiBsumus
c Jam 8®pe laudati Codices sive manu exaratl sive editi, habent hic : Ad sanctos Cosmam et Da- mianum.
d Siatio est ad sanctum Laurentium in tit. Lucis sive, ut habet Pamel., cooseatiente Cod. Reg. Suec , inLucinsB.
69
UBER SAGRABtENTORDM.
70
popalus, tua semper benedictioDe confisus, ut et temporalibus t^eneficiis adjuyetur^eterudiaturaeter- nis. PerDominum.
51 * SABBATO IN HBBDOM. TERTIA.
PrsBsta, quesumus, omnipotens Deus, utdignitas oonditionis bumans perimmoderaotiamsauciata, medicinalisparcimoni89 studio reformetur. Per Do- minum.
Sftper obtata.^ Concede, quaesumus, omnipoteos Deus, at bujussacrificiimuQusfragilitatem nostram ab omni malo purgetsemper etmuniat. Per Domi- oum.
PrcBfatio, — Vere dignumet justum e8t»8equiun et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, ABterne Deus : qai jejunii Quadragesimalis ot)servationem in Moyse et Clia dedioasti, ut m Unigenito Pilio tuo» legis et prophetarum nostroqueomnium Domino,exornasti. Tuamigiturimmensam bonitatem supplicesexposci- mos» ut quod ille jugi jejuniorum compieyit conti- nuatione, nos adimplere yaleamusiiliusadjutiiar- gis8i[namiseratiooe,et adimplentesea quee praecepit, dona percipere mereamurquaBpromisit. Perquem.
AdComplendum. — QusBsumus, omnipotensDeusy utinterejusmembranumeremur cujus corpori com- mnnicamus et sanguinl. Per Dominum.
Super pofnilum. — Praeteude, Domine, fidelibus tuis dexteram coelestis auxilii, ut te toto corde per- qoirant, et quae digne postuiant coasequi mereantur. PerDominum oostrum.
1> DOMnilCA IT IN QUINQUAGESIMA.
Conoede,qu«8umus,omnipotens Deus, ut qui ex merito nostrseactionisaffligimur,tu8egrati8e conso- iatione respireoiusy Per Dominum nostrum.
Sfiper oblata. — Suscipe, Domine, sacrificium cu- jos te Toiuisti dignanter immolatione piacari» et praBtta, quaesumnsy ut bujus operatione mundati^ benepiacitum tibi noatrte. mentis ofieramus a£fectum- Ptf Dominum.
Prxfatio.— Vere dignum et justum est, eequum et salutare, nos tibi semper etut>ique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, asterne Deus:et te Greatorem omnium de preeteritis fructibus giori- ficare, et de Tenturis suppiiciterexorare, ut cum de peroeptis non inTenimur ingrati, de percipiendis non judieemar Indigni ; sedexbibitis toties soiemni de- ^ooe jejuniisyoumsubsidiisioorporalibus 52 P^ feetum quoquecapiamuB animarum.Per Gtihstum. DominunL
Benedieiio. — Deus, o quiyosadpreesentium Qua- (ir^simaiium dierum medietatem dignatus est per- <luoere,ipse vos aua miseratione dignetur i>enedicere
* Legilur apud Pamel. et in Kaleod. Rom.: Ad sanc» tom Sutannamy quibus favent Mss.
^ Iq C. Pamel. habes pro statione ad JerusaUm, Asscnliunlur Codd. Reg. Suec. et duo Theod. At in Kaiend, Rom, legitur : /n SuXurio, quod idem signi- fic&re putat Joan. Fronto ac in sessorio ; ipsius uotas id huoc locum coDSule.
* BeQedictio hsc legitur ia Benedictionali ; abest
B
A Amen^bstinentiamvestrampraBteritamacceptet,fu- turamsibi placitamreddat,utsicutabillicitis cibis, ita vos eliam a vitiis omnibus abstinere concedat. Amen. Quo deprsteritis etfuturiscbarismatumfru- gibus ei gratespersoiventes, ad sanctum Pascbaper- venire possitis (228) indemnes. Quod ipse prsBstare dignetur.
Ad Complendum.-- Da nobis, misericors Deus,ut sancta tua, quibus incessanter explemur, sinceris
tractemus,obsequiis,etsempertideiimentesumamus. Per.
5uperpopti/um.~Deusquiindesertiregionemui- titudinem popuiituavirtute satiasti,inbujusquoque seeculi transeuntis excursu victumnobisspiritaiem, ne deficiamus, impende* Qui vivis et regnas.
d FERIA U IN HEBDOMADA QUARTA.
Preesta, quflBsumus,omnipotensDeus, utobserva- tiones sacrasannuadevotione recoientes,etcorpore tibi piaceamus et mente. Per.
Super obLata.'- Obiatum tibi, Domine, sacrifici- cium viviticet nos semper et muniat. Per.
PrxfaHo.— Vere dignum et justum est, aequum et saiutare, nos tibi semperetubique gratias agere, Domine.sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus: et tuam suppiiciter, misericordiam impiorare,utexer- citatio veneranda jejunii saiutaris, nos a peccatorum nostrorum macuiis purgatos reddat,et ad superno* rum.civium societatem perducat, atethic devotorum actuum sumamusaugmentum, et iliic eBternm beati* tudinis percipiamus emoiumentum. Per Cbristum Dominum nostrum.
G Ad Complendum.— Divini satiati muneris iargitate, quflpsumus, Domine Deus noster, utinhujus semper piarticipatione vivamus. Per Dominum nostrum.
Super populum.— Proiiciat, qumsumus, Domine, plebs tibi dioata piflB)devotionisaffectu,utsacrisac- tionibus erudita, quanto Majestati tu» fit gratior, tanto donis potioribus augeatur. Per Dominum.
53 ^ FERIA m IN HBBDOM. IV QUAORAQESlMiB.
SacrflB nobis, Domine,]quflesumus, observationis jejunia, et piflB conversationis augmentum, et tusB propitiationis continuum prflBstent auxilium. Per Do- minum.
Super oblata,^ Purifica nos, misericors Deus, ut EcciesiflB tuflB preces, qufletibigrateesunt.piamune- ra deferentis, fiant expiatis mentilms gratiores.Per. ^ Dominum nostrum.
Prxfatio,-^ Yere dignum et justum est, flequum et salutare, nos tibisemperetubiquegratiasagere. Domine sancte, Pateromnipotens,flBteme Deus^per Mediatorem Dei etbominum, JesumCbristum Do- minum nostrum : qui mediantedie festo iiscendit in
autem a Cod. Theodor. et Ed. Vatic.
^ Magno consensu statio hujus fer. est ad sanctos qualuor Coronatos,
o islius fer. slatio pari consensu ad sanctum Lau» renlium m DamasOt sive ut habet God. Heg. Suec., in Damasum. lu Kalendar. Rom, legitur tanlum : In titulo Damasi, dissimulato sancti Ijaurentii nomine.
71
liANGtl GREOORn HAGNr
n
teinpluin(iocere,quidecoBlode8ceiidit,mundumab A tua protectione ^ionfidimus cunota nobis ad?er-
ignoraQtieBtenebrisliberare-jCujusdescensusgenus .... ^ ,v
bumanumdoctrinasalutariinstruitfmorsaperpetua
morte redemit, ascensioad coBlesliaregnaperducit.
Per quem le, summe Pater, poscimus, ut, ejus insti-
tutiooe edocli, salularis parcimonifle devotionepu-
riHcatiy ad tua perveoiamus^ promissa securi. Per
quem majestatem tuam.
Ad Complendum.— Coelestia dona capientibus, qusesumus, Domine, non ad Ijudicium pervenire patiaris quod Hdelibustuisadremediumprovidisti,
Per.
Super populum.^ « Tucalur, qu»8umus, Do- mine, dextera tua populum tuum deprecantem, et purificatem dignantererudiat, ut consolatione praB- senti ad futura bona proQciat. Per Dominum no- ^ Btrum.
b PERIA lY m HEBDOMADA QCARTA.
Omnipotens sempiterne Deus, qui et justis prfie- mia meritoram, et peccatoribus per jejuniuni veniam pr8Bbes,miserere 6upplicibu8,parce peccantibu8,ut reatus nostri oonfessio indulgeo tiam vajeat percipere delictorum. Per Dominum nostrum.
filia,^ Prffista, quaesumus, omnipotens Deu8,ut quos jejunia votiva castigant, ipsa quoque devotio sancta Iffiliticet, ut, terreois affectibus mitigatis, fa- cilius coelestia capiamus. Per Dominum.
Super oblata.'— Supplices, Domine, te rogamus, ut his sacrificiis peccata nostra mundentur, quia tunc veram 54 nobis tribuis et mentis et corporis sanitatem. Per Dominum nostrum.
Prwfatio.-^ Vere dignum et justum est, aequum et salutare, nos tibi semper et ubiquegratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens, eeterne Deus : qui iiluminationesuflBfidei tenebrasexpulitmundi, et genus humanum, quod primee matris uterus pro- fuderat caecum, IncarnationisBuaB mysterioreddidit illuminatum, fecitque filios adoptionis, qui teneban- tur vincuiis Justae damnationis. Per ipsum te peti- muB, ut tales in ejusinveniamur justisBima exami- natione, quales facti aumus in lavacri salutariB felicissima regeneratione, ul^ejuslncarnationisme- dicamine imbuti, sacrosancti lavacri ablutioneloti, parcimoniaB devotione ornati, ad CBterna gaudia per- veniamus illaesi. Per quem Majestatem.
Ad Compi«ndiim.— Sacramentaqu» sumpsimus.
santia, te adiuTante,superemu8. Per Dominum no- strum.
Super oblata, — EfflciaturhaBc Hostia, Domine, quassumus, solemnibusgrata jejuniis: et,uttibifiat acceptior, purificatts mentibus immoietur PerDo- minum nostrum .
Prxfatio. — Veredignum etjustum est, fiequam et salutare, nos tibisemperetubiquegratiasagere, Domine saucte, Pater omnipotens, ffiterne Dens ;ca* jus bonitas hominem condidit justitia damnavit» misericordia redemit. Te humiliter exoramus ut sio- ut per illicitos appetitus abeata regione decidimns, 810 ad ffiteroam patriam per abstinentiamredeamus. Sicquemodereturtua miserationenostra fragilitas, utettransitoriis subsidiis nostrasustentetur mortali- tas, et per i>onor um operum incrementa beata acqui- ratur immortalitas. Per Gliristum.
A d Complendum . — Sanota tua nos, Donune, qu8B- 8umu8 et vivificando renovent,etrenovandovivifi- cent. Per Dommum nostrum.
fi^Superpopulum. — Populi tui, Deus, institu- tor et rector peccata quibusimpugnatur expeUe,ut semper tibi placitus, et tuo munimine sit securus. Per eumdem Dominum.
PBRIA d VI iN BEBDOIIADA QUARTA.
Dens, qui ineffabilibus mundum renovas sacra- mentis prffista,qu8Bsumus, ut Ecclesia tuaet sternis proficiat institutis, ettemporaiibusnondestituatur auxiliis.Per.
Super oblala. — Munera nos^quaeBumus^Domine» oblata purificent, et tenobisjugiterfaciantesBepla- catum. Per Dominum nostrum.
Prxfatio. — Yeredignum et justum e8t,»quum et saiutare, nos tibi aemperetubiquegratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens. ffiteme Deus, per Ghristum Dominum nostrum. Qui est dies oBter*- nuB, lux indeficiens, claritas sempitema. Qui sic sequaces suos in luce prfficepit ambulare, ut noctis ffiternffiTaieantcaiiginemevadere,etadluci8patriam fehciter pervenire. Qui per humiiitatem asBumptffi humanitatis Laxarum fievit, per Divinitatis poten- tiam vitffi reddidit, genusque humanum (229) qua- drifida peccatorum moleobrutumadvitamreduxit. Per q uem pe tim us j ej unii observatione a peccator um nostrornm nexibus solvi, ffiternffi vitffi felicitati red*
Domine Deu8noster,etspiritahbus nosrepleantah- ^ di, etsanctorum ocetibuB connumerari. Per quem. mentis, et corporalibus tueanturauxihis.PerDomi- num nostrum.
Super populum.-- Pateant aures misericordiffi tuffi, Domine, precibus suppUcantium,et, ut petenti- bus desiderata concedas, f ac eos quffi tibi sunt placi- da postulare. Per.
c FERIA V IN HEBDOMADA QUARTA.
Prffista, quffisumus, omnipotens Deus, ut qui in
t HasC oratio in Cod. Pamelii legitur in officio fe- riae precedenlis cum hoc titulo : Ad vesperos. Abest a Cod. Reg. Suec., ad quem tamen mullum accedit Edit. Pameliana.
b ^tatio assignatur ad sanetum Paulum in onmibus
Ad Complendum.-^HBdc nos, qu8B8umu8,Domine. participatio 8acramenti,etpropriisreatibu8 indeai- nenterexpediat, etab omnibus tucatur adversis. Per.
Super populum. — Da, quffisumuB, omnipotenB Deus, utquiinfirmitatisnostrfficonscude tua virtute confidimus sub tua Bcmper pietate gaudeamus. Per.
hbris nostris qui staiionum meminerunt.
c Indicitur statio ad sanctum Stlvestrumt in lau- datis supra Godd. qui de stationibus agunt.
^ ln iisdem supra iaud. Codd. legitur hic : Ad san' eiumEuselnum^
n
LffiER SACRAMENTORUM.
74
• SABBATO LN HBBDOM. QIIARTA.
A nQster, et quos tuis mysteriis recreastiy perpetuis defende ^ prflBsidiis. Per Domiauai nostrum.
Super populum. — Da, qusesamus, Domine, nobis perserverantem in tua voiuntate famulatum, ut in diebus nostris, 57 etmeritoetnumero populustibi serviens augeatur. Per Domiunm nostrum.
o PERIA U IN BEBODOMADA QUINTA.
Sanctifica, qusBsumns, Domiae, n08trajejunia,et cunctarumnobis propitiusindulgentiamlargire col- parum. Per Dominum nostrum.
Super oblata. — Goncede nobis, Domine Deus noster, ut hoBc Hostia salutaris, et nostrorom fiat purgatio deiictorum, et iu» propitiatio Majtostatis. Per.
Prwfatio. — Vere dignum et justum est, 8Bqaum
Fiat, Domine, quaesumus, pergraliam tuamfru- ctuosusnostrffideTotionis aiTectus, quiatunc nobis proderunt suscepta jej unia, si tuae sint piacita pietati. Per Domiaum aostrum.
Superoblata. — Oblalioaibus, qusBsumus, Domine, placare susceptis, et ad te aostras, etiam rebclies, eompeiie propitius voiuatates . Per Domiaum.
Prctfatio. — Vere diguum et ju8tume8t,8equum, et salutare, aos tibisemperetubiquegratiasagere, Domiae 8aacte,Pateromaipotea$,8etemeDeus :aii- sericordiae 56 d^tor et totius boaitatisauctor, qui jejuoiis, oratiooibuset eleemosjQispeccatorumre- media et virtum omoium tribuis incremeata. Te humiii devotioae precamur, ut qui ad b&BC ageada saloberrimam dedisti doctriaam, ad compieadum ^ etsalutare, nostibisemperet ubique gratiasagere
indefessam tribuas efficaoiam, ut obedienter tua exse- quentes prsecepta^ fehciter tua capiamus promissa. Per Christum Dominum nostrum.
Ad Conplendum. — Tua, nos, qucesumus, Domi- ne, sancta purifilcent, et operatione sua perficiant esse placitos. Per Dominum nostrum.
Super populum. — Deus qui sperantibus in te, misereri potius ehgis quam irasci, da nobisdigne fleremalaqusfecimas, uttuas coasolatioaisgratiam invenire valeamus. Per.
DOMIMCA V in QUADRA6BS1MA. ^ DB PA88IONB DOMIMI.
QusBsumus, omaipoteas Deus, famiham tuam pro- pitios respioe, ut telargieate regatur in corpore,et te serrante eustodiatur in meate. Per Domiaum.
Superoblata. — Uaec muaera, Domiae, quffisu-
Domiae saacte, Pater omaipoteas, «terae Deus : te supphciter exoraates ut sic nostra saactificeatur jejuaia,quocuactorumaobis peocatorum proveniat indulgentia, quatenus, appropinquante Unigeniti Filu tui passione, bonorum operumtibiplacere va- leamus exliibitione. Per quem Majestatem.
Ad Complendum, — Sacramenti tui, queesumus, Domine, participatio salutaris et purificationem no- bis preebeat et medelam. Per Dominum nostrum.
Super populum. — Benedictio, quaesumus, Do* mine, in tuos fideles copiosa descendat, et quam subjectis cordibus expetuntlargiterconsequantur. Per.
FEBIA m^ IN HBBDOMADA QOlIfTA.
Nostra tibi, qusesumus, Domine, sint accepta jeju*
mosy et vincula nostrffi pravitatis absolvant, ettuffi G nia, quae nos etexpiando s gratia tua dignos effi«
nobis misericordiffi dona concihent. Per.
Prcefatio. — Vere dignum et justum est, ffiquum et salutare, nos tibi semper etubiquegratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens, ffiterne Deus ; Majestatem tuam propensiusimploraotes^utquanto magis dies salutiferm festivitatia accedit, tanto de- votius ad ejus digne oelebrandum proficiamus pa* sehale mjBterium. Per Ghristum Dominum nostrum.
^ BenedicHo. — Acceadat in vobis Domiaus vim soi amoris, et per jejuniorum observantiam iafimdat in vobis donum suffi beaedictioais. Amea. Sic ei parcuDooiaB victimasofleratis,utcoatriti eicordiset hnouhati sacriticiopiaceatis. Amen. Quatenus oratio vestra jejunii eleemosjnffi ahs subvecta ad aures vestri conditons ascendat, utvosffiternebeatitudi- Dis hffiredes» et supemorum civium oonsortes effi- ciat. Ameo. Quod ipse prffistare dignetur.
Ad Complendum. — Adesto, nobis^ Domine Deus,
ft In Kalend. Rom. hic legitur : Ad sanctum Lau» rentium ad Mart. licet in God. Pamel. et in nostris Mss. legatur: Ad sanctum Laur. foris murum.Sic quoque legeodum censet Joan. Fronto.
^Siclegilur in ofnnibus Ubris nostris tam editis qo&m maau descriptis, si Kalendarium Rom. exci- pias, in quo, ut ia csteris pro statione legitur. Ad SoHCtum Petrum.
c H»c Beoedictio legitur in Benedictionali.
^ In Ed. Pamel., defende subsidiis, dissentiente God. Reg. Suec^ qui habet prasnditi.
Patrol. LXXVIH,
ciaat, et ad (230) remedia perduoaat eteraa. Per Domiaum.
Super oblata, — Hostias tibi, Domine, deferimus immolaodas : qu»sumus,temporalem coasolatioaem nobis impendant, ut promissacertius nondespere- musffiterna. Per.
Prcefatio.^ Vere dignum etjustum est, sequum et salutare,nos tibi aemperet ubique grastiasagere, Domine sancte, Pateromnipotens, ffiterne Deus:et te devotis mentibus supplicare, ut nos iaterius ex- teriusque restaureset parcimonia salutari apecca- torum sordibus purges.Etquosiliecebrosisdelecta- tionibus non vis impediri, spiritali um yirtutum facias vigore muniri, etsic iurebus transitorusfoveas, ut perpetuis uihaerere concedas. Per Cbristum Domi- num nostrum.
58 -^^ Complendum. ^ Da, quffisumus, omni- potens Deus,ut quaedivina sunt,jugiter exsequen-
« Statio ferisB hujus est ad sanctum Chrysogonum.
i Apud Pamel., assentientibus Mss. Keg. Suec. et Theocfer., statio est ad sanclum Cyriacum. In Ka- lend. Rom. legilur : Ad sanctum Quinacum. Hujus tituli mentio est prssertim in synodo Rom. sub no- stro Gregorio qudB in prius vulgatis est lib. vi, epist. 44,nuncad Registri calcem ; buicenim synodo subscripsit Aventius presbyter sancti Quiriaci.
g Apud Pamel., gratia tuee dig. Faveat oobisMss, ipseque God^. Re^, Sueo,
\
78
SANCTI GREGORn MAGNI
76
tes,doQis mereamurcoelestibusappropinquare.Per A DomiDum nostrum.
Super populum, — Libera, qTaBsumus, Domine, a peccatis et hostibus tibi populum suppiicantem, ut sancta conversatione viventes, nuliis inficiantur ad- versis. Per eumdem Dominum nostrum.
FERIA a IV IN HEBDOMADA QUINTA.
Sanctificatobocjejunio, Deus, tuorumcordafide- lium miseratus illustra, etquibus devotionispraestas affectum,prsebe suppiicantibuspium benignusaudi- tum. Per Dominum.
Super oblata, — Annue^ misoricors Deus^utho- stias placationisetlaudissincerotibideferamus ob- sequio. Per,
Prcefatio, — Veredignutmetjustum est* ®quum etsalutare, nostibisemper etubiquegratias.agere, B Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus : et . te supplici devotione exorare, ut per jejduia, quse sacris institutis exsequimur, a cunctis reatibus emundari mereamur, tuamque percipere valeamus propitiationem, qui preeparamur ad celebrandam Unigeniti Filii tui passionem. Per quem Majesta-
tem.
Ad Complendum, — CopJestis doni benedictione percepta, suppiices te Deus omnipotens, depreca- mur, ut hoc idem nobis et (23 i) sacramenti causa sit et salutis. Per Dominum.
j^lia, — Cxaudi, quffisumus, Domine gemitum populi supplioantis, et qui de meritorum quaJitate diffidimus, non j udicium, sed misericordiam conse- quimereamur. PerDominum. C
b FERIA V IN HEBDOMADA QUINTA.
Tribue nobis^queesumus, indulgentiam peccato- rum, ut instituta jejuoia tibi placitis sensibusopere- mur. Per Dominum.
Super oblata. — Concede nobis, Domine, quaesu- mus, ut celebraturi sancta mysteria, non solum ab- stinentiam corporalem, sed, quodest potius, habea- mus mentium puritatem. Per.
59 Pr(E/a(to. — Vere dignum et justum est, cequum et salu^are, nos libisemper el ubique gra- tias agere, Dominesancte,Pateromnipoten8,aeterne Deus :qui sicnos tribuis solemnetibideferre jeju- nium, ut induigentifle tu» speremus nos percipere Bubsidium ; sicnos instituis ad ceiebrandaPaschalia festa.ulperhflBcacquiramusgaudiasempiterna. Per
Cbristum Dominum.
AdComplendum. — Vegetetnos, Domine, semper ct innovet tuae mensee iibatio,qu6e fragditatem no-
t Apud Pamel. et in Kalend. Rom. statio assigna- iuT ad sanctum Marcellufn, cum quibus convenit pn- mus Theoder. In Cod. Reg. Suec. : Ad sanctum Mar- ceilinum. In secundo Theoder. : Ad sanctam Mar-
b Fro statione legitur in Kalend. Rom. el apud Pa- mel. ; Adsanctum Appollinarem idconrirmant Mss. cHujus fer, slatio, juxla eosdem Godd., est ad
sanclum Stephanum. , . c uu ,
d Apud Pamelium litulus est . ^ooatum vacat, Dominus papa eleemosynam dat, Ad sanctumPetrum. Ad marginem autem h»c habet ; Hunc eis$ verum W-
stram gubernetet protegat, etin portumperpetuae sahitis inducaU Per Dominum nostrum.
Super populum, — Concede, misericors Deus, ut sicut nos tribuis soJemne tibideferre jejunium, sic nobis indulgentiffi tuae praebeas benignus auxihum. Per.
c FERIA VI m HEBDOMADA QUINTA
Cordibus nostris, Domine, benignus infunde, ut, peccata nostracastigatione voluotaria cohibentes, temporaliter potiusmaceremurquam suppliciis de- putemur aeternis. Per.
Super oblata. — Prsesta nobis, misericors Deus, ut digne tuis semper servirealtaribus mereamur,et eorum perpetua participatione salvari. Per Domi- num.
Prasfatio. — Vere dignum et justum est, aequum etsalutare, nos tibisemper etuhiquegratiasagere, Dominesancte, Pateromnipotens, seteme Deus : (232) cujus nos misericordia prsevenit ut bene agamus, subsequitur ne frustra agamus, accendit intentio- nem qua ad bona operaperagenda inardescamus, tribuit efficaeiam qua heec ad perfectumperducere valeamus.Tuam ergo clementiam indefessis vocibus obsecramus, ut nosjejunii vicUmisa peccatismun- datos ad ceiebrandam Unigeniti Pilii tui Domini no- stri passionem facias esse devotos. Per quem itfa- jestatem.
Ad Complendum. — Sumpti sacrificii, Domine, perpetua nos tuitio nonrehnquat,etnoxiasemper a nobis cuncta depeiiat. Per Dominumnostrum.
Buper populum. — Protege, Domine, populum tuum, et in Majestatis tuse patrooinio confidentem perpetua defensione guberna. Per.
00 SABBATUM ^ ANTB RAMOS PALMARUM.
Omnipotens sempiterne Deus, clemeotiam tuam suppiiciter exoramus, ut qui mala nostra semper prae venis miserando,facias tibi placitos, et piis actio- nibus et jejuniis saiubribus expiando. Per.
Super oblata, — Praesta, quffisumus, omnipotens Deus, utjejuniorum piacatus sachficiis, remissionis tuae nos venia prosequaris. Per Dominumnostrum.
Proefatio. — Vere dignum et Justum est, CBquum et saiutare, nostibi semperet ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deua : cujus nos fidesexcitat, spes erigit, charitas jungit. Cujus miseratiogratuita puriticatquosconscienti» reatusaccusat-Te igitur cum interno rugitu depre- camur,ut, carnalis alimoniffirefrenationecastigati,
tulum huju^s dieiy atque ideosequens officium non esse Gregorianum, paiet e.v Ordine Romano, pag. 41. Red- dit autem rationemhujus tituli Alcuinus, quod etsi a poutifice omni tempare eieemosyna detur, specialiun iamen id hodie faciat, quia livangelium pauperum mentionem facil^ cujus bistoria hoc die ante sex dies Paschae conligit. In Cod. Heg. Suec. iegitur : Sab' batum, ad Sanctum Petrum quando eleemosyna datur, Consentit huic lec. secunous Theod. ; prior autem eadem habet ac Pamei. Kd. in Kalend. Rom. vero : Sabbato datur fermentum (n consistorio Lateranensi^
11
UBER SACRAMENTORDM.
U
ad celebrandum paschale mjsterium inveniamDr A idoDei. Per Christum.
Ad Complendwn, — Adesto, Oomine, fidelibus (ois, et quoscoelestibus reficis sacramentis, a terre- ois oooserva periculis. Per Domiaum nostrum.
Supir populum. -^ Plebs tua, DominequsBsumus, beoedictioais sanctse munus accipiat, per quod et Doxia qoaeque declinet, et optata reperiat. Per Do- mioom.
(233) DOBf. IN RAMIS PALMARUM • .
OmoipotenssempiterneDeus, quihumano generi adimitandum humilitatisexemplum Salvatorem no- stnim carnem sumere et crucem subire fecisti, con- eede propitius ut et patientifle ipsius habere docu- meota^et Resurrectionis consortia mereamur. Qui tecum yiyit.
Super oblata, ~ Concede, quaesumus, Domine» ut ocolis tuap Majestatis munus oblatum, et gratiam no- bisdevotionisohtiaeat, eteffectumbeatae pereoDitatis acquirat. Per.
^ Prsefatio. — Vere dignum et justum est> aequum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere, I)ooiioesancte,Pateromnipotens, ffiterne Deus, per Chiistum Domioum nostrum : per quem nobis in- dulgeotialargitur, et paxperonme saeculum prfiedi- catur, traditor cunctis credentibus disciplina, ut laoctificatos nos possit dies venturus excipere. Et ideo cum angelis.
81 Benedictio. — Beoedicat vobis omnipotens DeuSfCuiet jejuniorum maceratione, et prcesentium
Alia. — Reminiscere miserationum toarum, Do- mine, et famulos tuos aBterna protectione sanotifica : pro quibus Jesus Christus Fiiius tuus per suum cruo* rem nobis instituit paschale mysterium. Qui tecum vivit.
Super Oblata. — Hsbc sacrificia nos, omnipoteos Deus, potenti virtute muodatosad suum faciant po* riores venire principium. Per Dominom.
Prafatio. — Vere dignum et justum est, ffiquom et salutare, nos tibisemper etubiquegratiasagere, Domine sancte, Pateromnipotens, eeterne Deus, per Christum Dominum nostrum : cujusooshumanitas colligit, (236) humilitaserigit,traditio absolvit, pce- oa redemit, crux salvificat, saoguis emaouiat, caro sagioat Per quem, te, summe Pater, cum jejuoiorum Q obsequiis obsecramus, utadejuscelebraodampas* siooem purificatis meotibos accedamus. Per quem.
Ad Complendum. — Prsbeaotoobis, Domioe, dl- vioum tua sancta fervorem^ qui eorum pariter et actu dclectemur et fructu.Per Domioum oostrum.
Super populum. — Adjuva oos, Deus salutaris
ooster,etadbeoeficiarecoieoda, quibusnos iostau-
raredigoatus 08,02 tribue veoire gaudeotes. Per Domioum oostrum.
PERU 111 POST d PALMAS.
Omoipoteos sempiteroe Deus, da nobi& ita domi- oicee passioois(237)sacrameotaperagere, utiodul- gentiam percipere mereamur. Per eumdem.
Alia. — Omnipotens sempiterne Deus, qui Christi tui beata passione nos reparas, conserva io oobis
dierum observatiooe placere studetis. Amen. Con- q opera misericordiae luae, ut inhujusceiebritatemy- "--^'^ • ' sterii perpetua devotione vivamus. Per.
Super oblata. — Sacrificia nos, quaesumus, Do- mine, propensius istarestaurent, (238)qu» medici- oalibussunlinstituta jejuniis. Per Dominum oostrum
Prxfatio. — Vere dignum et justum est, aquum et salutare, nos tibi semperetubique gratias agere, Domine sancte, Pateromnipotens, «eterneDeus, per Christum Dominum nostrum : cujus salutiferse pas- sionis, et giorioste Hesurrectionis dies appropin* quare noscuntur, in quibus et antiqui hostis superbia triumphatur, etnostrae redemptionis mjsterium ce"* lebratur. Unde poscimus tuam immensam ciemeo- tiam, ut sicut ioeosoio consistit toUusoostraesaiva- tionis summa, ita per eum tibi sit jejuniorum et actuum nostrorumsempervictima grata. Perlquem
AdComplendum. — Bepieti, Domioe, sacrimune- ris gratia, supplices exoramus, ut quae gustu corporeo duici veDcratione contingimus, dulciora meotibus seotiamus. Per Domioum oostrum.
cedatque vobis utsicutei (234) cum ramis palmarum csterarumve frondium praBseutari studuistis, itacum p&lma victoriae et fructu bonorum operum post obi- tum apparere valeatis. Amen. Quique Unigeniti Fi- lii ejus passiooem purocordecreditis, mentedevota feoerari studetis, ad resurrectionisejusfesta etve- itra remunerationis praemia ipsius fulti munimine ▼eoiatis. Ameo quod ipse praestare dignetur.
Ad Complendum. — Praesta nobis, omnipotens Deos, ut quia vitiis subjacet nostra mortalitas, tua 008 medicioa puridcet, et poteotia tueatur. Per.
Super populum, — Da, misericors Deus, ut quod in tuiPilii passiooemuodusexercuit,salutareoobi8 fideiibas seotiamus. Per.
c FCRU 11 POST PAUIAS.
(235) Da, quaesumus, omnipotens Deus, utqui io D tot adversis ex oostra infirmitate deficimus, inter- cedente UoigeoitiFiiiituipassiooe respiremus. Qui tecum.
* lo Edit. Pamel., cui conseDtiuot Mss. : Ad san- ctnm ioannem in Lateranis. Id Kalend. Rom. taotum iegiuirm Laf^ranM. In Cod. Reg. Suec. Jegitur hsec miiorum Benedictio, quie abest ab £d. Pamel. et alib. Eamdem ezhibet primus Theoder. : Deus^ cu^ i^lUiusprosalute generis humani de ccelo descendit od terra$,et appropinquante hora passimns suas Hiero^ tobfmam in asino venire, eta turbis rex appeltari ac i^udari voluily benedicere dignare hoi palinarum coete- nnum>e frondium ramos, ut omnes qui eos laturi sunt \ta benedictionii tum dono refleantur, quatentM ei m
hoc sxculo hostis antiqui tentamenta superare, et in futuro cum palma victorice et fructu bonorum operum tibi valeant apparere. Pereumdem.
b Aiiam Praefat. habet £dit. Augeli Roccae, seu Yaticana.
c In cod. Reg. Suec. et secundo Tbeoder. statio ad sanctam Praxedem, Idem habei Pamelius. At in Ra- lend. Rom. et io primo Theoder. legitur : Ad sanctos Nereum et Achiileum.
^ CoDseotiuDt Codices omnes in assigDaDda sta^ Uone ad sanctam Prucamn
1
79
SANCTI GREGORn MAGNI
Super populum. — Tua nos misericordia, Deus,et omni subreptione vetustatis expurget, et capaces sanctfle novitatis efficiat. Per Dominum.
FERU « IV.
b ffora tertiapontife^cum clero et ordine suoproce- dit ad allare in ecclesia majore : et (239) dicit Orationes solemnes hoc ordine : (240) Oremus. Et Diaconus : (241) Flectamus gCDua. (242) Postquam oraverint,
(243) dkitf Levate. Et pontifex dat orationem, Deus,aquoet Judasreatus sui poenam etconfessio
nis suflBlatro prsBmiumsumpsit, concede nobis tuse propitiationis effectum, ut sicutin passione sua Jesus Ghristus Dominusnosterdiyersautrisqueintulit sti- pendiameritorum, itanobis, abiato vetustatis errore, resurrectionis suse gratiam largiatur. ^Qui tecum. Post, Amen sequitur, et dicit OraHones solemnes:
(244) tantummodo pro se intermittit. Alii vero sacer- dotesinsuis ecclesiis pro eo dicunt. Rt cum in cseteris fiectant genua, (245) pro Judceis non flectant.
03 OremuSy dilectissiminobis, pro Ecciesia san- cta Dei ; ut eam Deus et Dominus noster pacificare etcustodire digneturtotoorbe terrarum,subjiciens ei principatus et potestates, detquenobisquietamet tranquillam vitam degentibus, giorificare Deum Pa- trem omnipotentem.
Oremns. Didt Diaconus ; Flectamus genua. Post' quam oraverint, dtcit : Le vate.
Omnipotens sempiterne Deus, qui gloriam tuam omnibus inCbristogentibusrevelasti, custodiopera misericordiffi tu8B, ut Ecclesia tua toto orbe diffusa stabili fide in confessione tui nominis perseveret. Per eumdem Dominum nostrum.
Oremusetpro beatissimo papanostro III., utDeus et Dominus noster, qui elegit eum in ordinem epi- scopatus, salvum atque incolumem custodiat Ecclc- siffi susesanctfiBadregendumpopuium sanctumDei.
Oremus, — Omnipotens sempiterne Deus, cujus judicio universa f undantur, respice propitius ad pre- ces nostras, et electum nobis antistitem tua pietate conserva, ut Christiana plebs, quee tali gubernatur auctore, subtantopontifice) credulitatis suae meritis augeatur. Per Dominum oostrum Jesum Christum.
Oremus et pto omnibus episcopis, presbyteris, diaconibus, subdiaconibus,acolythis,exorcistis,le- ctoribus, ostiariis, (246)confesssoribus, (247) virgi- nibus, (248) viduis, et pro omni populo sanctoDei.
Oremus, — Omuipotens sempiterne Deus, cujus spiritu totum corpus Ecclesiae sanctificatur et regitur, exaudi nospro universis ordinibus supplicantes, ut gratisB tu8B munere ab omnibus tibi gradibus fideliter serviatur. Per eumdem Dominum.
Oremus et pro (249) Christianissimo rege nostro ///., ut Deus et Dominus noster subditas illi faciat omnes barbaras nationes, ad nostram perpetuam paoem.
Oremus. — Omnipotens sempiterneDeusin cnjus
« Ubique legitur pro statione ad sanctam Mariam, Rcilicet, Majorem, ut habenl omnes Codd., excepto Kal^d. Roffi.
A manu suntomnium potestatesin omnia jura regno rum, (250)respiceadRomanorumatque Francorum benignus imperium, ut gentes quAB in sua feritate contidunt potentiAB tuse dexteracomprimantur. Per.
Oremus et pro catechumenis nostns, ut et Deus et DominusDosteradaperiataures praecordiorum ipso- rum, januamque misericordiee, ut per lavacrum re- generationis, acceptaremissioneomnium peccatorum et ipsiinveniantur inCbristoJesu Domino nostro.
Oremus. — Omnipotens sempiterne Deus, qui Ec- clesiam tuam novasemperprole fecondas, augefi- dem et intellectum catechumenisnostris, ut, renati fonte baptismatis, adoptionis tusiiliisaggregentur. Per.
Oremus, dilectissimi nobis, Deum Patrem omni- B potentem, ut cunctis mundum purget erroribus, morbos auferat, famem depellat, aperiat carceres, Q4 vincula dissoivat, peregrinantit)us reditum, in. firmantibus sanitatem, navigantibus portum salutis indulgeat.
Oremus. — Omnipotens sempiterne Deus moesto- rumconsolatio,laborantiumfortitudo,perveniantad te preces de quacunque tribulatione clamantium, ut omnes sibi in necessitatibus suis msericordiam tuam gaudeant adfuisse. Per.
Oremus et pro hsereticis atque schismaticis ut Deus ac Dominus nostereruateosaberroribus uni- versis, et ad sanctam matrem Ecclesiam catholicam atque apostoUcam revocare dignetur.
Oremus. — Omnipotens sempiterne Deus, qui sal- p vas omnes, et neminem vis perire, respice ad ani- mas diabolica fraude deceptas, ut, omni heeretica pravitate deposita, errantium corda resipiscant, et ad veritatis tuae redeant unitatem. Per Dominum nostrum.
Oremus et pro perfidis Judseis, utDeus et Domi- nus noster auferat velamen de cordibus eorum, ut et ipsi agnoscant Jesum Ghristum Dominum no- Btrum.
Oremus.^ Omnipotens sempiterne Deus, qui etiam Judaicam perfidiam atuamisericordia non re- pellis, exaudi preces nostras, quaspro iiliuspopuli obcfiBcatione deferimus, ut,agnita veritatis tuae luce, quflB Christus est, a suis tenebris eruantur. Per eum- dem Dominum nostrum.
Oremus et pro paganis, ut Deus omnipotens au- ^ ferat iniquitatem a cordibus eorum, et relictis idolis suis convertantur adDeum vivum et verum, et uni- cum Filium ejus Jesum Christum Deum et Domi* num nostrum, cum quovivitetregnat cum Spiritu sancto Deus. Per omnia saBcuIa ssBcuIorum.
Oremus, — Omnipotenssempiterne Deus, qui non mortem peccatorum, sed vitam semper inquiris, suscipe propitius orationem nostram, et libera eos abidolorum cultura, et aggrega EcclesiaBtuaesancteB ad laudem et gloriam nominis tui. Per.
b Omnes orationes hic assignatae nuilibi leguntur in hac fer. 4, praeterquam in Codd. Angeli Hoco«B| eeu Vatic, apud Qmss. recusa et Menard.
H
LIBER SACRAMENTOItDU»
6%
(251) Qmhus Wpletis osculturaltareet egreditur. \ (259) dalmaticas, iampontifeXt quammne^diaeonit
Postea vero (252) hora octava in^ediuntur ad missam kocordtne: Dicit (^^3)scholaantiphonamadintroi' tmi. Qua finita, dat orationem pontifex,
(254) « Pr»8ta, quaasumus omoipotcas Deus, ut qoi Dostris ezcessibus incessanter affligimiiry per Uaigenltitui passioncm liberemur. Qui. Deinde legitur lectio una, Sequitur Resp, Postea dieatur aUera,
Oratio, — Deus qui pronobis Fiiium tuum orucis patibulum ^ subire voluisti ut mimici a nobis ez- pelleres potestatem, cencede uobis famulis tuis, ut Resurrectionls gratiam comsequamur Per eumden
(255) Sequitur altera lectioetpostea responsorium Oomine, exaudi, cum suisversibus qutnque, Deinde
velomniaom^menta,sedentepontificeinselia8ua;et prxparantur (260) ampulla du3B cum oleo, quarum melior defertur pontifici, ut, (2Qi)acceptobalsamOy et commiscitato cum oleo^ manu sua impleat eam. Illamvero aliam ministriretineant plenam.Et ponti^ fex, lotismanibus procedit cum septem (262)cereosta' tisad Missam. DictaAntiphona adintroitum, dicit, Gloria in excelsis Deo. Quo (Inito, dicit (263) Pax vobis, et dat orationem hanc, Et cxtera omnia s%- cut in alia solemni Missa,
Deus, a quo et Judasreatus8uipoBnam,et oonfes* sionis suffi latro prsBmium sumpsit, eoncede nobis tuflB propitiationis efifectum ut sicut in passionesua Jesus Ghristus Dominus noster diversa utrisquein-
pronuntiatur a diacono, i256)Passio Domini nostri B tulit stipendiameritorumitanobis,ablatQvetu5tati8 JesuGhristi secundum Lucam. Quaperlectaexpletur Missa ordine suo,
G5 Sup^ oblata. — Suscipe, queesumus, Domine, muous oblatum, et dignanteroperareutquodpas- sioDts Filii tui Domini nostrimysteriogerimu8,piis efTectibus consequamur. Per eumdem.
Prwfatio. — Vere dignum et justumest, aequum et salutare nos tibi semperet ubique gratiasagere, DominesaDCte,Pateromnipotens, aeterne Deus,per Christum Dominum nostrum : qui innocensproim- piis voluit pati, et pro sceleratis indebite condem- Dari. Gujus mors delicta nostra detersit, et resur- rectio justificationem nobis exhibuit. Per quem toam pietatem supplices exoramus, ut sicnoshodie
errore, QQ Resurrectionis su6e gratiam largiatur.
Tunc legitur Epistola, et sequitur Respf Oradaleet Tractum ac deindeEvangelium, quoleciOiperagxtur Missa ordtne suo.
Super oblata. — Ipse tibi, qasesumas, Domine, sancte, Pateromnipotens,Deu8, sacrificiun) nostrum reddat acceptum, qui discipulis suisin suicomme* morationemhocfieri (264) hodiernatradifionemons- travit Jesus Ghristns Dominus noster.
Prsefatio. — Vere dignum etjustum est, SBquum et salutare,nos tibi semper etubique gratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens , ffiteme Deus, per GhristumDominumnostrum : queminhacnoctein-
apeccatis emacuies, ut cras venerabilis coen» da- C tersacrasepulasincrepantemmenssibiconsciatra-
pibus saties ; hodie acceptes confessionem nostrorum peccaminum, etcras tribuas spiritaliumincrementa donorum; bodiejejuniorum nostrorum vota susci- pias, et cras nos ad sacratissimaecoenfie convivium iotroducas. Per quem.
Benedictto. — OmnipotcnsDeusquiUnigenitisni passione tribuit vobis humilis exemplum conce- dat vobis per eamdem humilitatem percipere suae benedictionis ioefifabiledonum. Amen. Ipsius Resur- rectionispercipiatis, consortia, cujus patientiaevene- ramini docuoienta. Amen. Quo ab eo sempiternae vits munus percipiatis per cujustemporalemmor- lem, fieternam vos evadere creditis. Amen. Quod
ipsepraestaredignetur. . * rxr. • • ♦•
ArfComp^nde.m.-(257)Urgiresensibusnostris, D *" «a«^»»°«^^ogitarat.0DominumTH5romniapati€
omDipotens Deus, ut per temporalem Filii tuimor- ^^«^ ^ ^ ^»""'" mtersuasepulasmitem IGibumej
tem,quam mysteria veneranda testantur, vitamte
Dobisdedisse perpetuam confidamus. Per eumdem. Superpopulum. — Respice, Domine , queesumus,
super hanc familiam tuam, proqua Dominus noster
JesQs Ghristusnon dubitavitmanibus tradi nocen-
tium, et crucis subire tormentum.Qui tecum vivit.
C PERIA V.
Inde hora (258) tertiaingressisaerarium, induunt
* Hiciocipit offlrium hujus feri» inaliis Codicibus «▼e eieusis sive scriptis.
^ Apud Pamel., ^6ir^ fecisti, Favet nostrae lectioni Codex Reg. Suec.
ditoris ferre non potuit, sed, apostolorum relicto consortiosanguinispretium a Judaeis accepit, ut vitam perderet quam (265) distraxit. Ceenavit igitur hodie proditor mortem suam, et cruentis manibus panem de manu Salvatoris exiturus accepit, utsa- ginatum cibomajor poena constringeret, (^66)quem nec sacrati cibi coUatioa-scelere revocaret.Patitur itaque Dominus noster Jesus Ghristus Filius tuus oum hostenovissimum participareconvivium,aquo senoverat continuo esse tradendum, ut exemplum inuocentise mundo relinquerct, et passionem suam prosaeculiredemptione suppleret. Patitur mitis Deus immitem Judam, et sustinet pius crudelem con vivam qui merito laqueo suo periturus erat quia de Magis-
eo- Agnum intersuasepulasmitem ICibumejus Judas in ore ferebat, etquibus eumtraderet perse- cutores advocabat. Sed Filiustuus Dominus noster, tanquam pia Hostia et immolari se tibi pro nobis patienter permisit, et peccatum quod mundus com- miserat, relaxavit.Quffisumus igitur ut quiprosalute nostra se tradi permisit, ipse nos suae gratiae dono locupletet ; etqui per bucceilam panis suum prodidit traditorem, ipsenos sui panis perceptionefaciatsibi inhffirere ; quique discipulorum pedeseluere digna-
c Hic variant God. in Kalend. Rom. legilur : Ad Lateranensis confkitur chrisma. Apud Pamel.:/4rf«an- ctum Joannem in Lateran. In primo Theod. statio ad sanctum Pstrum.
83
SANCTI GREGORII MAONI
84
tngMthodieipsenosabomnibusdelictiseoiaculct, A sinegnepgfm4„etiD8»culasaBculorum.Amen.Be-
< 1 • M 1 1* ^* * 1 * A «X
et coetui fidelium discipulorum associet. Per quem Majestatem, etc.
Te igiturclementissime Pater, etc.
GommuDicanteset diemsacratissimum celebran- tes, (267) quo Domiuus noster Jesus Christus pro nobis est traditus ; sed et momoriam.
Hanc igitur oblationem serviiutis nostrae, sed et cunct8B familiee tuas, quam tibi offerimus ob diem in (268) quaDominusnosterJesusChristustradidit dis- cipulis suiscorporis etsanguinis sui mysteriacele- branda, quflesumus domine, ut placatus.
Qui pridiequam pro nostra omniumsalutepate- retur, hoc est, tiodie, accepit panem in sanctas ao Tenerabiles manus suas.
nedictio Dei Patris, et Filii,etSpiritussancti,etpax Domici sitsemper vobiscum, etcum spiritu tuo.
Tunc eummunicat solus episcopuSyetdiaconusof' feri eicalicetn, illo tantummododie. Postquam com- municaverit, ponit calicem super alteret detnde ac- ceptam a subdiacono patenam ponitjuxta ealicem de lateresinistro,etstatimcooperitur a duobus diaconi- bus utrumque de sindone m unda,quam pHus prxpara* verant in ora alteris e regione pontificis pest corpo- rale expansam, Et continuo duo acolythi involutas ampullas cum smdone alba sericaMa ut videri pos- sint a mediOytenent in brachio sinistro profectis sin- donibus super scapulam smistramt ita tU pertingant
/fto^x m ir . ..^ . . . . j. .a « scapulam dextram.quatenus possint dependentiare-
{26») Tune offcrtur ponttfiex oleum, et benedmt B aneH.Aqutbu»\iuhhameroitantibmvenil,ubdiaeo-
eum tam ipse,quam omnes presbytertad ungendum infirmum, his verbis :
• Emitte,Domine, Spiritumsanctum tuum Para- clitum de coelis in hanc pinguedinem oIiv8B.Q7 quam de viridi ligno producere dignatus es ad refectionem corporis, ut tua sancta benedictione sit omni hoo unguentum tangenti tutamentum mentis etcorporis, ad evaouandos omi^es dolores, omnesqiie infirmita- tes, omnem SBgritudinem corporis. Undeunxistisa- cerdotes, reges, prophetas et martyres,(270) chrisma tuum perfectum, Domine, a te benedictum in nomine Domini nostri Jesu Ghristi. Per quem haec omnia Domine, semper bonacreas, sanf ctificas, vivif ficas, i^efnedicis etprsestas nobis.Peripsum,etcum ipso.
nus et accipit ampullamcommistam una cum sindo- ne, et dat eam archidiacono, el ille defert pontifici ante sedem: Tunc pontifex stans in sede, et (271) res' piciens adorientem,archidiaconotenenteant ? ipsum ampulam insinistro brachio revoluta sindone, ut supra prcefiximus, et halat iu ipsa ampulla, et tn- trati^li)in consecrationem chtismatis excelsavoce.
Dominus vobiscum. Et cum spiritu tuo. Sursum C8 corda. Habemus ad Dominum Gratias agamus Domino Deo nostro. Dignum et justum est.
Vere dignum et justum est, seqtium et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere Domine sancte, Pater omnipotens,6eterne Deus]: quiinprin- cipio inter ceetera bonitatis et pietatis tuae munera
et in ipso est tibi Deo Patri omnipotenti,in unitate C teram producere fructifera ligna jussiti inter quae
hujus pinguissimi liquoris miuistrse olesenasceren- tur,quarum frustussacro chrismati deserviret.Nam et David prophetico spiritu grati® tuee sacramenta praenoscens vultus nostros inoleoexhilarandos esse cantavit. Et cum mundi crimina diiuvio quondam expiarentur effuso,simiIitudinem futuri muneris co- lumba demonstrans, (273) per olivse ramum pacem terrisredditamnuntiavit.Quodinnovissimistempo- ribus manifestis esteffectibusdeclaratum,cumbap- tismatis aquis omnium criminum commissa delenti- bus, hsBc olei unctio vultus nostros jucundos efficit ac serenos. Inde etiam Moysi famulo tuo mandatum dedisli, ut Aaron fratrem suum prius aqua lotum perinfus«ionemhujusunguenticonstitueretsacerdo-
Spiritus sancti, omnis honor et gloria.
Per omnia saecula sseculorum. Amen.
Oremus, — Preeceptis salutaribus moniti, etdivina institutione formati, audemus dicere:Pater noster, qui es in coehs, sanctificetur nomen tuum. etc
Sed libera nos a malo.
Liberano8,qu8esumus,Domine,abomnibusmali8, prseteritis, praesentibusetfuturis ; et intercedente beata et gloriosa sempervirgine Dei GenitriceMaria, et beatis apostolis tuis, Petro et Paulo, atqueAndrea, et omnibus sanctis, da propitius pacem in diebus nostris, ut, ope misericordiae tuae adjuti, et a pecca- to simus semper liberi et ab omniperturbationese- curi.Per Dominum nostmm.
Benedictio, — Benedicat yos Deus qui per Unige- D tem. Accessit ad hoc amplior honor,cum Filius tuus
niti Filiisui passionem vetusPaschain novum voluit converti ; concedatque yobis ut, expurgato veteris fermenti contagio, novain vobis perseveret consper- sio. Amen. Et quia ad celebrandam Rederoptoris Goenam mentedevotacanvenistisaeternarumdapum yobiscum epulas reportetis. Amen. Tpsius quoque
opitulanteclementiamundemini asordibus peccato- rum, qui, ad insinuandum humilitatis exemplum, pedes voluitlavare discipulorum. Amen. Quodipse prtestare dignetur, cujus regnum et imperium
• In Ed. Pamel. hic priemittitur : Benedictio otei, Verum addendum ex God. Reg. Suec, ad infirmum, In eadem Benedictione, emitte, etc, ; deest apud Pa-
Jesus Christus DominusnosterlavariseaJoanne un- disJordanicis exegisset, ut, Spirilusanctoincolum- bsesimilitudinem desupermisso.Unigenitum tuum,iQ quo tibi optime complacuisset,testimonio subsequen- tis vocisostenderes, et hocilludesse manifestissime comprobares, quod enm oleo laetitisB prae consorti- bus suisungendum Davidprophetacecinisset.Teigi- tur depreramur, Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus,per eumdem Jesum Ghristum Filium tuum Dominumnostrum,uthuju8 creaturse pingue-
meWum, per quem hwcomnia, Domine, etc, quae in God. Reg. Suec. habentur.
18
LIBER SACRAMENTORDM.
8«
din6DsanotiflearefuabenedictionedigDeris,etsaDcti A Spiritos ei admiscere virtutem, cooperantepotentia Ghristi tui, a cujus sancto nomine chrisma nomen accepit; (-274)unde unzisti sacerdotes, (275) reges, (276) prophetas et (277) martjres, ut spiritalis ia- yaeri baptismo renovandiscreaturam chrismatis in sacramentumperfectsBsalutis vitaeque confirmes^ut tanctificatlone unctionis infusa, corruptioneprimee Dativitatis al>sorpta,sanctum uni uscuj usque templum acceptabilisvitaB, innocens odore redolescat; utse- coodum consf itutionis tuee sacramentum regio et sa- cerdotali propbeticoque honoreperfusi, vestimento iDCorrupti muneris induantur; utsit his quirenati foeriot ex aqua et Spiritu sancto chrisma salutis, eosque aeternae vitfleparticipes, etcoelestis gloriaefa- eiasesse consortes. Per eumdem Dominum K B
(278) Qua expUta, benedicit ampullam ordine quo mpra declaratum est ; similiter halat in ipsa, sed taeite ipsam benedicit.
Dominns vobiscum. Et cum spiritu tuo.
Oremus. — Deus iucrementorum et (279) profec- tunm spiritalium, quivirtutesancti Spiritustui im- becillarum mentium rudimenta confirmas,te oramus^ DomiDe, ut venturis ad beatae regeoerationislava- cram tribuas perunctionem istiuscreatureB purga- tionem mentis et corporis,ut,si quee illis adversan- tiQmspiritaummaculse inhaeserunt.ad tactumsanc etificati olei hujus abscedant. NuIIus spiritalibus oeqoitiis locus,nulla (280) refugisvirtutibussitC9 &culta8, nulla insidiantibus malis latendi licentia relioquatur ; sed venientibus ad fidem servis tuis, G et sancti Spiritas tui operatione mundandis^sit uno- tioDishujuspreBparatio utilis ad salutem, qtiam etiam coelestis regonerationis nativitate in sacra- meotosunt baptismatis adepturi.Per Dominum nos- trom Jesum Christum Filiumtuum,quiventurusest jodicare vivos "et mortuos et sfleculum per ignem.
Ampulla autem quae cum chrismate est,statim ut benedicta /uerii cooperitur uta nemine videatur\sed tenenteeamacolytho,omneseamperordinemsalutent; ffoc expleto, ablutis manibus, pontifex vadit ante aliare^et (281) communicat omnis populus in ordiue $uOf et (282) servant de ipso sacrificioin crastinum, wide communicent,
Ad Complendum. — Refecti vitalibus alimentis, qu«esumus,Domine,Deus noster, ut quod tempore d oostrae mortalitatlsexsequimur immortalitatis tuse muoere consequamur.Per Dominum nostrum >>•
(283) FBRIA C VI.
(284) iiora tertia conveniuntomnes presbyteri tam etnlolif quam de suburbanis, et omnis elerus cum poputoim ecclesia statutaintra Urbem.nontamenin
* Post banc Benedictionem sequitur anud Pamel. exofcismus oiei : Deus qui virtute sancti Spiritus, etc.
^ Id Ed. Vatic. seu Angeli Roccae sequitur : Item (ntio ad reconciliandum posnitentem, cum ouatuo. aliis Orat. ineamd»^m rem. His subduntur,a(i Missam, fftper oblcUa, et ad complendum, tres Oratioues.
^ApodPamel. pro statione taatuin iegitur tn /«-
mc^jori ecclesia, etexspectant ponti/lcem,velquif>ic$m illius tenuerit.Qui dum veniens de sacrario,processe' rit ante altare, ad orandum ordine quo in (285) Saera» mentariocontinetur ; moxut surrexerit,cum siler^io (296) ascendit adsedem.Quo sedente statim subdiaconus ascendit ad legendum. Eipost hceccantatur cnnticum Domine, audivi ; deinde sequitur altera lectio post quam sequiturTractus Deuslaudem meam.Ouo/Sm^o^ legitur PassioDomininostri Jesu Christi secundum Joannem. Hac expleta,venit pontifex ante altare,et dicit: Oremus, dilectissiminobis» pro Ecclesia san* y cta, Dei, etc.^iSl) Sicut in d quartaferia habenfur. Quasut finierit,statim duodiaconinudant altaresin- done,qu(B prius fuerat sub Evangelio posita, et ista omnia tacite,et exeunt foras ; presbyteri vero eccle- siarum, sivedeurbe, sive, de suburbanis,vadunt per ecclesias suas, ut hoc ordine cuncta ad vesperum faciant.Boe tantum mutantes.utubtpontifexmeminit Apostolicum, ipsi nominent episcopumsuum.Ad Ve- sperumverotam in ecelesuiinquapontifexdicitOra- t%ones,quam in cceterispresbyterorum,post Orationes prxparatur eruxante altare, interpositospatiointer ipsam etaltare,sustentata hinc indeaduobus aeolythis Posito ante eam in (288) oratofio^venit pontijex, (289) adoratam deosculatur crucem. Deinde episcopi^pre- sbyteri,diaconietcceteriperordinem,deindepopulus; pontifex vero redit m sedem usque dum omnes salutent; presbyteri vero duo prioresymox ut salutaverint,in^ trantin sacrarium,vel ubi positum fuerit 7 0 corpus Domini,quodpridieremansit,ponentes illud inpatena; et subdiaconus tenent anteipsoscalicem cum vinonon consecratOf et alter patenam cum corpore Domini. Quibus tenentibus,accipit unuspresbyter patenam, et (290) altercalicem,etdeferuntsuper altare nudatum Pontifex vero sedet dun* persalutet populus crucem nam salutante pontifice, vel populo crucem, (281) canitur semper Antiphona Ecce lignum crucis. Uicit (i9^) ValamuscxYW.Qua salutata,etrepositain loco suo, descendit pontifex ante altare, et dicit :
Oremus. — Praeceptis salutaribus moniti,et divlna institutioneformati,audemusdicere:Paternosterqui es in coeiis, sanctificetur nomen tuum ; Adveniat regnum tuum ;Fiat voluntas tua sicut in coelo et iu terra ; Panem nostrum quotidianum danobishodie; Et dimitte nohisdebita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; Ette nos inducas in tentationem Resp. Sed libera nos a malo.
Liberanos,qnsesumus,Domine, ab omnibus malis praeteritis, prsesentibus et ftituris, et intercedente beata et gloria semper virgine Dei Genetrice Maria, et beatis apostolistuis Petro et Paulo atque Andrea, et omnibu8saDctis,dapropitiuspacemin diebusno- 8tris,ut, ope misericordiastuaBadjuti, et a peccato
rusalem. In Kalend. Rom. : /n Suxxurio, quod est in basilica Jerusalem.
<J In Oratione pro imperatore et imperio, quae ha- beturin aliarum serie quarta, Ms. Reg. Suec. habet: Respire ad Christianum benignus imp. ; primus Theo- der. : Ad Christianiss. Pameiius, cui favet secuDdus Theod. : Ad Romanum.
87
SANCTI GREGOMI MAGNI
8B
simns seinperliberietabomniperturbationesecuri. A PerDominumnostrum Jesum ChristumFiliumtuum, qui tecum vivit et regnat Deus in unitate Spirilus sancti, Pep omnia ssecula ssculorum. Amen.
Cum dixerint Amen, sumit de (293) sancta.ponit in calicem (294) nihil dicens. Et (295) communicant omnes cum silentio, et (296) expleta sunt universa,
A feria 5, vetpere, (297) nuda sint aliatna usque mane Sabbati *.
(298) 8ABBAT0 8ANCT0.
Hora (299) octava veniuni omnes tam elerus, quam populusin ecelesiam^et ingrediuntur clerici in sacra- rium, et induunt sevestimentis,sicutmos est, et tunc iliuminanturduo cerei,quostenent rftto(300) notarii, unus in dextro comu altaris, et alter in sinistro, et ascendit lector in (3(M) ambonem pronuntians: ^
Lectio libri Genesis :InPrincipio.Simt7t/er et illas lertionesomnes.Ante In Principio, non dicitOratuh nem. Prima lectione finita, dicit hanc Orationem :
Deus,c[ui mirabiIitercreastihominem,et mirabi- liu8redemi8ti,danobiscontra oblectamenta peccati mentis ratione persistere, ut mereamnr ad gandia flBtema pervenire.'Per Dominum nostrum.
Lect$o libri Genesis : Tentavit Deus Abraham.
Deus, qui in Abrah» famuh tui opere humano generiobedientiffiexemplapraBbuisti^concedenobis, et nostrffivo luntatis pravitatem frangere,et tuorum praeceptorum rectitudinem in omnibus adimplere. Per.
7 1 Lectio Libri Exodi : Dixit Dominus ad Moysen et Aaron. C
Deu8,qui peccati veterishaereditariam mortem.in qua posteritatisgenusomne successerat, Christi tui Domini nostri passione solvisti, da ut conformes ^ eidem facti, sicut imaginem terreni,natur6enecessi- fate,portavimus,itaimaginem coeIestis,grati8e san- ctificatione portemus Christi Domini nostri. Qui tecum vivit.
LectioLibri Exodi\¥ht\Mm est in vigilia ma- tutina.
Canticum: Gantemus.
Deus oujusantiqua miracula inpraesenliquoque 8fficulo coruscare sentimus, praesta, quffisuraus, ut stcut priorempopulum ab iEg7ptiishberasti,hocad salutem gentium per aquas baptismatis opereris. Per. D
Lectio (302) Isaiw prophetm : Hsec hsereditas.
Deus, qui Ecclesiam tuam semper gentium voca- lione multiplicas, concede propitius^ut quos aqua baptimatis abluis, continua protectione tuearis. Per.
Lectio IsaicB Prophetx : Apprehendent septem mu- lieres.
Canticum : Gantemus.
Deu8,qui nos ad celebrandum paschale sacramen-
• In fine ofBcii huius feriae apud Pamelium sequi- tur : Ordo ad facienaum catechumenum,' qu\ non repe- ritur in Cod. Reg. Suec. magnasaltem ex parte.
^ Statioms hac die nuila nt mentio, nisi m Kaiend.
tum utriusqueTestamentipaginisinstruiSjda nobis intelligf»re misericordiam tuam, ut ex perceptione preesenlium firma sit exspectatio futurorum.Per.
Lectio Jonae Prophetae : Factum est Verbum Do- mini.
Deus. qui divitias misericordise tuae in hac prae- cipuenoctelargiris,propitare universoordini sacer- dotalis officii, etomnes gradus famulatus nostri per- fecta delictorum remissione sanctifica,ut ministra- turos regeneratrici gratiffi tu» nulli esse^obnoxio» patiaris offensffi. Per.
c Lectio Isaix Prophetx : Haec dicit Dominus in die ^lla radix Jesse.
Concedd,quffi8umu8,omnipoten8Deu8,utquifesta
paschaliaagimu8,coelestibus desideriis accensi,fon- tem vitse sitiamus.iPer. Tract. Sicut cervus desiderat ad fontes.
Alia OratiOy in eodem psalmo, — Omnipotenssem- piterne Deus.respice propitius ad devotionem populi renascentis, qui, sicut cervus, aquarum tuarum expetit fontem, et concede propitius, ut fidei ipsius sitis, baptismatis mysterio, animam corpusque san- ctificet. Per Domtnum nostrum.
Expl€tislectumibus,statim(Z03) venit,unus mini" $trorum tenens ampullas in manibus suis,stat in dextro comu aUaris,qui prcecedat pontificem ad fontes. Tunc deindeschola descendit adfontesad litaniam faeiendum, exspectanies parati pontificem. Secundusvero scholw tenet vosaureum in manusuasinistrasuperplanetam, undepontifex mittat chrisma in fontem,etjussifaciunt (304) litaniam septenam: eicum jampropefinemejus fuerint, tunc procedii pontifex cum omni decore,su* stentatus a duobus diaconibus : Et illa (305) duo cereostata,qu(B antea fuerant illuminata, semper ante ipsum procedunt usquedum omnia finierit. Quimox, ut venerit anle fontes, (306)- stans benedicit fontes, dicens ea voce, qua alias orationes. Et prima oratioa Dominus vobiscum 72 ineipit, et finitur. Per omnia sfficula sfficulorum, sicut alia Oratio ad Missam.
Domiuus vobiscum. Resp. Et cum spiritu luo.
Oremus. — Omnipotens sempiterne Deus, adesto roagnaepietatis tuffi,mysteriiSyadesto sacramentis, et adcreandos novos popuIos,quos tibifonsbaptismatis parturit, spiritum adoptionis emitte ul quod nostrae hurailitatis gerendum est ministerio,tu8evirtutisim- pleatur effectu. Per Dominum.
Consecratio fontis canitur sicut praefatio,usque, Et Spirilu sancti : et non incipita Veredignum.D^ikie dicitur decantando.
Deus.quiinvisibili potentiasacramentorum tuorum mirabiiiter operaris effectum,etlicetnos tantis my- steriis exsequendis simusindigni, tu tamen, grati» tuw dona non deserens,etiam ad nostras preces aures tuaepietatisiDclinas.Deus, (307)cujusSpiritus8uper aquas inter ipsa mundiprimordia ferebatur,utjam
Rom., ubi legitur : Sabbato sancto, ad Lateranis.
c Hffic lectio cum Oratione sequeoti omittitur in Ed. Vatic.
sr
LI6KR SAGRXHBNTOiaJM.
9»
toBe Wrtutam sanctifloationh aqaaramDatara(308) eoDciperet. Deus, qui, (309)noceatis muadi cHmtna per aqoas abluens, regenerationis speciem in ipsa dilufii effusione signasti, ut unius ejusdemque de- meDtimysterio,etfioises8et vitiisetorigo virtutibus, respice,Domiae, ia faciem Ecclesise tuffi, et multi- plica in ea regenerationes tuas, qni gratifietufle af- fluentis impetnlsetificascivitatem tuam, fontemque baptismatis aperis, toto orbe terrarum (3t 0) gentibos innoTandis, uttnaB MajestatisimperiosumatUnige- niti tni gratiam de Spiritu Sancto.
f Bie cum manu sua dmdit aquam m (3ii) m<h dwn crueU.
Qni hancaquamregenerandis hominibus pr»pa« ratam aroana sui luminis admistione fecundet, ut, saDctificatione concepta, ab immaculatodivini fontis uteroin novamrenatacreaturamprogenies coelestia emergat. Et quos aut sexusincorpore,autffitasdis- cernit in teDDpore,omnesin unampariatgratiamater iafantiam. Procul ergo hinc, jubente te Domine» omnis spiritus immundus abscedat, procultotane- quitia diabolicsB fraudis absistat. Nihil hic loci ha* beatcontrariflB virtutis admistio,non insidiando cir- camvolet,nonlatendo(3t2) subripiat,noo inficieado comimpat.Sitheec sanctaetinnocens creaturahbera abomni Impugnatoris incursu, et totius nequitiffi purgata discessu ; sit fonsvivus^ aqua regenerans, unda purificans ; ut omnes hoc lavacro saiutifero diloendi, operante in eis Spiritu sancto, perfectaa purgationis indulgentiam consequantur.
Unfde benedico te creatura aquf ae, per Deum Tivuf m, per Deum sanctum qui le (313) in mundi creatione principio Verbo separavit ab arida,cuju9 (314) Spiritus super te ferebatur, qui (315) te de paradiso maaare et iu quatuor flumiDibus totam ter- ram rigarepraecepit; (316) qui te io deserto amaram suayitate iadlta. fecit esse potabilem,et sitienti po- pulo de petra produxit. Befnedicto teet per Jesum ChnstumfiliumejusuDicumDominumnostrum,qui te in Cena Galila^,signo admirabili, sua potentia, coDvertit invinum quipedibussuperte ambulavit, et a Joanne in Jordane iu te baptizatus est. Qui te UDa cum sanguine suo de latere produxit, et disci- puUs suis jussit ut credentes baptizarentur in te di- ceus : Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos, in nomine f Patris, et Filii f et Spiritus sancti.
73 Bicmutat vocem quasi lecitonem legens :
Haec nobis prsecepta servantibue lu, Deusomnipo- tens, clemens adesto,tubenignus aspira,tuhassim- plicesaquas tuo ore benedicito, ut prceter naturaleni emundalionem,quam lavaadis possuotadhiberecor- ponbus, sintetiampurificandis mentibus efiBcaces.
(317) Bt mittunturprcedictiduocereiintusinbap' titterio.Hic {3iS) sufflat tribus vicibus in aqua.
Descendat, Domine, in hanc plenitudinem fontis Virtus Spiriins tui, totamque hujus aquse substan- tiam, regenerandi fecundet efleclu. Hic omnium peccatorum maculae deleantur,hic aaturaad imagi- item toam condita, et ad hoaorem sui reformata
A pnncipii, vetustatiscunctissqualoribasemnndetar, utomnishomohoc sacramentum regenerationis in- gressus in verae innocentiee no vam in fantiam renasca- tur. Per Dominum nostrum Jesum Ghristum Filium taum, qui venturus est judicare vivos et mortuos,et sflBCulum per ignem.
Indeaccipiens vas aureum cum chrismate,{S\9)fundit chrisma in fonte^ in (320) modum crucis.et expandit aquam cum manu sua, Tunc baptizantur infantes,pri' mum masculi, deinde femina^Et tenente eo infantem, aquosuscipiendus estyinterrogat pontifexjvelsacerdos ita : Quis (321)vocaris ? Resp, III. Iteminterrogat sa- cerdos /(322) Gredis in Denm patrem omnipotentem* creatorem coeli et terrce? Resp, Credo. Inierrogat ' Et in Jesum Ghrislum Filium ejus unicum Domi-
g num, nostrum, natum et passum? Resp, Gredo. /n- terrogat : Gredis et in Spiritum sanctum, sanctam EcclesiamGatholicam, sanctorum communionem,re- . missionempeccatorum,carnisre8urrectionem,vitam 8Btemam? Besp, Credo. Interrogat : Vis baptizari ? Resp. Yolo : Ei dicit, Et (3^) ego baptizo te inno* mine Patris, et Filii, et Spiritus sancti.
Ut autem surrexerit a fonietilie quieum suscipit, offert eum uni presbyiero,i^%k) qui faciat signum cru- cis de ehrismate cum police, in vertice ejus dicens, (325) Deus omnipotens,Pater Domini nostri Jesu Ghristi, qui te regeneravit ex aqua et Spiritu san- cto,quiquededit tibiremissionem omnium peccato- . rum, ipse te liniat chrismate salutis in vitam aeter- nam. Resp, Amen.
Et baptizaniur, et sunt parati.qui eos susoepturi sunt,{32^)cum linieisin manibus eorumyet accipiunt ipsos apresbyterisquieos baptizant.Pontifex verore- dit in sacrarium exspectans, (327) ui cum vestiti fue- - rint infantes, confirmeteos. Qui (328) etiam non pro- hibenturlactarianiesacramcommunionem,8inecesse fuerit. Induti vero ordinanturperordinemsicuiscnpti sunt. Et infantes quidemin brachiis dextris tenentur (329) majores vero pedem ponunt super pedem (330) patrinisui, Deindescholajussafacii litaniamquinam ad fonteSf pontifex vero veniens adinfantes.ienente archidiacono chrisma, involutis scapulis,et brachiis expanno lineo, et (331) levata manu suasuper capita omnium dicii :
(332) Omnipotens sempiterue Deus, qui regene- rare dignatus es hos famulos ex aqua et Spiritu
D 8anct6,quique dedistieisremissionemomnium pec- catorum, emitte in eos septiformem Spiritu tuum sanotum paraclitum decoeiis,SpiritumsapientisB,et intelleotus, Spiritumconsiliiet fortitudinis,Spiritum scienti» et pietatis ; adimpleeos 74 Spiritu timoris tui^ etconsignaeossignocrucisin vitam propitiatus flBtemam. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnal Deus in uni- tate ejusdem Spiritus sancti. Per.
Eiinterrogantibus diaconibus nomina singulorum (333) pontileXftincto poUice inchrismate,facit {3^) crucem infronteunius,similiterperomnes singillatim, Quibus expietisjussiincipiuntin ecclesia litaniam ter*
C
»1
SANCTI ORBGORn MAGNI
M
nam.DtctimdixeriatAgnAtisDeimagisterscholsdicit: A tari certetiSyetYasoulamentiumTestraramezemplo
kcGendite:Etillumina$urecclesiaMpro€editp(mtirex de sacrario cum duobiu eereostatis.sicut superius, et siantf sicut antea, a dexterisetasinistrisaUarisXita- niaexplela,dicitpontifex:(S3!S) Gloriainexcelsis Deo: Quo finito, dicit : Pax vobiscum. Rtsp. Et (336) cum spiritu tuo. Et dat Orationem : Deu8,(337)qui hanc sacratissimam noctem gloriadomiDicffi Resurrectionis illustras, conserra in noTa familiie tuffi progenie ado- ptionis spiritum, quem dedisti, ut corpore et mente renovati, puram tibi exhibeant servitutem. Per eumdem Dominum nostrum JesumChristum Filium tuum, quitecnm vivitetregnatDeusinunitateejus- dem Spiritus sancti. Per.
Deinde legitur Aposiolus, et canitur Alleluia.
presentium luminum illustretis, et cum bonorum
operum lampadibus adejussponsithalamumcujus
Resurrectionem celebratis, cum prudentibus virgi-
nibus intrare possitis. Amen. Quod ipse praestare
dignetur, cujus regnum, Arf Comp&nrfwm.— Praesta, quflBsumus.omnipotens
Deus, ut, divino munere satiati, et sacris mysteriis
innovemur et moribus. Per.
(340) llf • DIB SANCTO PASCOS.
Deus, qui hodiema die per Uoigenitum tuum oeternitatis nobis aditum, devicta morte, reseratti, vota nostra, quaB praeveniendo aspira8,etiam adju- vando prosequere. Per eumdem.
Super oblata.^ Suscipe,Domine,quaBSumus,pre-
Quod primus pontifex inchoat. GoDfitemini Domino B cespopuHtui cum oblationibus Hostiarum,utpascha-
Tract. Laudate Dominum, omnes gentes. Sequiiur Evangelitm.i^) Non cantent Offertorium,(^) ne- que Agnus Dei, neque Communionem*
Super oblata, Suscipe,qu8esumus,Domine,et plebis tuae et tuorum Hostias renatorum,ut etconfessione tui nominis, et baptismate renovati sempitemam beatitudinem consequantur. Per.
Pra?/a/to.— Veredignum et justum est,»quum et salutare, nos tibi semper et ubique gratias agere.Do- mine sancte,Pater omnipotens, seterne Deus:teom- ni quidem temporc, sed in hac potissimum nocte gloriosius collaudare et pr»dicare,perGhristum Do- minum nostrum : qui inferorum claustra disrumpens, victoriflB suae clara vexilla suscepit, et triumphato
libus initiata mysteriis, ad aeternitatis nobis mede- lam, te operante, proficiant. Per.
Prmfatio.— Veredignum et justum est,»quum,et salutare, nostibisemperetubiquegratias agere,Do- mine sancte, Pater omnipotens, aBterneDeus : Te- quidemomni tempore, sedin hac potissimum die gloriosius praedicare, cum Pascha nostrum immo- latus est Christus. Ipse enim verus est Agnus, qui abstulit peccata mundi. (344) Qui mortem nostram moriendo destmxit, et vitam resurgendo repara- vit. Et ideo cum angelis.
Gommunicantes, et diem sacratissimum celebran-
tes, etc. Hanc igitur oblationem servitutis nostrae. Sed et
diabolo, victor a mortuis resurrexit. Et ideo cum G cunctae, etc.
Angelis.
Te igitur, clementissime Pater, etc.
Communicantes, et^noctem sacratissimam cele- braotes Resurrectionis Domini nostri Jesu Ghristi secundum camem. Sed et memoriam venerantes, in primis gloriosae semper virginis Maris, Genitri- cis ejusdem Dei et Domini nostri Jesu Christi.
Hanc igitur oblationem servitutis nostrae, sed et cunctae familiaB tusB, quam tibi offerimus, pro his quoque quos regenerare dignatus es ex aqua et Spiritu sancto, tribuens eis remissionem omnium peccatorum, quaBsumus, Domine, ut placatus ac- cipias.
Benedictio.— Deus, qui EcclesiaB suaB intemera-
b Befiedictio.— Benedicat vos omnipotens DeuB, hodierna interveniente paschali solemnitate, etab omnimiseratus digneturdefendere pravitate. Amen. Et qui ad aBtemam vitam in Unigeniti sui resurrec- tione vos reparat, inipsius adventu immortalitatis vos gaudiis vestiat. Amen. Etqui. expletisjejunio- rum sive passionisDominicae diebus.paschaJisfesti gaudia celebratis, adea festa,quaB non suntannua, sed continua, ipso opitulante exsultantibus animi« veniatis. Amen. Quod ipse praestare.
Ad Complendum.-- Spiritum nobis, Domine, tu» charitatis infunde; ut quos sacramentis paschalibus satiasti, tua facias pietate concordes. Per.
c Ad Ve*pero«.— Concede,quaBsumus,omnipoten8
to utero novos populos producens, eam virginitate D Deus, ut qui Resurrectionis Dominics solemnia co-
manente nova semper prole foBCundat,fidei, spei et charitatis vos munere repleat, etsuasin vos benedic- tionis dona infandat.Amen. Etqui hancsacratissi- mam noctem Redemptoris nostri Resurrectione voluit 75 iliustrare, mentes vestras peccatorum tenebris mundatas virtutum copiis faciat coruscare. Amen. Quo eorum quimodo renati sunt innocentiamimi*
« Apud Pamelium : Dominica sancta Paschx, Omittitur PascAa? in Cod. Reg. Suec. In Kalend. Rom. lepilur : In Pascha Domtnica sancta.ln omni- busstatio esiad sanctam Mariam majorem adprm- sepe. Abest majorem a Kalend. Rom., nec iegitur in titulo hom. 2i, in Evang., ibidem hac die habitae.
^ Benedictio haec in Editis Pamei. et| Angeli Roccad
limus, innovatione76 tui Spirilusa morte anim» resurgamus.Pereumdem Dominum nostrum Jesum Christum filium tuum, qui tecum vivit et regnat Dcus io uniUte ejusdem Spiritus sancti.per omnia
sacula saeculorum.
Ad fontes." Pnesta, quwsumus, omnipotens Deus, ut qui Resurrectionis dominicae solemnia co-
non reperitur. Est in Benedictionali vulgato a Lam- becio et Gussanv. .
c HuicOrationi in Ed. Pamel. praBmiltitur : ilfl sanctum Joannem, ad Vesveros. Seouenti, Pr»«<a... ut qui gratiam, etc, praBdgitur : Ad sanetum An- dream.
M
LIBER SACRAMENTORDM.
U
Hmas, ereptionis nostr» sasdperelsetitiammerea- mar. Per eamdem.
AUa. — Preesta, qn8Bsuaiu8,omnipotensDeu8,ut qmgratiamdominioffiResurrectionisagaovimnsJpsi per amorem spiritus a roorte animeB resurgamus. Per eamdem.
Alia. — Deus, qui paschalenobisremedium con- tolisd, populum tuum coelesti dono prosequere, ut inde post in perpetuum gaudeat,unde nunctempo- raliter ezsultat. PerDominum nostrum Jo8umChri« stom.
• FERIA U IN ALB18.
Deas, qui solemnitate Paschali mundo remedia eontalisti, piipulum tuum,qu8Bsumus,coele8tidono prosequere, utetperfectamlibertatem consequime- reatar, et ad vitam proficiat sempiternam. Per.
SMperoblata. — Paschales hostias recensentes, qissumus, Domine, ut quod frequentamus actu, eomprebendamus affectu. Per.
Pre'atio. — Veredignum et justum est, mquum et salutare nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte, Pater omnipotens, «eterne Deus^et lesuppliciter exorare,utfidelibusluis dignanterim- peadas,quo et paschalia capiant sacramenta,et de- sideranter exspectent ventura,ut,in mysteriis quibus renati sunt permanentes, ad novam vilam his ope- rantibus perducantur. Per Ghristum,
Te igitur, sicut in Pascha.
k Benedictio. — Deus, qui pro vobis suscepit in- juriam crucis, Ifietitiavos innovetsuffiResurrectio- nis. Amen. et qui pendenti secum in cruce latroni (342) omisit delictum, vos salvet a cunctis nexibus peccatorum. Amen. Ut redemptionis vestrae myte- riam et digne conservetis in opere, et locupletius
«temapertruaminiremuneratione.Amen.Quodipe prestare dignetur.
Adcomplendum. — ImpIeaturinnobis,qu»sumus, Domioe,8acramentipaschalis8anctalibatio,nosque de terrenis afiectibus adcoeleste transferat institu- tum, Per,
77 Ad Ve$peros. — Ck)ncede qu8esumus,omnipo- tensDeus, nt qui peccatorum nostrorum pondere premirour,a cunctis malis imminentibus per hffic paschaliafestaliberemur.PerDominumnostrum.
Adfontes, — Concede, quaesumus, omnipotens Deus,ut festa paschalia, quee venerando colimus, etiam vivendo teoeamus.Per Dominum nostrum.
i/ifl,— Deus,qui populum tuumdehostis callidi «erritute liberasti^preces ejus misericordilerrespi- ce, et adversantes ci tua virtute prosteme.Per Do- mioum nostrum.
• in Kaleud. Rom., et apud Pamel., legitur; Ad metum Petrum convenit titulus homiJ. 23. in tTMigcl., hac die habilffi. Abest in albis. a KaJend. ttooi.
* Abcst non solum abaliisVulgatis, Pamel.,Vatic., 'c^ etiam a Benedictionali jam laudato.
« Statio hujus feri» tam in editis quam in Mss. est « 9anctum Paulum Desideratur m albis in Cod.
B
A e FEmAUl IN ALB18,
Deus,qui Ecclesiamtuam novosemperfetumulti- plicas, concede famnlis luis nt (342) sacramentum vivendo teneant, quod fide perceperunt. Per.
Super oblata. — Suscipe,DomiDe,fidelium preces, cum obIationibiisHostiarnm,utperhaecpi8edevotio- nis officia, ad coelestemgloriamtranseamus.Per.
Praefatio. — Vere dignum et justura est^aequum et salutare nos tibisemper et ubiquegratiasagere, Domine sancte, Pater omnipotens, «etemeDeus, per Christum Dominum nostrum.Qui oblatione sui cor- poris,remotis sacrificiorum carnali um observationi- bus, (334) seipsumtibi sacram Hostiam,A.gnumque immaculatum summusSacerdosprosalute nostraim- molavit. Per qtiem.
Te \^\\\T,sicut in Pascha.
Benediciio.— Deus^qui vos lavit aquasui lateris, et redemit effusione cruoris, ipse in vobis confir- metgratiam adeptsBRederoptionis.Amen.Per quem renati estis ex aqua et Spiritu sancto, ipse vos coe- lesti consociet rei^no.Amen.Quique dedit vobisini- tia 8ancteBfidei,ip8econfpratetperfectionem operis, et plenitudinem charitatis. Amen. Quod ipse prae- stare dignetur.
Ad complendum. — Concede, quaesumus, omni- potens Deus,utpa8chalisperceptio sacramenti (345) continna in nostris mentibus perseveret. Per.
Advesperos. — Concedcqusesumus, omnipotens Deus, utqui paschalis festivitatis solemnia colimus in tua semper sanctificatione vivamus. Per. ^ ^ Ad fontes, — Pnesta, qusesumus, omnipotens Deus, ut per hac paschalia festa quse colimus, de- voti in tua semper laude viyamus. Per.
78 A^'— Deus, qui conepicis familiam tuam omnihumanavirtu(ede8titui,paschdliinterveniente festiviiate, tuiearabrachiiprotectioneoustodi. Per.
• FSRRIAlVUf ALB18.
Deus, qui nos resurectionis dominicfie annua so- lemnitate l8etificas,concede propitius ut per tempo- ralia festa, qufiB,agimu8 pervenire ad gaudia